Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Fjögur ár verða í næstu viku frá því að Rússar hófu allsherjarinnrás sína í Úkraínu. Viðræður milli ríkjanna tveggja um frið héldu áfram í vikunni án árangurs. Hver er staða Rússlands eftir þessi fjögur ár, ekki bara af stríði heldur líka refsiaðgerðum? Hvernig stendur efnahagurinn? Við ræddum við Jón Ólafsson prófessor.

Við fjölluðum líka um Carl Sæmundsen. Hann var stórmerkilegur maður, frá Blönduósi en bjó áratugum saman í Kaupmannahöfn. Hann gaf Alþingi húseignina við Östervoldgade í Höfn - þar bjuggu Jón Sigurðsson og Ingibjörg Einarsdóttir á þriðju hæðinni. 60 ár eru síðan Carl færði íslensku þjóðinni þessa rausnarlegu gjöf.

Í umfjöllun um sígilda tónlist fórum við upp á sjálft háa c-ið tenóranna. Það er vitað hvar og hvenær það heyrðist fyrst og úr hvers barka. Magnús Lyngdal sagði okkur þessa sögu í dag og auðvitað heyrðum við tóndæmi.

Tónlist:

Laufey - Haunted.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Í þættinum er fjallað um bandaríska rithöfundinn og náttúruverndarsinnann Rachel Carson, sem vakti athygli bandarísks almennings á skaðsemi skordýraeitursins DDT með bók sinni Raddir vorsins þagna 1962.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Unnur Birna Jónsdóttir Backman leikkona. Hún leikur eitt af aðalhlutverkunum í nýrri íslenskri kvikmynd, Röskun, sem var frumsýnd í vikunni. Hún er svo gott sem alin upp í leikhúsinu, en móðir hennar var Edda Heiðrún Backman leikkona. Hún lék sitt fyrsta hlutverk í stórri erlendri sjónvarpsþáttaröð, Örnen, en gekk svo í gegnum langt tímabil þar sem hún vildi alls ekki verða leikkona. Faðir Unnar er myndilstarmaðurinn Jón Axel Björnsson sem var með vinnustofuna sína á jarðhæðinni heima hjá þeim, það var listafólk allt í kringum hana. Við fórum víða í spjallinu með Unni Birnu, ræddum leiklistina, nýju kvikmyndina og ýmislegt fleira í viðtalinu.

Svo kom Sigurlaug Margrét auðvitað í matarspjallið í dag. Það var ekki laust við að það hafi verið talsverð vorþrá í því spjalli og heitt súkkulaði kom talsvert við sögu.

Tónlist í þættinum í dag

Fallegur dagur / Bubbi (Bubbi)

Tell Me That it Isn’t True / Bob Dylan (Bob Dylan)

Trouble / Cat Stevens (Cat Stevens)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Á annan tug bætast við í hverri viku - í hóp þeirra sem bíða eftir hjúkrunarrými á Landspítalanum. Í síðustu viku tókst að koma þrjátíu þaðan, en rúmlega hundrað bíða ennþá.

Tveir starfsmenn heilsugæslustöðvar á höfuðborgarsvæðinu greindust með berklasmit í skimun. Starfsmennirnir eru ekki smitandi og eru skjólstæðingar ekki útsettir fyrir smiti.

Húsleit stendur enn yfir í aðsetri Andrews Mountbatten-Windsor - í Windsor. Hann var látinn laus í gær eftir 11 tíma yfirheyrslur en er enn til rannsóknar.

Grindvíkingar eru ánægðir með að geta valið hvar þeir kjósa í sveitarstjórnarkosningum í vor. Ekki á að fækka kjörnum fulltrúum í bænum.

Spenna vex á milli Bandaríkjamanna og Írana sem hóta hver öðrum árásum. Bandaríkjaforseti gefur Íransstjórn 10-15 daga til að ná samkomulagi um kjarnorkuvopn. Olíuverð hækkaði skarpt vegna óvissunnar.

Forseti sveitarstjórnar Múlaþings hvetur umhverfis- og samgöngunefnd til að láta endurreikna arðsemi Fjarðarheiðarganga þar sem hún hafi verið grunnforsenda þess að slá göngin af.

Erfitt verður fyrir rússnesk stjórnvöld að takast á við afleiðingarnar heima fyrir ef til stríðsloka kemur í Úkraínu, segir sérfræðingur í málefnum Rússlands. Bandaríkin haldi líflínu í Rússum á alþjóðavettvangi, sem sé þeim þó dýrkeypt.

Skíðasvæðið í Bláfjöllum opnar í hádeginu - gleðiefni fyrir skíðaáhugafólk í vetrarfríi.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Runólfur Ágústsson, fyrrverandi rektor Háskólans á Bifröst, og Ólína Þorvarðardóttir, starfandi rektor, hafa ólíkar hugmyndir um framtíð skólans.

Runólfur telur að skólinn eigi sér ekki lengur tilverurétt sem sjálfstæð menntastofnun á meðan Ólína telur skólann á góðri siglingu sem halda muni áfram.

Runólfur ræðir einnig um ábyrgð sína á stöðu skólans í dag en í rektorstíð hans fór skólinn í mikla skuldsetningu uppbyggingu á fasteignum í Borgarfirði. Hann segir að á þeim tíma hafi sú uppbygging verið jakvæð og rökrétt en ákvarðanir eftirmanna hans hafi kippt fótunum undan rekstrargrundvelli skólans í Borgarfirði.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í janúar voru augu heimsbyggðarinnar á Grænlandi. Bandaríkjaforseti hótaði að yfirtaka landið, NATÓ virkaði vanmáttugt og óstöðugt, þúsundir mótmæltu á götum úti og síðan, skyndilega, virtist allt vera búið. En hvað svo? Um viku eftir að Donald Trump Bandaríkjaforseti batt enda á hina svokölluðu baráttu um Grænland fóru Pétur Magnússon og Lóa Björk Björnsdóttir til Nuuk til að ræða við fólkið sem situr eftir með spurningar eins og Hvað gerðist? Hvers vegna? Og hvað tekur nú við fyrir grænlensku þjóðina?

Er ásókn Trump í Grænland það afdrifaríkasta sem komið hefur fyrir sjálfstæðisbaráttu Grænlendinga?

Við reynum að skilja samhengi sjálfstæðisbaráttunnar, afnýlenduvæðingu og samband Hans Egede og Hafmóðurinnar.

Viðmælendur í þættinum eru

Guðmundur (Gujo) Þorsteinsson

Inga Dóra Guðmundsdóttir Markussen

Aka Hansen

Lög sem spiluð voru í þættinum

Sooq - Tarrak og Peand-eL

Uummatip tusaataa - Uillut

QILAAT - Varna

ANAANA - Varna

Imigassaq - Sumé

Qullissat=Qullissat - Sumé

Brot úr þættinum Um Grænland frá 1976

Lestur úr bókinni A Kayak Full of Ghosts: Eskimo Tales eftir Lawrence Millman frá 1987

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.

Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir

Þáttur frá 15. janúar 2017: Í þætti dagsins ætlum við að skyggnast inn í netheima. Líf okkar flestra markast í síauknu mæli af stafrænni starfsemi. Verslun og viðskipi, upplýsingastreymi, fréttir og skemmtan eru allt hlutir sem hafa færst meira og minna yfir á netheima. Í Sögum af landi í dag höfum við lagt snörur okkar fyrir fólk sem veit sitt hvað um hina ýmsu kima netsins. Innslög unnu: Dagur Gunnarsson, Rögnvaldur Már Helgason og Þórgunnur Oddsdóttir.

Umsjón með endurliti: Gígja Hólmgeirsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínill vikunnar að þessu sinni er platan Keyboard Fantasies með kanadíska söngva- og tónskáldinu Beverly Glenn-Copeland.

Keyboard Fantasies kom fyrst út á kassettu árið 1986, gefin út af Glenn-Copeland sjálfum og seldist í fáeinum eintökum.

Platan er öll rafræn utan raddar Copeland, algjörlega unnin á Yamaha DX-7 hljómborð og Roland TR-707 trommuheila, stafræn hljóðfæri sem voru um það leyti sem Keyboard Fantasies kom út, að ryðja sér til rúms sem helstu tæki teknó og housetónlistarfólks.

Glenn-Copeland var langt á undan sinni samtíð og tónlist hans féll í gleymsku. Árið 2015 komst japanskur plötusafnari yfir Keyboard Fantasies og hafði uppi á Copeland og bað hann að senda sér kassettur til að selja. Copeland samþykkti og kasseturnar ruku út. Fljótlega fór honum að berast beiðnir um endurútgáfu og platan var gefin út á vínil 2017 og hefur verið endurpressuð nokkrum sinnum síðar, auk annarrar tónlistar Glenn-Copelands.

Lagalisti:

A1: Ever New

A2: Winter Astral

A3: Let Us Dance

B1: Slow Dance

B2: Old Melody

B3: Sunset Village

Umsjón: Pétur Eggertsson

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Jónína Erna Arnardóttir, skólastjóri Tónlistarskólans á Akranesi, Sigursteinn Sigurðsson, menningarfulltrúi hjá Samtökum sveitarfélaga á Vesturlandi og Sigríður Ásta Olgeirsdóttir, leikkona og söngkona voru gestir Endastöðvarinnar í Borgarnesi.  Þau ræddu einleik Unnar Aspar Stefánsdóttur,  Sölku -Ástina og dauðann sem er sýnd á Sögulofti Landnámsseturs í Borgarnesi, en líka óperur, barnamenningu og mikilvægi þess að hafa skapandi fyrirmyndir í nærumhverfi sínu.

Fréttir

Fréttir

Hæstiréttur Bandaríkjanna úrskurðaði í dag að verndartollar sem Donald Trump forseti lagði á innfluttar vörur frá fjölmörgum löndum ættu ekki rétt á sér. Trump segist hafa varaáætlun.

Forstjóri Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins segir líkur á að allir framlínustarfsmenn verði skimaðir fyrir berklum eftir að tveir starfsmenn greindust í gær. Þeir eru einkennalausir og smita ekki.

94 prósent félagsráðgjafa hafa orðið fyrir einhverskonar ofbeldi í starfi, þetta sýna niðurstöður nýrrar könnunar sem gerð var meðal stéttarinnar.

Reykjavíkurborg hefur náð samningi við verktaka og byrjar aftur að dreifa heitum máltíðum í mars eftir að loka þurfti framleiðslueldhúsi borgarinnar á Vitatorgi fyrr í mánuðinum vegna listeríu.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Kjördæmavika hefst í næstu viku og þá má segja að þingmenn taki leikhlé, hitti kjósendur, fari yfir hvað hafi verið gert og hvað eigi eftir að gera. Magnús Geir Eyjólfsson, þingfréttaritari RÚV, býst við miklum spretti fram í maí þegar gert verður hlé vegna sveitastjórnarkosninga.

Nærri þriggja milljarða króna líforkuver sem til stóð að reisa við Eyjafjörð, hefur verið sett á ís og vefsíðu þess verið lokað. Þegar hafa farið tugir milljóna í undirbúning verkefnisins.

Evrópska loftslagsráðið leggur þunga áherslu á að tryggja verði fjármögnun nauðsynlegra rannsókna og aðgerða, og að horft verði til fyrirsjáanlegra loftslagsáhrifa við alla stefnumótun og lagasetningu. Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags á Veðurstofunni segir ekki tekið á fjármögnuninni í íslensku aðlögunaráætluninni, en að þótt bæta megi íslenskt regluverk verulega hvað þetta varðar, þá sé víða horft til loftslagsbreytinga í því, einkum á sviði skipulagsmála.

Brot úr Morgunvaktinni.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Lögð er áhersla á ljóð þekktra skálda og lög sem hafa verið samin við þau, þó svo að fyrsta lagið sé þeirrar gerðar að það er óvíst hvort kom á undan, kvæðið eða lagið. Það er kvæðið Blástjarnan eftir Bjarna Thorarensen, en höfundur lagsins er ókunnur. Djasskvartettinn Norr 4 leikur það lag. Hjalti Jónsson og Lára Sóley Jóhannsdóttir flytja Ég bið að heilsa, ljóð Jónasar Hallgrímssonar og lag Inga T. Lárussonar. Pálmi Gunnarsson syngur lag við ljóðið Draumur aldamótabarnsins og Stefán Hilmarsson syngur Vetrarljóð, bæði lögin eftir Magnús Þór Sigmundsson og kvæðin eftir Margréti Jónsdóttur. Anton Kristinn Guðmundsson syngur tvö kvæði langafa síns Guðmundar Böðvarssonar, en lögin eru annarsvegar eftir Auði Haraldsdóttur og hinsvegar Sigurð Rúnar Jónsson. Þetta eru Völuvísa og Fylgd. Tvíeykið Þau flytja þrjú lög Garðars Borgþórssonar við ljóð skáldkvenna, við ljóðin Vont og verst og Til kvæðagyðjunnar eftir Ólöfu frá Hlöðum og Heyrði ég í hamrinum við ljóð Huldu. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Samantekt hvers þema (fimm þátta) úr örþáttaröðinni.

Upprifjun úr Uppástandi frá því í júlí 2022. Sigurður Árni Þórðarson, Sverrir Norland, Álfheiður Marta Kjartansdóttir, Hrefna Sigurjónsdóttir og Þuríður Harpa Sigurðardóttir fjalla um vináttu.

Skáldsaga Halldórs Laxness um hinn 18 ára gamla Stein Elliða kom út árið 1927 þegar Halldór var sjálfur 25 ára gamall.

Þessi saga um leit ungs manns að eigin lífsskoðunum þótti marka tímamót í íslenskri bókmenntasögu.

Valdimar Örn Flygenring las söguna fyrir útvarpið árið 1991.

Í 5., 6. og 34. lestri les Bára Lyngdal Magnúsdóttir ásamt Valdimar Erni og í 7. og 8. lestri les Guðrún S. Gísladóttir ásamt Valdimar.

frá Veðurstofu Íslands

Svanhildur Óskarsdóttir les sálmana í hljóðritun frá árinu 1998.

Árið 1944 var tekinn upp sá siður hjá Ríkisútvarpinu að lesa alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar á föstunni.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Unnur Birna Jónsdóttir Backman leikkona. Hún leikur eitt af aðalhlutverkunum í nýrri íslenskri kvikmynd, Röskun, sem var frumsýnd í vikunni. Hún er svo gott sem alin upp í leikhúsinu, en móðir hennar var Edda Heiðrún Backman leikkona. Hún lék sitt fyrsta hlutverk í stórri erlendri sjónvarpsþáttaröð, Örnen, en gekk svo í gegnum langt tímabil þar sem hún vildi alls ekki verða leikkona. Faðir Unnar er myndilstarmaðurinn Jón Axel Björnsson sem var með vinnustofuna sína á jarðhæðinni heima hjá þeim, það var listafólk allt í kringum hana. Við fórum víða í spjallinu með Unni Birnu, ræddum leiklistina, nýju kvikmyndina og ýmislegt fleira í viðtalinu.

Svo kom Sigurlaug Margrét auðvitað í matarspjallið í dag. Það var ekki laust við að það hafi verið talsverð vorþrá í því spjalli og heitt súkkulaði kom talsvert við sögu.

Tónlist í þættinum í dag

Fallegur dagur / Bubbi (Bubbi)

Tell Me That it Isn’t True / Bob Dylan (Bob Dylan)

Trouble / Cat Stevens (Cat Stevens)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Jónína Erna Arnardóttir, skólastjóri Tónlistarskólans á Akranesi, Sigursteinn Sigurðsson, menningarfulltrúi hjá Samtökum sveitarfélaga á Vesturlandi og Sigríður Ásta Olgeirsdóttir, leikkona og söngkona voru gestir Endastöðvarinnar í Borgarnesi.  Þau ræddu einleik Unnar Aspar Stefánsdóttur,  Sölku -Ástina og dauðann sem er sýnd á Sögulofti Landnámsseturs í Borgarnesi, en líka óperur, barnamenningu og mikilvægi þess að hafa skapandi fyrirmyndir í nærumhverfi sínu.