Færslur: tungumál

Gera íslenskar raddir ódauðlegar með raddgervli
Mál- og raddtæknistofa HR vinnur hörðum höndum að því að þróa forrit sem skilur og talar íslensku. Dósent við skólann segir að hlúa verði að tungumálinu og því sé mikilvægt að tæknin sé aðgengileg á íslensku.
11.07.2020 - 13:26
Skoskir þingmenn vilja vernda gelísku
Þingmenn skoska þingsins kalla eftir því að gelískumælandi svæðum verði gefinn meiri gaumur til að koma í veg fyrir að tungumálið deyi út. Skipa verði málinu stærri sess bæði opinberlega og meðal almennings.
06.07.2020 - 06:55
Pólskukennsla ekki til að troða á tám íslenskunnar
Kennurum og öðru starfsfólki skóla á Suðurnesjum býðst að sækja námskeið í pólsku til að skilja nemendur og foreldra frá Póllandi. Verkefnastjóri miðstöðvar símenntunar á Suðurnesjum segir það ekki gert til að draga úr íslenskukennslu, heldur til að bæta skilning.
06.02.2020 - 17:45
Hægt að fylgjast með virkni eldfjalla í rauntíma
Íslensk eldfjallavefsjá er gagnvirk vefsíða og opinbert uppflettirit um allar 32 virku eldstöðvar Íslands. Vefsjáin er öllum aðgengileg, bæði á íslensku og ensku og geta viðbragðsaðilar nálgast miklar og mikilvægar upplýsingar um virkni íslenskra eldstöðva í rauntíma.
26.12.2019 - 21:54
Myndband
Mikilvægt að vera ekki bara þekkt sem kona einhvers
„Ég er ekki endilega eins og taska sem hann getur bara dregið með sér þegar hann er að fara eitthvert til að sýna,“ segir Eliza Jean Reid forsetafrú. Hún vill leggja sitt af mörkum til að endurskoða viðhorf til maka þjóðarleiðtoga. Oftar en ekki séu það konur og litið á þær sem fylgihluti eiginmannanna. Því þurfi að breyta. Það sé mikilvægt að vera ekki bara þekkt sem kona einhvers.
Myndband
Safna íslenskum röddum
Í dag hófst söfnun íslenskra raddsýna á vefnum Samrómur, en söfnunin er liður í því að gera kleift að tala íslensku við tölvur og tæki. Forseti Íslands sagði í erindi sínu að nú, með íslenskum talgervlum, sé í raun verið að bjarga íslenskri tungu í annað sinn. Fyrst hafi henni verið bjargað á miðöldum þegar ákveðið var að þýða Biblíuna yfir á íslensku.
16.10.2019 - 23:20
Mikilvægt að heyra íslenskt mál sem mest
Börnum af erlendum uppruna fjölgar stöðugt í grunnskólum borgarinnar og í fyrra voru töluð 63 tungumál í skólunum. Börn sem fæðast hér á landi, en hafa annað móðurmál en íslensku, koma ekki nægilega vel út úr prófi sem mælir færni þeirra í íslensku, segir áheyrnarfulltrúi frá Flokki fólksins. „Það er sláandi hvað mörg börn sem fædd eru á Íslandi og hafa alist upp í leik- og grunnskólakerfinu séu engu að síður svo illa stödd í íslensku.“
Tungumálatöfrar í þriðja sinn í Edinborgarhúsi
Tungumálatöfrar er árlegt tungumálanámskeið þar sem lagt er upp úr listsköpun og leik á námskeiðinu með töfra sem þema. Námskeiðið er sérstaklega ætlað fjöltyngdum börnum sem hafa fæðst, búið erlendis eða eru af erlendum uppruna.
06.08.2019 - 15:25
Taktu prófið
„Síðan var borðað kökuna“ sýnir kynslóðabil
Síðan var borðað kökuna, er dæmi um setningu sem stórum hluta ungs fólks þykir eðlileg en fæstum þeim sem náð hafa þrítugsaldri. Þetta sýna niðurstöður rannsóknar á íslensku máli. Íslenskuprófessor segir það eðlilegt að tungumál taki breytingum.
08.04.2019 - 19:35
Myndskeið
Lesbækurnar að jafnaði 39 ára gamlar
Kennarar hafa þungar áhyggjur af því að nemendur eru hættir að lesa. Þetta eru niðurstöður rannsóknar á stöðu íslenskukennslu á öllum skólastigum. Menntamálaráðuneytið stóð fyrir vitundarvakningu um stöðu og framtíð íslenskunnar í Hörpu í dag.
03.04.2019 - 20:17
Pistill
Að tala við geimverur
Ólíkir menningarheimar þýða bækur og texta á víxl eins og þurfa þykir en hvað gerist þegar samtal þarf að fara fram milli eiginlegra heima eða hnatta? Ragnheiður Gyða Jónsdóttir velti þessu fyrir sér í síðasta pistli sínum í Víðsjá um töfraheima tungumálanna og tók meðal annars dæmi úr kvikmyndinni Arrival.
Viðtal
Það þarf tvö þorp til að ala upp tvítyngt barn
„Það þarf þorp til að ala upp barn, en það þarf tvö þorp til að ala upp tvítyngt barn,“ þetta segir brúarsmiður hjá Miðju máls og læsis og filippseyskur móðurmálskennari. Sjálf á hún son sem talar fjögur tungumál. Tæplega fimmtungur barna í leikskólum Reykjavíkur er af erlendum uppruna og talar tvö eða fleiri tungumál. Brúarsmiðir veita kennurum og foreldrum þessara barna ráðgjöf.
Sumir skræla kartöflur, meðan aðrir skralla
Í fimmta pistli sínum um töfraheima tungumála fór Ragnheiður Gyða Jónsdóttir með hlustendur í ferðalag til Englands á tímum Ríkharðs ljónshjarta, Rómarborgar og Nílarbakka, svo einhver dæmi séu nefnd. Hér má hlusta á pistilinn úr Víðsjá á Rás 1.
Óstöðugleiki tungumála
Eðli tungumála er að vera lifandi og síkvik. Lifandi tungur breytast eftir þörfum samfélaganna sem þær þjóna, tungan speglar breytingarnar sem á þeim verða. Á síðustu öld hefur orðaforði íslenskunnar gjörbreyst og ljósvakamiðlar hanna samræmdan framburð nýjan. Ragnheiður Gyða Jónsdóttir með sinn fjórða pistil í Víðsjá um töfra tungumálanna.
Að tala hægt og skýrt
Töluðu menn á Sturlungaöld hægt og skýrt, líka þegar þeir rifust, börðust, spjölluðu, tuðuðu, hjöluðu, rökræddu og þrösuðu? Ragnheiður Gyða Jónsdóttir velti fyrir gullaldatungumálum hingað og þangað um veröldina. Við sögu koma Snorri Sturluson, Egill Skallagrímsson, Caesar, Cicero, Dante, Arndís Björk Ásgeirsdóttir og Bogi Ágústsson.
Pistill
Málið skiptir sköpum
„Ekkert tungumál er öðru meira eða betra, öll gera þau okkur kleift að túlka okkar mannlegu reynslu, fortíðina, nútíðina, framtíðina, hugmyndir, hugsjónir, með því getum við hvatt menn til dáða, dregið úr þeim allan mátt, sannfært, svikið, logið.“ Ragnheiður Gyða Jónsdóttir flytur pistil um tungumál.
Pistill
Mesta undur veraldar
„Öll talandi börn, hvar sem er í heiminum, feta sömu brautina, gera sömu eða svipaðar málvillur og láta leiðréttingar sem vind um eyru þjóta,“ skrifar Ragnheiður Gyða Jónsdóttir í pistli um mesta undur veraldar, máltöku barna.
Íslenskunni fagnað í öllum hljómbrigðum
Á degi íslenskrar tungu 16. nóvember er íslenskunni fagnað í öllum þeim hljómbrigðum sem finna má. Í aðdraganda dagsins birtust á menningarvef RÚV myndskeið sem varpa ljósi á mismunandi raddir íslenskunnar.
Skipt um stafróf í Kasakstan
Stjórnvöld í Kasakstan hafa ákveðið að skipta úr kyrillísku stafrófi yfir í latneskt. Nursultan Nazarbayev, forseti landsins, undirritaði tilskipun þess efnis á dögunum. Áætlað er að skiptin gangi í gegn fyrir árið 2025.
02.11.2017 - 19:51
Úttekt
Orð flokkanna 2017: Almenn, einstök, uppáhalds
Gegnumstreymiskerfi, sóunarsamfélag, styrkjastarfsemi. Getur orðaval flokkanna sagt okkur eitthvað um stjórnmálaumræðu á Íslandi? Geta þau sagt okkur eitthvað um flokkana sjálfa, áherslur þeirra og þá hópa sem þeir vilja helst ná til? Minnast þeir oftar á ungt fólk eða aldraða? Vísa þeir oftar til fyrirtækja eða almennings? Spegillinn skoðaði orðanotkun stjórnmálaflokkanna. Hugmyndin er fengin frá finnska ríkisútvarpinu sem gerði þetta fyrir kosningar þar í fyrra.
25.10.2017 - 14:10
Lesandi foreldrar eiga lesandi börn
Er barnabókin svarið við vanda íslenskunnar, minnkandi lestraráhuga þjóðarinnar og bóksölu? Meðlimir SÍUNG eru vissir um það.
25.09.2017 - 15:47
Upphaf og endalok orðsins
Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar um orð, uppruna þeirra og endalok.
29.06.2017 - 17:01
„Þurfum ekki að gráta þótt íslenskan hverfi“
Tungumál heimsins eru rúmlega 7 þúsund. Nákvæma tölu er þó erfitt að finna því hún tekur sífelldum breytingum. Tungumál eru hverful, eins og flest annað í okkar menningu og þau koma og fara. Íslenska gæti verið eitt af þeim.
27.06.2017 - 10:55
Sum orð eru sneidd aftan hægra
Sigurbjörg Þrastardóttir er á útiskónum og veltir nú fyrir sér styttingu orða.
16.06.2017 - 16:14
Veröld, hús Vigdísar er fallegur staður
Veröld, hús Vigdísar, verður vígt á sumardaginn fyrsta. Tilkynnt var um nafn hússins fyrr í dag. Síðdegisdagskráin á Rás 1 á fimmtudag verður helguð opnun hússins en það mun hýsa Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum og tungumálanám Háskóla Íslands.