https://www.ruv.is/hladvarpÞáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.isRÚVSat, 11 Apr 2026 16:05:00 -0000falseRÚVserialRÚVhladvarp@ruv.ishttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476930D1.mp3Við bókagrúsk í Bókakaffinu í Síðumúla hitti Jóhannes Ólafsson fyrir feðga sem spjölluðu saman og skoðuðu gamlar bækur. Drengurinn, ekki eldri en 12 ára, gekk út með Glæp og refsingu eftir Fjodor Dostojevskí undir hendinni. Það kom á daginn að þessi kornungi bókaormur er djúpt sokkinn í lestur heimsbókmennta og bókasöfnun. Röð tilviljana leiddu til þess að Jóhannes og drengurinn, Gabríel Haukur, hittust aftur og ræddu bókmenntir og lestur ungra drengja fyrir þáttinn Bara bækur. Það heyrast gjarnan fréttir um að ungir drengir séu sá þjóðfélagshópur sem geti varla lesið sér til gagns. Í Bara bókum verður skyggnst inn í stöðu læsis á Íslandi og rætt við unga heimsbókmenntamanninn Gabríel sem hefur fyrir 12 ára aldur lesið verk eftir Victor Hugo, George Orwell, John Steinbeck og Mary Shelly.Sat, 11 Apr 2026 16:05:00 -00000:50:10false110fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476929D0.mp3Útlendingurinn er líklega þekktasta verk fransk-alsírska nóbelshöfundarins Albert Camus og hefur í gegnum tíðina verið mikið teygð, túlkuð og kennd. Í grunninn er þetta einföld saga en um leið gríðarlega flókin og margir hafa gert atlögu að því að túlka hvað vakti fyrir Camus með henni. Aðalsöguhetjan sögunnar, sem skrifuð er í fyrstu persónu, er hinn ungi Meursault, sem fréttir af andláti móður sinnar í upphafi bókar. Lesendur fylgjast með líkvökunni og jarðarförinni og síðan hversdagslífi Meursault í Algeirsborg, kynnast nágrönnum hans og ástkonunni Marie. Hversdagsleikanum lýkur þó endanlega þegar Mersault er staddur á strönd um miðbik sögunnar þar sem hann gengur fram á ungan Araba sem liggur á ströndinni og endar á að drepa hann. Í síðari hluta verksins eru atburðir fyrri hlutans endursagðir og túlkaðir af vitnum og lögmönnum í yfirheyrslum og réttarhöldum og að lokum er dauðadómur kveðinn yfir Meursault. Allt þetta er enn í gegnum sjónvarhorn hans og er nokkuð ljóst að þessi undarlega, passíva persóna finnur ekki til eftirsjár. Hann finnur í raun ekki mikið og er holdgervingur hins absúrdíska ástands sem var Camus svo hugleikið. Inn í þetta fléttast líka flókin menningarátök milli nýlenduherranna Frakka og heimamanna, Arabanna í Alsír. Viðmælendur: Ásdís Rósa Magnúsdóttir og Toby Wikström.Sat, 21 Mar 2026 16:05:00 -00000:53:41false109fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476928D0.mp3Mark Twain. Höfundur sem hefur oftsinnis verið þýddur á íslensku og það alveg frá samtíma Twains. Flestir þekkja eflaust sögurnar um Stikilsberja Finn eða Huckleberry Finn. Fyrir skemmstu kom út smásaga eftir Twain, Milljón punda seðillinn í þýðingu Guðna Kolbeinssonar. Það er Sverrir Kristinsson sem gefur út en hann hefur reglulega gefið út gamlar merkilegar bækur í stílhreinum útgáfum frá 2011. Þetta er þó ekki fyrsta þýðing þessarar sögu, sem er einskonar dæmisaga og samfélagsgagnrýni sem kom fyrst út 1893. Við ræðum við Guðna Kolbeinsson þýðanda. Júlíana Jónsdóttir í Akureyjum var fyrst íslenskra kvenna til þess að fá gefna út bók eftir sig. Það var ljóðabók sem nefndist Stúlka og kom út árið 1876. Löngu síðar kom út önnur ljóðabók eftir Júlíönu, sem þá var orðin roskin og flutt til Vesturheims; sú nefndist Hagalagðar. Á afmælisári beggja bókanna koma þær nú út saman í einu bindi, önnur 150 ára gömul og hin 110 ára. Ljóðin bera aldurinn vel og vitna um leiftrandi gáfur, seiglu og skopskyn Júlíönu sem var vinnukona frá ungaaldri og hlaut enga formlega skólagöngu. Við fjöllum þessa nýju útgáfu í þættinum og ræðum við Sólveigu Ástu Sigurðardóttur sem ritar eftirmála. Viðmælendur: Guðni Kolbeinsson og Sólveig Ásta Sigurðardóttir.Sat, 14 Mar 2026 16:05:00 -00000:50:14false108fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476927D0.mp3Við verðum með verðlaunagripi á lofti í þættinum, það er ýmislegt í íslenskum bókmenntum sem hefur verið verðlaunað á síðustu viku. Fyrir örfáum dögum voru Fjöruverðlaunin veitt, bókmenntaverðlaun kvenna og kvára og í lok febrúar voru þýðingarverðlaunin afhent. Við förum yfir þær bækur sem voru verðlaunaðar að þessu sinni og heyrum brot úr umfjöllun Rásar 1 um bækurnar. Viðmælendur: Maó Alheimsdóttir, Brynhildur Þórarinsdóttir, Kristín Guðrún Jónsdóttir, Elísabet Gunnarsdóttir og Áslaug Agnarsdóttir.Sat, 07 Mar 2026 16:05:00 -00000:51:04false107fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476926D0.mp3Við tökum með okkur bækur í bíósalinn í þætti dagsins. Bækur hafa orðið efni í kvikmyndir allt frá upphafi þeirrar listgreinar. Við lítum á tvær skáldsögur í dag sem komu út á svipuðum tíma og urðu að kvikmynd á svipuðum tíma. Það eru bækurnar Röskun eftir Írisi Ösp Ingjaldsdóttur sem kom út árið 2019 og varð að kvikmynd nú fyrir skemmstu. Og skáldsagan Hamnet eftir írska rithöfundinn Maggie O’Farrell sem kom út 2020 og varð að kvikmynd í lok síðasta árs. Viðmælendur: Íris Ösp Ingjaldsdóttir, Ingibjörg Iða Auðunardóttir, Ingibjörg Ágústsdóttir og Sunna Dís Másdóttir.Sat, 28 Feb 2026 16:05:00 -00000:52:42false106fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476925D0.mp3Franski rithöfundurinn Alexandre Dumas er miðpunktur þáttarins í dag. Hann er langfrægastur fyrir bækurnar Greifinn af Monte Cristo, Skytturnar þrjár og Maðurinn með járngrímuna. En hann skrifaði heilan haug af öðrum bókum og leikritum, enda var hann lengi vel með her skósveina sem skrifuðu fyrir hann og með honum. Saga hans er líka svo áhugaverð, hann fæddist skömmu eftir aldamótin 1800 þegar allt var á stjórnmálalegum suðupunkti í Frakklandi eftir byltinguna; Napóleon, aftur yfir í konung, svo aftur Napóleon. Faðir Dumas barðist í byltingunni og var síðar virtur hershöfðingi í franska hernum. Hann fæddist í frönsku nýlendunni Santki Dominík í Vestur-Indíum, þar sem nú er Haítí. Faðir hans var franskur aðalsmaður, hvítur þrælahaldari en móðir hans var þræll hans, svört kona af óþekktum afrískum uppruna. Alexandre Dumas ólst upp föðurlaus og í sárafátækt hjá móður sinni og varð svo einn afkastamesti og frægasti rithöfundur Frakka fyrr og siðar. Faðirinn sem hann fékk ekki að kynnast var samt goðsögn í augum Dumas og var hann innblástur að mörgum af persónunum í bókunum. Bækur Dumas, sem sumar fara að nálgast 200 ára aldur, eru enn þá gríðarlega vinsælar og mikið þýddar og Dumas er á topplista yfir mest þýddu höfunda sögunnar. Sögurnar hafa líka orðið reglulega innblástur fyrir bíó, sjónvarp og leikhús. Ein þessara bóka, Greifinn af Monte Cristo, verður einna mest í brennidepli í dag. Viðmælendur: Ragnhildur Helgadóttir, Sigurjón Bergþór Daðason og Guðrún Kristinsdóttir.Sat, 21 Feb 2026 16:05:00 -00000:52:37false105fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476924D0.mp3Í upphafi fjöllum við um Ursulu K. Le Guin bandaríska furðusagnahöfundinum sem lést árið 2018, en hún átti langan og merkilegan feril að baki og braut blað í því að færa vísindaskáldskap og fantasíur upp um virðingarflokk. Rætt verður við aðdáanda bóka Le Guin, Þórhall Auð Helgason óperusöngvara sem hefur lesið verkin sum hver oftar en einu sinni og oftar en tvisvar. Það verða einnig nokkur viðtalsbrot úr innslagi í Lestinni á sínum tíma, stuttu eftir að Le Guin lést. Í síðari hluta þáttar beinum við sjónum okkar að Frakklandi. Nýjasta bók rithöfundarins og kvikmyndagerðarkonunnar Virginie Despentes, Cher Connard frá 2022 sem nú hefur komið út hjá Benedikt útgáfu og ber titilinn Kæri fáviti. Við hringjum í Kristínu Jónsdóttur sem búsett er í París og ræðum bókina og Despentes. Bækur þessa alræmda franska höfundar hafa aldrei verið þýddar á íslensku áður en þær hafa alltaf vakið gríðarlegt umtal í Frakklandi. Í bókum sínum tekst hún á við viðkvæm efni; vændi, kynferðisofbeldi, fátækt, fíkn og jaðarsetningu. Kæri fáviti er bréfaskáldsaga, gerist að mestu í einkaskilaboðum á instagram og er uppgjör við #metoo og alkahólisma svo fátt eitt sé nefnt. Viðmælendur: Þórhallur Auður Helgason, Brynhildur Björnsdóttir, Eyja Margrét Brynjarsdóttir og Kristín Jónsdóttir. Lesarar: Lóa Björk Björnsdóttir, Kristján Guðjónsson og Anna Gyða Sigurgísladóttir.Sat, 14 Feb 2026 16:05:00 -00000:50:21false104fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476923D0.mp3Í þættinum í dag verðum við bæði í festum og á flakki. Við byrjum á suðurnesjunum í bát við bryggjuna og leitum að skeljaskrímslum með Steinunni G. Helgadóttur rithöfundi og myndlistarmanni. Steinunn var að gefa út sína fjórðu skáldsögu, Síðustu dagar skeljaskrímslisins. Svo höldum við suður á bóginn til Parísar og Pamplóna og lendum í hrakningum með Ernest Hemingway. 100 ár eru frá því að fyrsta skáldsaga nóbelshöfundarins og hrakfallabálksins bandaríska kom út 1926; The Sun Also Rises eða Og sólin rennur upp. Lilja Sigurðardóttir rithöfundur hefur lengi haft mikinn áhuga á Hemingway og segir frá lygilegri ævi hans. Viðmælendur: Steinunn G. Helgadóttir og Lilja Sigurðardóttir.Sat, 07 Feb 2026 16:05:00 -00000:52:53false103fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476922D0.mp3Pistill um skáldsöguna Flesh eftir David Szalay sem hlaut Booker-verðlaunin 2025 og samtal við Grétu Sigríði Einarsdóttur fréttamann og bókmenntarýni um bókina. Umfjöllun um Birtíng eftir Voltaire. Bókin sem kom út 1759 er ein frægasta háðsádeila sögunnar um stríð, ofbeldi, misskiptingu og óréttlæti heimsins og á hún stöðugt í samtali við samtímann. Og okkar samtími virðist oft vera fullur af tortímandi öflum, uppgangi fasisma, loftsalgskrísu og stríðsátökum. Er það fréttum að kenna? Eigum við að vera bjartsýn, svartsýn og kannski bara rækta garðinn okkar? Við skoðum hvernig Birtíngur og ferðalag hans um heiminn talar við tímana sem við lifum nú með Ásdísi Rósu Magnúsdóttur prófessor í frönskum bókmenntum við Háskóla Íslands. Viðmælendur: Gréta Sigríður Einarsdóttir og Ásdís Rósa Magnúsdóttir. Lesari: Halldór Laxness Hljóðbrot úr Fréttaannál sjónvarps 2025 og Kastljósi. Tónlist: For the damaged Coda - Blonde Redhead, It's a Mad Mad Mad Mad World - The Schirelles, Pista (Fresh Start) - Los Bitchos.Sat, 31 Jan 2026 16:05:00 -00000:54:17false102fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476921D0.mp3Við byrjum á umfjöllun um Vónbjørt Vang ljóðskáldi frá Færeyjum sem hlaut bókmenntaverðlaun norðurlandaráðs fyrir ljóðabókina Svarta orkídeian. Móheiður Hlíf Geirlaugsdóttir þýðandi og sú sem stýrir fornbókabúðinni Kanínuholan sagði mér frá skáldskap Vónbjørt í haust en von er á íslenskri þýðingu frá Móheiði á sigurbókinni. Við hlerum líka bókaklúbba fræga fólksins, það er enginn frægur með frægum nema hann sé með bókaklúbb og nýti hann til góðs og ills. Það eru stundum ekki beint bókmenntahvatar þar á bakvið. Í lokin förum við út á flugvöll þar sem er alveg sérstök bókmenning. Hvaða bækur eru í flugvallabókabúðum og hvernig endurspegla flugvellir ástand nútímamannsins? Sjöfn Asare bókmenntafræðingur og rithöfundur fór yfir það með mér síðla sumars.Sat, 24 Jan 2026 16:05:00 -00000:51:32false101fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476972D0.mp3Á dagskránni í dag: Íslensku bókahönnunarverðlaunin voru afhent í fyrsta sinn, vísindaskáldskapur og innrás utan úr geimnum í Guðir og og annað fólk eftir Steingrím Dúa og samtal þriggja kynslóða og áhugi á sögum sinna nánustu í unglingabókinni Silfurgengið eftir Brynhildi Þórarinsdóttur. Viðmælendur: Anton Jónas Illugason, Kristján B. Jónasson, Steingrímur Dúi Másson og Brynhildur Þórarinsdóttir.Sat, 17 Jan 2026 16:05:00 -00000:50:16false100fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476867D0.mp3Djöflarnir er pólitísk satíra og umdeildasta bók Fjodors Dostojevskís. Hún fjallar um hóp róttæklinga í rússneskum smábæ á síðari hluta 19. aldar sem setur allt á annan endann. Markmiðið er bylting. Stóra samsærið snýst allt um hina dularfullu og myrku aðalpersónu Níkolaj Stavrogín og hina slóttugu hjálparhönd hans Pjotr Verkhovenskí. Þetta er skáldsaga um blekkingar, svik, róttækni og öfgar. Hún fjallar um það hvernig hugmyndir geta smitast og heltekið menn, gert þá andsetna af þeim. Tómarúmið sem myndast þegar guð er dauður og örvænting og öfgar færa til markstangir stjórnmálanna, það tómarúm fyllist oft af einhverju sem tekur yfir án miskunnar og stundum án skynsemi. Viðmælandi: Gunnar Þorri Pétursson.Sat, 10 Jan 2026 16:05:00 -00000:55:15false99fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5476918D0.mp3Tvær minnstu bækur liðins árs komu út undir merkjum Truflunar útgáfu og þær eru svo litlar að þær passa í brjóstvasa. Fyrri bókin Fjölskyldusaga er eftir Fríðu Þorkelsdóttur sem á hugmyndina að vasabókunum en hana fékk Fríða eftir að Vottar jéhóva létu hana fá agnarlitla bók um sögur úr biblíunni. Nýja bókin í vasabókaútgáfu Fríðu heitir Stytturnar í hillunum og er eftir rithöfundinn og leikskáldið Evu Rún Snorradóttur þar sem fjallað er um minningar, skrásetningu og forgengileikann. Hún kemur í þáttinn og segir betur frá. Notalegur lestur er það sem einkennir hátíðarnar og hjá mér er það orðið hefð að lesa Gyrði Elíasson. Dimma útgáfa hélt áfram á síðasta ári að endurútgefa gömul og sígild verk eftir Gyrði sem sum hver eru illfáanleg. Sjálfur sendi Gyrðir frá sér tvær þýðingar á síðasta ári, annars vegar Gleði skipbrotanna eftir Giuseppe Ungaretti og Barnæska eftir Jona Oberski. Við ætlum að heyra smá brot úr viðtali frá 2018 við Gyrði um Sorgarmarsinn sem er ein af nýendurútgefnu bókunum, lokakaflinn í þríleik ásamt Sandárbókinni og Suðurglugganum... Ein af laumum bókaútgáfu síðasta árs má fullyrða að hafi verið endurútgáfa sömuleiðis. En öll 7 bindin um Ævintýriheim Narníu komu út undir lok ársins. Þetta eru gömlu þýðingar Kristínar R. Thorlacius sem komu út á síðustu áratugum síðustu aldar, þekktar fyrir vandað og blæbrigðaríkt mál. Þessi ævintýri um ljónið, nornina og skápinn, baráttu góðs og ills og hetjudáðir hafa heillað marga fantasíuaðdáendur frá því að bækurnar komu út um miðja síðustu öld. Töfraheimur Narnia er innblásinn af hinum ýmsu goðsögnum og ævintýrum en ekki síst kristinni trú og biblíunni en Lewis sjálfur var afar trúaður og skrifaði nokkrar bækur um trú á ferlinum. Og því ef til vill ekki furða að það er kristniboðafélagið hér á landi sem stendur að útgáfu Narníu bókanna og við förum í Basarinn í Austurveri til að ræða við trúboða um Narníu. Viðmælendur: Eva Rún Snorradóttir, Gyrðir Elíasson og Karl Jónas Gíslason.Sat, 03 Jan 2026 16:05:00 -00000:50:12false98fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386517D0.mp3Fjallað um barnabækurnar Drottningin af Galapagos eftir Felix Bergsson í bókaflokknum um ævintýri Freyju og Frikka og Rækjuvík eftir Lóu Hlín Hjálmtýsdóttur, þriðju bókina um tvíburana Ingu og Baldur. Einnig er rætt við Kristínu Ómarsdóttur um þriðju bókina um uppvöxt langömmu hennar í Biskupstungunum, Móðurást: Sólmánuður. Fyrir fyrstu bókina Móðurást: Oddný hlaut Kristín Fjöruverðlaunin og önnur bókin, Móðurást: Draumþing fékk Íslensku bókmenntaverðlaunin. Viðmælendur: Kristín Ómarsdóttir, Lóa Hlín Hjálmtýsdóttir og Felix Bergsson.Sat, 20 Dec 2025 16:05:00 -00000:50:31false97fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386516D0.mp3Þrjár nýjar, vænar og grænar ljóðabækur í þætti dagsins. Alda Björk segir frá og les upp úr nýjustu ljóðabókinni sinni, Bakgrunninum, sem er jafnframt fyrsta bókin í nýrri ritröð KIND-útgáfu. Draugamandarínur er fyrsta ljóðabók Birgittu Bjargar Guðmundsdóttur, við ræðum um efni bókarinnar, mandarínuberki, tekknóbreik og röntgengeisla og hún les upp nokkur ljóð. Jón Kalman Stefánsson var að senda frá sér fimmtu ljóðabókina sína, Þyngsta frumefnið, sem tilnefnd er til íslensku bókmenntaverðlaunanna. Jón Kalman verður gestur þáttarins og ræðir við mig um ljóðin og skáldskapinn.Sat, 13 Dec 2025 16:05:00 -00000:50:34false96fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386515D0.mp3Þátturinn í dag verður uppfullur af furðulegum ökutækjum í bókum fyrir börn, Undrarútan, Ævintýrabíllinn og Brandarabíllinn. Þá verður líka fjallað um nýja skáldsögu frá Einari Kárasyni, Sjá dagar koma, sem hann skrifaði eftir ábendingu forseta Íslands og er örlagasaga manns á Vestfjörðum í lok 19. aldar eftir að bandarísk lúðuveiðiskip fara að venja komur sínar hingað. Svo er rætt um stærðarinnar doðrant beint úr rússnesku klassíkinni, Minnisblöð veiðimanns eftir raunsæismeistarann Ívan Túrgenev sem Áslaug Agnarsdóttir hefur verið að þýða nú nokkuð lengi en var að koma út og það eru tíðindi. Viðmælendur: Sváfnir Sigurðarson, Áslaug Agnarsdóttir og Einar Kárason.Sat, 06 Dec 2025 16:05:00 -00000:51:05false95fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386404D0.mp3Tolkien aðdáendur hafa eflaust fengið af því fréttir að í jólabókaflóðinu í ár er ný þýðing á Hobbitanum. Það sætir tíðindum af nokkrum ástæðum. Íslenskar þýðingar á bókum Tolkiens eiga sér svolítið flókna sögu og hef ég rakið það hér í þessum þætti sem og annarsstaðar áður. Í stuttu máli kom hún fyrst út á íslensku um 40 árum eftir upprunalegu útgáfuna árið 1978 í þýðingu feðganna Úlfs Ragnarssonar og Karls Ágústs Úlfssonar, síðan í nýrri þýðingu Þorsteins Thorarensen árið 1997 og loks núna í þriðju þýðingunni eftir Sólveigu Sif Hreiðarsdóttur og með ljóðaþýðingum Braga Valdimars Skúlasonar. Svo hafa útgáfuflækjur valdið því að Hobbitinn og flest allt Tolkien-efni á íslensku hefur lengi verið ill- eða ófáanlegt, enginn hefur tekið það að sér til að kaupa þýðingarréttinn og endurútgefa. Einhver liggur á þeim eins og dreki á gulli. En hobbitinn Bilbó er sum sé snúinn aftur... aftur. Út og heim aftur. Fjöllum um hann í lok þáttar. Kerfisgallar og seinagangur veldur því að 12 ára strákur fær stöðu skólastjóra í bókinni Skólastjórinn eftir Ævar Þór Benediktsson. Upp vakna spurningar um frelsi og vald, hvort eigi að hafa svín í skólastofum og hvort nemendur ættu að hafa lýðræðislegt vald til að reka kennara. Og kannski er erfiðara að vera kennari og skólastjóri en krakka hafði grunað og erfiðara að vera nemendur en kennarar gera sér grein fyrir. SKólastjórinn hlaut bókmenntaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur 2024 en er nú nýkomin út. Viðmælendur: Ævar Þór Benediktsson, Karl Ágúst Úlfsson, Sólveig Sif Hreiðarsdóttir og Björn Thorarensen. Lesarar: Magnús Guðmundsson, Ingibjörg Fríða Helgadóttir.Sat, 29 Nov 2025 16:05:00 -00000:50:35false94fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386458D0.mp3Í þættinum er fjallað um barnabókina Paradísareyjan eftir Emblu Bachmann, rætt er við Anton Helga Jónsson ljóðskáld og formaður óðfræðifélagsins Boðn um nýjustu útgáfu SÓN tímarits um ljóðlist og óðfræði og Þór Tulinius kemur og segir frá sinni fyrstu skáldsögu, Sálnasafnarinn, sem er nýkomin út. Viðmælendur: Embla Bachmann, Anton Helgi Jónsson og Þór Tulinius.Sat, 22 Nov 2025 16:05:00 -00000:50:43false93fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386402D0.mp3Fortíðin og framtíðin í þætti dagsins í þremur íslenskum skáldsögum sem eru nýkomnar út. Allar gerast á Íslandi á ólíkum tímum við ólíkar aðstæður þegar heimurinn tekur róttækum breytingum, fast að heimsendi. Aðalsteinn Emil Aðalsteinsson segir frá fyrstu skáldsögunni sinni, Kómeta, en Aðalsteinn hefur áður gefið út tvö smásagnasöfn og birt ljóð í tímaritum. Kómeta er metnaðarfull bók og stór saga sem gerist í kringum siðaskiptin á 16. öld. Tvær ungmennabækur verða á dagskrá sem báðar fjalla um breyttan heim annarsvegar eftir sólgos en hinsvegar eftir eldgos, það eru bækurnar Sólgos eftir Arndísi Þórarinsdóttur og Flóttinn á norðurhjarann eftir Nönnu Rögnvaldardóttur. Viðmælendur: Arndís Þórarinsdóttir, Nanna Rögnvaldardóttir og Aðalsteinn Emil Aðalsteinsson.Sat, 15 Nov 2025 16:05:00 -00000:51:47false92fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386511D0.mp3Þessi þáttur fer um víðan völl, við tökum aðeins saman útvarpsefni um þann tíma fyrir 70 árum þegar Halldór Kiljan Laxness hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1955. Það verða líka bollaleggingar um bókaklúbba fræga fólksins. Dua Lipa, Reese Witherspoon, Sarah Jessica Parker Emma Watson og auðvitað drottningin Oprah Winfrey. Það virðist enginn frægur meðal frægra nema vera með bókaklúbb. Hvaða menningarlegu aðstæður skapar það - hvers vegna vill frægt fólk tengjast aðdáendum í gegnum bækur? Loks er það ný skáldsaga eftir Dag Hjartarson, Frumbyrjur. Það er saga úr íslenskum kjarna, afdalurinn, kýrin að bera, konan ólétt og alveg að koma jól. Undir niðri er nístandi fortíð, draumar og tilvistarlegar vangaveltur um lífið á þessari eyju. Viðmælendur: Dagur Hjartarson.Sat, 08 Nov 2025 16:05:00 -00000:51:06false91fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386510D0.mp3Tvær nýjar skáldsögur og ein ljóðabók fylla þáttinn í dag. Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar voru afhent í vikunni og við ræðum við verðlaunahafann Þórdísi Dröfn Andrésdóttur um sigurbókina, Síðasta sumar lífsins. Skáldsögurnar tvær eru fremur ólíkar en eiga þó sitt hvað sameiginlegt, Lausaletur eftir Þórdísi Helgadóttur og Bók vikunnar eftir Snæbjörn Arngrímsson. Þær vísa báðar í sjálfa bókmenninguna, útgáfusögu og prenttæknina og búa báðar yfir sambærilegri dulúð, hinu óræða og stundum draugalega. Og í raun má segja það sama um ljóðabókina, þar sem drungi og heimshryggð hvílir undir lygnu vatni. Viðmælendur: Þórdís Dröfn Andrésdóttir, Þórdís Helgadóttir og Snæbjörn Arngrímsson.Sat, 01 Nov 2025 16:05:00 -00000:52:27false90fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386509D0.mp3Tvær bækur verða í forgrunni hjá okkur í dag, íslensk skáldsaga og færeysk ljóðabók, tvö ólík verk tveggja nágrannaþjóða sem báðar fjalla um flókið samband foreldris og unglings. Útreiðartúrinn er ný skáldsaga eftir Rögnu Sigurðardóttur - þetta er virkilega athyglisverð saga sem gerist á nokkrum mismunandi tímum, aðalsagan er í samtímanum en teygir sig líka til síðari hluta 19 aldar. Samtímasagan er um feðgasamband í flækju og vináttu sem ekki er öll þar sem hún er séð og þetta speglast í fortíðinni, gömlu glæpamáli frá 1881. Undirliggjandi eru spurningar um grimmd mannsins, hvort hún búi í okkur öllum, hvort hún erfist og leit að sannleika. Eitthvað sem er alveg jafn flókið hvort sem maður grefur upp 150 ára mál eða rýnir í það sem er að gerast hér og nú. Ragna verður gestur minn í lok þáttar og segir okkur frá lífinu á Álftanesi og hugmyndunum sem urðu kveikjan að þessari bók. Færeyingar máttu fagna dátt þegar tilkynnt var um Norðurlandaráðsverðlaunin í ár - Færeyjar fá bæði kvikmynda- og bókmenntaverðlaunin í ár. Bókmenntaverðlaunin hlýtur ljóðabókin Svørt orkidé eftir Vónbjørtu Vang - ljóðabók sem fjallar um móður sem óttast að missa unglingsson sinn, að horfa á hann fullorðnast og feta sínar eigin leiðir – og fer hugsanlega villur vegar. Móheiður Hlíf Geirlaugsdóttir þekkir vel til þessarar bókar og og höfundarins og vinnur nú að þýðingu ljóðanna á íslensku. Við ræðum við Móheiði á eftir. Viðmælendur: Ragna Sigurðardóttir, Árni Matthíasson og Móheiður Hlíf Geirlaugsdóttir.Sat, 25 Oct 2025 16:05:00 -00000:51:36false89fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386508D0.mp3Hvalbak er önnur ljóðabók Maó Alheimsdóttur. Skáldsaga hennar Veðurfregnir og jarðarfarir vakti mikla athygli þegar hún kom út árið 2024 en hún er fyrsta frumsamda sagan sem kemur út á íslensku eftir höfund sem lærði málið á fullorðinsaldri. Einstök ljóðabók þar sem greina má nýtt og ferskt sjónarhorn á íslenska náttúru og tungu. Anna Rós Árnadóttir hefur gefið út sína fyrstu ljóðabók, Fyrir vísindin, þar sem hún yrkir af „vísindalegri nákvæmni“ um tilveruna, um næmni, raunveruleikann og hið yfirskilvitlega. Fyrr á þessu ári hlaut Anna Rós Ljóðstaf Jóns úr Vör fyrir ljóðið Skeljar sem finna má í þessari athyglisverðu ljóðsögu. Söguljóðið stóra Don Juan eftir Byron lágvarð var að koma út í fyrsta sinn í heild sinni á íslensku. Byron lauk aldrei við ljóðið áður en hann lést aðeins 36 ára árið 1824 og skrifaði það í sjálfskipaðri útlegð, aðallega í Feneyjum á Ítalíu. Jón Erlendsson var að senda frá sér þýðingu á kviðunum sextán, en hann hlaut íslensku þýðingarverðlaunin í fyrra fyrir þýðinguna á Parardísarmissi eftir John Milton. Guðni Elísson prófessor í almennri bókmenntafræði við HÍ ræðir Byron lávarð og Don Juan í þættinum. Viðmælendur: Maó Alheimsdóttir, Anna Rós Árnadóttir og Guðni Elísson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 18 Oct 2025 16:05:00 -00000:54:34false88fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386452D0.mp3Byrjum á spjalli við Ægi Þór Jähnke sem var að gefa út sína fyrstu skáldsögu sem kallast Grár köttur, vetrarkvöld. Emil Hjörvar Petersen hefur verið í fararbroddi furðusagnahöfunda á Íslandi árum saman. Hann var að senda frá sér sína þrettándu skáldsögu, framtíðarsögu sem kallast Eilífðarvetur. Rætt er við hann og breytt landslag á sviði vísindaskáldskapar og furðusagna hér á landi. Nína Ólafsdóttir er nýr höfundur sem gaf út framtíðarskáldsöguna Þú sem ert á jörðu. Við heyrum brot úr viðtali við Nínu úr Víðsjá. Og þá verður líka brot úr viðtali við Árna Matthíasson um Sporbauga eða Orbital eftir Samantha Harvey sem hlaut Booker-verðlaunin í fyrra en íslensk þýðing bókarinnar var að koma út eftir Árna Óskarsson.Sat, 04 Oct 2025 16:05:00 -00000:50:36false87fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386451D0.mp3Tvö ljóðskáld með ólíka nálgun á sína ljóðlist eru gestir þáttarins, þau Þórarinn Eldjárn og Sunna Dís Másdóttir. Þórarinn var að gefa út ljóðabókina Jarðtengd norðurljós sem er safn að mestu háttbundinna kvæða í bland við lausort ljóð og örprósa og Sunna Dís var að gefa út formfrjálsa ljóðsögu eða ljóðabálk unninn upp úr persónulegri reynslu sem kallast Postulín. Við byrjum úti í heimi því það er alltaf fréttnæmt þegar Booker-verðlaunin virtu nálgast. Búið er að tilkynna hvaða sex bækur ná á stuttlista verðlaunanna í ár. Anna María Björnsdóttir segir betur frá verkunum. Viðmælendur: Sunna Dís Másdóttir, Þórarinn Eldjárn og Anna María Björnsdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 27 Sep 2025 16:05:00 -00000:52:11false86fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386450D0.mp3Immanuel Kant skrifaði heimspekilegu drögin Fyrir eilífum friði árið 1795 og var viðbragð upplýsingarheimspekingsins við rósturtímum og stríðsátökum Evrópu undir lok 18. aldar. Fleiri samtímahugsuðir veltu fyrir sér stríði og friði, hvernig í ósköpunum er hægt að stilla til friðar ef það er hægt yfir höfuð, á hvaða forsendum er það gert og hvernig lítur sá heimur út? Verkið kom út í lok árs 2024 í Lærdómsritröð Hins íslenska bókmenntafélags í þýðingu Egils Arnarsonar með inngangi eftir Emmu Björgu Eyjólfsdóttur sem er gestur þáttarins. Við fjöllum líka um örsagnasafnið Dagskammtar eftir Ragnheiði Guðbjargar Hrafnkelsdóttur. Sögurnar tengjast ákveðnum atvikum eða stöðum, sumar eru þankar eða vangaveltur eins og dagbókafærslur og allt hverfist þetta um hversdagsleikann og hvað það þarf stundum lítið til að brjóta hann upp og kveikja á fantasíunni eða minningum. Ráðlagður dagskammtur af örsögum og heimsókn til Ragnheiðar um miðbik þáttar. Ástin fiskanna eftir Steinunni Sigurðardóttur kom fyrst út árið 1993 og var að koma út í endurútgáfu í ritröðinni Íslensk klassík hjá Forlaginu. Þetta er stutt bók, nóvella sem hefur haft mikil áhrif, við segjum stuttlega frá henni og heyrum brot úr eldri umræðum og viðtölum. Viðmælendur: Emma Björg Eyjólfsdóttir og Ragnheiður Guðbjargar Hrafnkelsdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 20 Sep 2025 16:05:00 -00000:52:00false85fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386394D0.mp3Fjölnismenn skrifuðu á 19. öld: Eínginn þarf að furða sig á þessu um tímaritin, því þau eru rödd tímans... Í dag beinum við athygli okkar að bókmenntatímaritum sem hafa komið út á Íslandi svo gott sem frá upphafi almennrar tímaritaútgáfu. Skírnir, elsta tímarit á Íslandi sem enn kemur út, fjallar einum þræði um bókmenntir auk heimspeki, sagnfræði og fleiri svið. Eins og sakir standa nú þegar fjórðungur er liðinn af 21. öld er enn líf og velta í þessum bransa og þótt líftími bókmenntatímarita sé almennt stuttur er mikil gróska og mikilvægi þeirra til að lyfta upp grasrót og ögra ríkjandi hugmyndakerfum er mikið fyrir heilbrigt bókmenntavistkerfi. Viðmælendur: Þröstur Helgason, Amanda Líf Fritzdóttir, Þórdís Helgadóttir, Katla Björk Gunnarsdóttir, Þórhallur Runólfsson og Tómas van Oosterhaut. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 13 Sep 2025 16:05:00 -00000:53:04false84fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386503D0.mp3Flugvellir eru táknrænn staður á svo margan hátt, undarlegt neysludrifið millibilsástand. Þar er samfélag manna strípað niður í grunneiningar ferðalags, komur og brottfarir og á milli er biðin og neyslan. Við komum, neytum, förum. Ad infinitum. En þar má alltaf finna bókabúð. Flugvallabækur eru sérstök tegund af bókmenntum og oft notað sem níðyrði. Sjöfn Asare bókmenntafræðingur og rithöfundur ræðir fyrirbærið flugvallabækur sem má rekja allt aftur til brautarstöðvareyfara á 19. öld. En ferðalangar sem lesa Johann Wolfgang von Goethe á flugvelli eða á almannafæri yfir höfuð yrðu líklegast sakaðir um sviðsettan lestur, performative reading, hvaða skilaboð sendir bókin sem þú lest í almannarýminu á okkar furðulegu símatímum? Við förum til Frankfurt í Þýskalandi á heimaslóðir Goethe. Ugla útgáfa gaf út litla vasabók með tveimur stuttum sögum eftir Goethe með aðfararorðum og eftirmála eftir Jón Bjarna Atlason sem jafnframt þýddi aðra söguna, Nóvellu, en Kristján Árnason og Þórarinn Kristjánsson þýddu hina sem kallast Ævintýrið og kom upphaflega út 2001. Jón Bjarni kemur með okkur til Frankfurt hér á eftir og segir okkur betur frá þessari útgáfu og Goethe – hans erindi og vægi í bókmenntum dagsins í dag. Umsjón: Jóhannes Ólafsson Viðmælendur: Sjöfn Asare og Jón Bjarni Atlason.Sat, 06 Sep 2025 16:05:00 -00000:50:21false83fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386502D0.mp3Fyrsta mál á dagskrá verður stutt hugleiðing um bók um harðstjórn og lærdóma, mörgum þykir ástand heimsmálanna víðsjárvert og hafi verið í nokkur ár. Draga þurfi fram hliðstæður af sögunni, lexíur í gömlum skruddum. Margir lesendur eru farnir að draga fram dystópískar skáldsögur til að finna samsvörun, það er aukin sala á slíkum bókmenntum síðustu mánuði. Við ætlum að fletta örlítið í einni þeirra bóka sem hafa tekið slíkt hástökk nýverið. Í ljósi nýlegra pólitískra hræringa í Bandaríkjunum hefur bók sagnfræðingsins Timothy Snyder, Um harðstjórn, öðlast nýtt líf á metsölulistum. Hann hefur verið áberandi álitsgjafi um heimsmálin, sér í lagi Úkraínu en hann hefur sérhæft sig í sögu austur Evrópu. Um harðstjórn, sem kom fyrst út árið 2017, fjallar um lærdóma 20. aldar varðandi uppgang harðstjórnar og lýðræðishrun. Hún á sérstakt erindi við samtímann. Shirley Jackson, drottning gotneskra hrollvekjubókmennta á 20. öld lést aðreins tæplega fimmtug en var gríðarlega afkastamikill og athyglisverður höfundur. Við fáum til okkar Gunnhildi Jónatansdóttur sem var að þýða skáldsöguna Við höfum alltaf átt heima í kastalanum, We have always lived in the castle sem kom út 1962. Það var allra síðasta útgefna bók Jacksons og af mörgum talin sú besta. Í hvaða samhengi er prentöldin samhliða tækniþróun samtímans? Ég ætla að segja frá bók bandaríska fræðimannsins Jeff Jarvis um Gutenberg-svigann sem hugsanlega er að lokast með tilkomu internetsins. Hver er framtíð lesturs? Stefnum við inn í öld munnmæla? Er lesandinn dauður eða var það höfundurinn?Sat, 28 Jun 2025 16:05:00 -00000:50:00false82fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386501D0.mp3Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs eru rótgróin menningarstólpi, stærstu og mikilvægustu bókmenntaverðlaun á Norðurlöndum. 14 bækur eru tilnefndar, aðallega ljóð og skáldsögur eins og venjulega en í ár er líka eitt leikrit frá Noregi, sem er nokkuð óvenjulegt. Árni Mattíasson er að spæna í sig tilnefnda bunkann og ætlar að segja mér frá nokkrum verkum í lok þáttarins, við komum við í Danmörku, Svíþjóð, Álandseyjum og Noregi. Norski nóbelshöfundurinn Jon Fosse er gjarn á að setja fram völundarhús með sínu vitundarstreymi og endurtekningasama prósa, ljóðum og leikritum. Dimma bókaútgáfa hefur gefið út þónokkuð af verkum Fosse í þýðingum á undanförnum árum. Í fyrra kom út skáldsagan Naustið og ljóðaúrvalið Skýin eru skuggar og nú var að koma ný þýðing, fyrsti hluti stórvirkisins Sjöleikurinn eða Sepotologien I-II. Það er Hjalti Rögnvaldsson sem þýðir en hann hefur þýtt Fosse í yfir 20 ár, hann fékk hann á heilann að eigin sögn. Hjalti er búsettur í Svíþjóð hvaðan hann sendiir þýðingarhandritin handskrifuð til útgefandans, Aðalsteins Ásbergs Sigurðssonar hjá Dimmu en Aðalsteinn sér um að þýða ljóð Fosse. Við heimsækjum Aðalstein á skrifstofuna í síðari hluta þáttar og skoðum handritin, ræðum um Fosse og útgáfu hans og hringjum svo í Hjalta. Viðmælendur: Hjalti Rögnvaldsson, Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson og Árni Matthíasson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 21 Jun 2025 16:05:00 -00000:50:48false81fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386500D0.mp3Það læddist bók inn á sviðið í vikunni; dularfull, stutt skáldsaga sem heitir Páfagaukagarðurinn og hefur valdið bókafólki heilabrotum því höfundurinn, Akörn, er huldumaður. Eintök af bókinni eru fá, nokkrir útvaldir úr bókmenntasenunni fengu senda bók. Þeir fengu nafnlausan Páfagaukagarð í pósti. Og eitt var sent á Skálda bókabúð. Þar er eintakið til sölu fyrir litlar 30 þúsund en verður þó til sýnis í þrjá mánuði þótt það sé búið að selja hana. En Hver er Akörn? Skiptir það máli, er ekki höfundurinn dauður og lesandinn á lífi? Er þetta allt úthugsað háð sem beinist að fámennri menningarelítu eða er þetta markaðsstönt? Hvernig koma Mexíkó, ljóð Gyrðis Elíassonar og Alvotech við sögu? Við Tómas Ævar Ólafsson rannsökuðum málið. Umsjón: Jóhannes Ólafsson og Tómas Ævar Ólafsson.Sat, 14 Jun 2025 16:05:00 -00000:55:08false80fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386499D0.mp3Þór Stefánssonar hefur reglulega gefið út ljóðbækur frá árinu 1989 og sú tuttugasta kom út fyrir skemmstu, Sjálfsagðir hlutir og hæpnar fullyrðingar. En fyrir utan að vera afkastamikið skáld er Þór ekki síður þýðandi og hafa tugir bóka með ljóðaþýðingum eftir hann komið út, oft frá forvitnilegum og framandi slóðum. Þetta eru yfirleitt ljóð úr frönskumælandi svæðum heimsins og einnig úr sænsku. Þá hefur Þór einnig verið þýddur og gefinn út erlendis. Þór Stefánsson skáldið og þýðandinn er sjálfstæð eining í ljóðsenu Íslands og hefur nær allar götur staðið í sjálfsútgáfu. Hann segir sífellda þörf fyrir að yrkja og færa tilveruna í ljóð það sem knúi hann áfram, þetta sé eins og hvert annað áhugamál. og þessu tilefni, að ljóðabækurnar eru orðnar 20 talsins - fannst mér kominn tími á að fá Þór hingað í hljóðver og spyrja hann út í allt saman. Perúski rithöfundurinn Mario Vargas Llosa var skáldsagnahöfundur, ljóð- og leikskáld og einn áhrifamesti rithöfundur sinnar kynslóðar frá Rómönsku-Ameríku. Hann vakti fyrst verulega athygli á fyrri hluta sjöunda áratugarins og árið 2010 hlaut hann bókmenntaverðlaun Nóbels. Eftir hann liggja tugir skáldsagna, leikrita og greinasafna og verk hans hafa verið þýdd á fjölda tungumála, meðal annars íslensku. Auk ritstarfa var Vargas Llosa alla tíð virkur í stjórnmálum, var framan af mikill vinstri maður en snerist síðan. Árið 1990 bauð hann sig fram til forseta í Perú fyrir bandalag mið- og hægri flokka. Vargas Llosa lést í apríl síðastliðnum 89 ára að aldri. Árið 2015 gerði Hermann Stefánsson rithöfundur útvarpsþáttinn Fiskur í Vatni um rithöfundinn Vargas Llosa og tók viðtal við höfundinn. Við ætlum að hefja þáttinn á að hlusta á hluta úr þessum þætti. Viðmælendur: Álfrún Gunnarsdóttir, Mario Vargas Llosa og Þór Stefánsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 31 May 2025 16:05:00 -00000:50:02false79fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386498D0.mp3Við hringjum norður á Siglufjörð í Sæunni Gísladóttur sem gaf út fyrr á þessu ári skáldsöguna Kúnstpásu. Þetta er saga tveggja kvenna frá mismunandi tímum, 2020 og 1930. Þetta er sveitarómans, ástarsaga mætti segja, bók um að standa frammi fyrir áskorunum. Og áskoranirnar eru alltaf þær sömu virðist vera. Tímarnir breytast en mennirnir ekki með. Sæunn segir betur frá. Og talandi um tímann, þann mikla stýrimann í lífi okkar. Sjálf klukkan eða hvernig sem við sjáum tímann fyrir okkur. Hann þeytist áfram í óvissu en býr um leið til vissu um hið liðna. Er hættulegt að rómantísera hið liðna? Það er hægt að vopnvæða nostalgíu. Verðlaunaskáldsagan Tímaskjól var að koma út á íslensku eftir búlgarska rithöfundinn Georgei Gospodinov. Þetta er frábær skáldsaga sem hlaut alþjóðlegu Booker verðlaunin 2023. Þetta eru djúpkafarabókmenntir sem kafa inn að kjarna mennskunnar, úr hverju erum við, hvenær erum við, hvað eru minningar? Þetta er saga um nostalgíu, gleymsku og að mörgu leyti vísindaskáldsaga í anda Kurt Vonnegut sem spyr stórra spurninga. Heyrum brot og ræðum við þýðendurna, Vesku A. Jónsdóttur og Zophonías O. Jónsson sem þýddu saman úr búlgörsku. Í lokin veltum við fyrir okkur bókmenntaverðlaununum. Í Skáldu bókabúð var haldið lítið málþing með þremur erindum. Fáum tvo þeirra hingað í hljóðstofu og heyrum aðeins hvað þeir voru að pæla, það eru þeir Jón Yngvi Jóhannsson og Ægir Þór Jänkhe. Þriðja erindið flutti Soffía Auður Birgisdóttir. Viðmælendur: Sæunn Gísladóttir, Veska A. Jónsdóttir, Zophonías O. Jónsson, Ægir Þór Jänkhe og Jón Yngvi Jóhannsson. Tómas Ævar Ólafsson las úr Tímaskjóli. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 24 May 2025 16:05:00 -00000:53:29false78fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386497D0.mp3Guðrún Kristinsdóttir sem hefur sérhæft sig í frönskum bókmenntum og leikhúsi skrifaði grein í Ritið - tímarit Hugvísindastofnunar þar sem smásögur eru í brennidepli. Greinin fjallar um sagnagerð franska rithöfundarins Madame de lafayette sem var uppi á 17. öld og hafði mikil áhrif með sínum sögulegu smásögum og nóvellum. Lafayette er enn áhrifamikil, kennd í skólum og rannsökuð bæði innan Frakklands og utan. Ljóðskáldið Natasha S. var að gefa út ljóðabókina Mara kemur í heimsókn sem fjallar um heimkomu til Rússlands eftir langa fjarveru en er um leið uppgjör við pólitískt og menningarlegt ástand. Natasha hefur áður ort um heimalandið í ljóðabókinni Máltaka á stríðstímum sem hlaut Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar. Natasha er stödd í Moskvu en hún segir okkur símleiðis frá nýju ljóðunum. Í lok þáttarins er rætt við Sigríði Pétursdóttur sem var að gefa út bókina Hefnd Diddu Morthens en handritið að henni bar sigur úr bítum í handritasamkeppni Forlagsins, Nýjar raddir og þar með er gömul útvarpsrödd orðin ný rödd bókmenntanna en fyrir utan að vera menntuð kvik­mynda­fræðing­ur þá starfaði Sigríður lengi við dag­skrár­gerð hér í Ríkisútvarpinu bæði í út­varpi og sjón­varpi. En rithöfundurinn hefur alltaf blundað í henni, árið 2010 gaf hún út smásagnasafnið Geislaþræðir en Sigríður segir okkur allt um rithöfundadrauminn og nýju bókina í þættinum. Viðmælendur: Natasha S., Guðrún Kristinsdóttir og Sigríður Pétursdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 17 May 2025 16:05:00 -00000:53:23false77fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386496D0.mp3Í dag; hvalir með augum ljóðskáldsins, margradda skáldsögur Hernan Diaz og bókabúðatúrismi. Viðmælendur: Karólína Rós Ólafsdóttir og Einar Kári Jóhannsson. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 10 May 2025 16:05:00 -00000:50:09false76fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386495D0.mp3Strax frá fyrsta viðburði Alþjóðlegu Bókmenntahátíðarinnar í Reykjavík var ljóst að áhugi fólks var mikill og aðsóknin góð. Þegar dansk-grænlenska ljóðskáldið Kuluk Helms og Bresk-tansaníska nóbelshöfundinn Abdulrazak Gurnah ræddu við Þóru Arnórsdóttur í Norræna húsinu, meðal annars um gildi bókmennta eða vægi í stóru samhengi. Þóra spurði hvort bækur skiptu enn máli, og orðið enn fór illa ofan í Gurnah sem varði kröftuglega mikilvægi bókmenntanna, það hefur ekkert breyst síðan fyrstu mennirnir settust við varðeldinn og sögðu hver öðrum sögur. Við ræðum gildi og vægi bókmennta og bókmenntahátíða við tvo gesti sem sóttu Bókmenntahátíð af kappi, þau Bjargeyju Ólafsdóttur og Val Gunnarsson. Við lítum líka aðeins inn á viðburð utandagskrár á Bókmenntahátíð þegar Tunglið útgáfa gaf út þrjár bækur í ritröðinni Svarthol. Á hótel Holt var kakófónískur ljóðalestur, ljóðalest í kappi við tímann og óvænt tónlist. Tunglið gaf út þrjár nýjar bækur eftir Dinçer Güçyeter og Anne Carson sem bæði voru gestir hátíðarinnar og einnig Wolfgang Schiffer sem hefur verið ötull útgefandi og þýðandi íslenskrar ljóðlistar í Þýskalandi. Viðmælendur: Bjargey Ólafsdóttir og Valur Gunnarsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 03 May 2025 16:05:00 -00000:50:01false75fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386494D0.mp3Alþjóðleg Bókmenntahátíð í Reykjavík setti svip sinn á borgina þessa vikuna. Hún var sett í 17. sinn og það á 40 ára afmæli fyrstu hátíðarinnar, á alþjóðlegum degi bókarinnar á ári ljóðsins á afmæli Laxness, Shakespeares og Cervates. Bókmenntastjörnurnar röðuðu sér upp. Sex bókabúðir í borginni tóku einnig þátt í fyrsta alþjóðlega bókabúðaröltinu, Global Book Crawl, og það iðaði allt af bókmenntaþyrstu fólki. Í þættinum lítum við inn á nokkra viðburði, kynnum okkur hitt og þetta sem gerðist á bókmenntahátíð, sér í lagi fyrstu dagana. Ræðum við Knut Ödegaard og Gerði Kristnýju um nýtt ljóðasafn, Áður en Hrafnarnir sækja okkur, förum á smá bókabúðarölt og ræðum við Erlu Elíasdóttur Völudóttur um einn af erlendu gestunum á Bókmenntahátíð, Pajtim Statovci. Viðmælendur: Einar Björn Magnússon, James Tomasino, Knut Ødegård, Gerður Kristný og Erla Elíasdóttir Völudóttir. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 26 Apr 2025 16:05:00 -00000:52:01false74fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386383D0.mp3Einu sinni voru tveir bræður, Jakob og Vilhelm... Grimmsævintýri er stórmerkileg og dularfull. Hvaðan koma þau? Hvað eru þau gömul? Af hverju erum við enn að lesa þetta? Og af hverju ættu nútímabörn að þekkja helstu hlutverk lénsskipulags Evrópu á miðöldum? Viðmælendur: Aðalheiður Guðmundsdóttir, Romina Werth, Birta Björnsdóttir og Ingibjörg Fríða Helgadóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 19 Apr 2025 16:05:00 -00000:54:57false73fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386437D0.mp3Sögur fyrir yngra fólkið okkar eru í fararbroddi þessa vikuna. Barnamenning hefur verið allsráðandi á Barnamenningarhátíð í Reykjavík og við látum það lita þáttinn í dag. Við ræðum við fjóra unga og upprennandi rithöfunda, aðeins slembiúrtak af stórum hópi krakkahöfunda í 3. bekk Vesturbæjarskóla en þau voru að skrifa sögur og héldu útgáfuhóf, eins og gert er með allar góðar bækur. Heyrum sögurnar og aðeins um þær hér á eftir. Skemmtilegt viðtal við Jessicu Love frá Bandaríkjunum. Bækur hennar eru afskaplega myndrænar, fjalla um Júlían. Þær eru stuttar en djúpar fjalla um fjölbreytileika mannflórunnar, og það að fullorðnast andspænis hefðum samfélagsins en líka í takt við síkvikt, lifandi og litríkt mannlífið. Myndríku bækurnar um þá félaga Pétur og köttinn Brandur eftir sænska mynd- og rithöfundinn Sven Nordqvist hafa verið endurútgefnar og endurþýddar undanfarið en nokkrar þeirra komu út undir lok síðustu aldar í þýðingu Þorsteins frá Hamri. Við förum í sænsku sveitirnar og ræðum við Ástu Halldóru Ólafsdóttur og Þorbjörgu Karlsdóttur. Samtal við ritstjóra Lestrarklefans um lista BBC yfir 100 bestu barna og ungmennabækur allra tíma. Við förum í barnabókaferðalag í gegnum aldirnar með Rebekku Sif Stefánsdóttur og Díönu Sjöfn Jóhannsdóttur. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 12 Apr 2025 16:05:00 -00000:52:42false72fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386381D0.mp3Í þættinum opnum við inn í heim pólskra furðusagna og vísindaskáldskapar. Pólverjar eiga einhvern merkasta og áhugaverðasta höfund 20. aldar á því sviði, Stanisław Lem. Þekkturstu verk Stanisławs Lem eru smásagnasafnið Cyberiada og Solaris, sem tvisvar hefur verið kvikmynduð, 1972 kom mynd í leikstjórn Andrei Tarkovsky og 2002 í leikstjórn Steven Soderbergh. Þetta eru fjölbreytt verk sem teygja sig yfir allt rófið, allt frá svokölluðu hörðum vísindaskálskap yfir í mjúkan en alltaf eru undirliggjandi flóknar heimspekilegar spurningar um siðferði, trú, mörk mannlegrar skynsemi, hvað tækni getur og hvaða áhrif hún hefur á okkur mennina sem hana búa til. Maður gegn vél, allt sem góður vísindaskáldskapur þarf að búa yfir. Pawel Bartoszek segir frá, en hann hefur lesið bækur Lem frá því í menntaskóla og við ræddum vísindaskáldskap, tæknisiðferði og ýmislegt þessu tengt. Við byrjum á heimsókn frá Mariolu Alichu Fiema, sem kennir pólsk fræði við Háskóla Íslands. Þar fá nemendur yfirlit yfir sögu Póllands allt frá miðöldum fram að seinni heimsstyrjöld. Og í gegnum helstu bókmennta- og listaverk hvers tíma er reynt að skyggnast inn í pólska þjóðarsál. Ég ræddi við Mariolu um bókmenntirnar í gegnum aldirnar, hvar þetta byrjar allt saman en líka hvernig pólsk menning á Íslandi blasi við henni. Viðmælendur: Mariola Alicja Fiema og Pawel Bartoszek. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 05 Apr 2025 16:05:00 -00000:51:49false71fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386490D0.mp3Við höldum áfram í Póllandi í þætti dagsins. Pólskar bókmenntir á íslensku, við víkkum netið örlítið og lítum á þýðingarsöguna. Pétur Magnússon dagskrárgerðarmaður á rás 1 hefur mikinn áhuga á efninu og nefnir nokkur skáld, bækur og einstök ljóð sem hafa haft áhrif á hann. Þá fjöllum við líka um nýja þýðingu á bók eftir Olgu Tokarczuk sem hlaut nóbelsverðlaunin í bókmenntum 2019. Hús dags, hús nætur kom út fyrir skemmstu, skáldsaga frá 1998 sem skaut Olgu á stjörnuhiminninn. Árni Óskarsson þýðir en hann þýddi einnig skáldsögu Olgu Drag plóg þinn yfir bein hinna dauðu, við ræðum stuttlega við hann um þýðinguna og heyrum líka brot úr viðtali við Olgu Tokarczuk þegar hún var hér á landi 2006 og Jórunn Sigurðardóttir en bæði hún og Sjón tóku viðtöl við höfundinn. Viðmælendur: Olga Holownia, Pétur Magnússon, Árni Óskarsson og Olga Tokarczuk. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 29 Mar 2025 16:05:00 -00000:51:17false70fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386489D0.mp3Pólskar bókmenntir á 20. öld eru í brennidepli í þættinum. Út er komin þýðing á ljóðum Papúszu, pólsku rómaskáldi sem nú er komin út í fyrsta sinn á íslensku í smáritaröð Stofnunar Vigdísar Finnbogadóttur. Maó Alheimsdóttir þýðir ljóðin og Sofiya Zahova skrifar ítarlega um ævi og verk Papúshu, sem er reyndar skáldanafn Bronislawa Wajs, og Sofiya staðsetur kveðskap hennar í samhengi við menningu rómafólks, sögu Póllands og heimsbókmenntir. Svo hef ég verið að lesa aðrar pólskar bókmenntir sem hafa ekki verið þýddar á íslensku. Í dag segi ég frá bók frá 1928 eftir Bruno Jasienski sem heitir Ég brenni París, óbeisluð frásögn sem gerði allt vitlaust á sínum tíma ekkert síður en núna. Jasienski var sakaður um að boða niðurrif og glundroða og gerður brottrækur frá París í kjölfarið. Hann fór til Sovétríkjanna og var tekið vel á móti honum þar en innan við áratug síðar var hann drepinn í hreinsununum miklu í lok 4. áratugar. Viðmælendur: Maó Alheimsdóttir, Sofiya Zahova og Kári Páll Óskarsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 22 Mar 2025 16:05:00 -00000:50:12false69fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386378D0.mp3Fyrir fáeinum vikum var tilkynnt hvaða bækur eru tilnefndar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs. Fjórtán bækur frá níu löndum og málsvæðum voru tilnefndar í flokki fagurbókmennta, þessum rótgrónu norrænu bókmenntaverðlaunum. Grænland tilnefnir skáldsöguna Qaamar n gup taar tullu akisu gunneri („Leiftur ljóss og myrkurs“) eftir Lisathe Møller. Grænland hefur einu sinni unnið þessi mikilsvirtu verðlaun, árið 2021 - 36 árum eftir að landið fór að tilnefnda bækur til verðlaunanna. Það var bókin Blómadalurinn eftir Nivaq Korneliussen, sem er stjarna grænlenskra bókmennta síðustu ára. Hún var líka tilnefnd til verðlaunanna 2015 fyrir Homo Sapína og báðar bækur hafa komið út í íslenskri þýðingu. Billy Budd hefur oft verið talin upp á meðal bestu stutta skáldsagna sem skrifaðar hafa verið og er jafnan talin meðal öndvegisverka bandarískra bókmennta. Hún er þó líklegast ekki fullkláruð og var ekki gefin út á meðan höfundurinn, Herman Melville lifði heldur rúmum 30 árum eftir dauða hans árið 1924. Þýðandi Billy Budd er Baldur Gunnarsson sem skrifar ítarlegan inngang að sögunni, og í textanum eru einnig neðanmálsgreinar sem Baldur notar til að skýra gamalt orðfæri og vísanir höfundar. Tónlist: Ammaassissut - Nuka Alice, Jakob - The Eskimos og Salut d'Amour op. 12 - Edward Elgar, Billy Budd - Morrissey. Viðmælendur: Baldur Gunnarsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 15 Mar 2025 16:05:00 -00000:50:56false68fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386432D0.mp3Á nokkuð löngu tímabili fyrir 100 til 150 árum fóru þúsundir Íslendinga vestur um haf til Ameríku í leit að betra lífi. Sögur af þessu fólki hafa ratað í bókmenntir og það er öruggt að fullyrða að áhugi á þessu augnabliki Íslandssögunnar hafi aldrei minnkað, þvert á móti, og það á líka við um afkomendur íslendinganna í ameríku. Nýja Ísland er undir smásjánni í þættinum í dag. Þrjár nýjar bækur komu út síðasta haust um þetta efni. Viðkomustaðir eftir Ásdísi Ingólfsdóttur, Aldrei aftur vinnukona eftir Sveinbjörgu Sveinbjörnsdóttur og Sextíu kíló af sunnudögum eftir Hallgrím Helgason. Viðmælendur: Ásdís Ingólfsdóttir, Sveinbjörg Sveinbjörnsdóttir, Hallgrímur Helgason Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 08 Mar 2025 16:05:00 -00000:53:16false67fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386376D0.mp3Við nýtum þáttinn í dag til að hampa þeim bókum sem tilnefndar eru til bókmenntaverðlauna norðurlandaráðs fyrir íslands hönd og rýnum í skáldsöguna sem hlaut íslensku þýðingarverðlaunin. Íslensku þýðingaverðlaunin 2025 voru veitt á Gljúfrasteini fyrir um viku síðan. Verðlaunahafinn ár hlaut Elísa Björg Þorsteinsdóttir verðlaunin fyrir þýðingu sína Saga af svartri geit eftir Perumal Murugan. Rifjum upp innslag þar sem ég ræði við Giti Chandra og Maríönnu Clöru Lúthersdóttur um geitasöguna góðu. Og skáldsögurnar Náttúrulögmálin, eftir Eirík Örn Norðdahl, og Armeló, eftir Þórdísi Helgadóttur, eru tilnefndar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2025. Það verða brot úr viðtölum við þau í þættinum. Viðmælendur: Þórdís Helgadóttir, Eiríkur Örn Nordahl, Giti Chandra og Maríanna Clara Lúthersdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 01 Mar 2025 16:05:00 -00000:51:13false66fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386485D0.mp3„Við horfum djúpt í augu ákveðinna ferfættra ættingja okkar og bregður við að sjá eitthvað þar að baki, sem áður var óþekkt, en sem nær nú sambandi við okkar innra sjálf, vitsmunalega ef ekki andlega. Við höfum skyndilega öðlast nýja og skýrari sýn. Við höfum mætt augliti persónuleika, þar sem við áður fyrr ákváðum í blindni að ekkert væri annað en einföld eðlisávísun og sjálfvirkni,“ skrifaði kandadíski rithöfundurinn Charles Roberts í sögunni Dýrasagan sem birtist í sagnasafninu Skyldulið óbyggðanna árið 1902. Nafni hans Darwin var mikill innblástur fyrir dýrasagnahöfunda á nítjándu öld, hugmyndum sem ögraði stöðu mannmiðjunar og endurhugsaði eða hvatti til endurhugsunar á sambandi manna og annarra dýra. Dýr og bókmenntir - bara á þessu ári hafa komið út tvær bækur á Íslandi þar sem dýr eru í forgrunni eða skipta miklu máli og við ætlum að taka þær fyrir hér í þættinum í dag. Hildur Knútsdóttir skrifar reglulega um ketti í nóvellum sem hún gefur út inn á milli stærri verka, nú síðast í bókinni Gestir. Draumey Aradóttir gaf út ljóðabókina Brimurð á dögunum þar sem hún yrkir ljóð sem innblásin eru af þeirri sorg að missa hundinn sinn, þar er ljóðmælandinn hundurinn Álfur og hann er allt um lykjandi í bókinni. Svo er það bók sem er aðeins um eina dýrategund, manninn. Og það 12 menn. Synir himnasmiðs er nýjasti sagnasveigur Guðmundar Andra Thorssonar. Þar segir frá einum degi í lífi 12 gjörólíkra manna sem þó tengjast beint og óbeint, allir eru þeir afkomendur Ólafs Jónssonar himnasmiðs eins og hann var kallaður. Við erum öll skyld eins og sagt er hér á landi. Sögur þessara manna eru vafðar saman á athyglisverðan hátt í litríkan sveig umleikinn tónlist og trega. Guðmundur Andri verður gestur minn í lok þáttar. Viðmælendur: Hildur Knútsdóttir, Draumey Aradóttir og Guðmundur Andri Thorsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 22 Feb 2025 16:05:00 -00000:52:27false65fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5386484D0.mp3„Frumtextinn er ótrúr þýðingunni,“ sagði argentínski rithöfundinum Jorge Luis Borges og með þessum fáu orðum sneri Borges á hvolf hinni hefðbundnu vestrænu túlkun eða viðhorfi til þýðinga; um að þýðing sé aukaafurð frumtexta, sem stendur óæðri frammi fyrir frummynd sinni eða í versta falli er hrein svik. Þýðing getur á margan hátt öðlast sjálfstætt líf og verið sköpunarverk útaf fyrir sig og frumtextinn krefst einskis af henni. Frumtexti og frumleiki á annað borð er ekki sjálfgefið einhver heilög snilld. Stundum er miðlunin skýrari. Orð Borges minna okkur að minnsta kosti á mikilvægi þýðinga og ritlistarinnar sem býr í þeim. Þáttur dagsins er helgaður nokkrum íslenskum þýðingum sem komið hafa út á undanförnum mánuðum. Það styttist í afhendingu íslensku þýðingarverðlaunanna þar sem fjöldi góðra texta er tilnefndur. En hér í þessum þætti; Tókýó-Montana hraðlestin eftir Richard Brautigan, Byrgi Franz Kafka og samband manna og kolkrabba í skáldsögunni Ótrúlega skynugar skepnur eftir Shelby Van Pelt. Viðmælendur: Ástráður Eysteinsson, Þórður Sævar Jónsson og Salvör Ísberg Lestur: Ástráður Eysteinsson og Ari Páll Karlsson Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 15 Feb 2025 16:05:00 -00000:49:39false64fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345025D0.mp3Bob Dylan er og hefur alltaf verið dulkóðaður fjöllistamaður. Þekktur fyrir að halda þétt að sér spilunum þegar forvitnir fjölmiðlamenn bera undir hann einfaldar spurningar. Stundum bullar hann í þeim eða svarar í stuttri leyndardómsfullri setningu. Að baki honum er heil hillustæða af bókmenntum frá 20. öld og aftur til fornaldar. Rimbaud, Blake, Whitman, Kerouac og Hómer. Hann fékk bókmenntaverðlaun Nóbels 2016 og yfir honum er alltaf brakandi skáldskaparsól, rithöfundar, textar og trúarrit sem móta hann ekki síður en tónlist. Í þættinum þessa vikuna er dagskráin einföld: Dylan og bókmenntir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson. Viðmælendur: Guðmundur Andri Thorsson, Fríða Ísberg og Lovísa Rut Kristjánsdóttir. Tónlist: Lay, lady, lay It ain't me babe With God on our side A hard rain's a gonna fall You're gonna make me lonesome when you go Gates of Eden The times they are a changin' When the ship comes in The ballad of Frankie Lee and Judas Priest Mr. Tambourine Man Don't think twice, it's' all rightSat, 08 Feb 2025 16:05:00 -00000:52:46false63fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345024D0.mp3Við gerum litla samantekt, förum yfir sigurvegara Íslensku bókmenntaverðlaunanna og heyrum viðtal frá því fyrir jól við Rán Flygenring sem fékk verðlaunin fyrir myndlýstu söguna Tjörnina. Þá spilum við eldra innslag um skáldsöguna Davíð Wunderbar eftir Hákon J. Behrens og veltum vöngum yfir því að lesa bækur upphátt. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 01 Feb 2025 16:05:00 -00000:49:59false62fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331478D0.mp3Við rifjum upp hvaða bækur eru tilnefndar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna sem styttist óðum í að verði afhent, við gerum smá úrklippu úr umfjöllunum gagnrýnenda um nokkrar bækur. Í bókinni Gengið til friðar: Saga andófs gegn herstöðvum og vígbúnaðarhyggju 1946 til 2006 er langur og ítarlegur kafli um áhrif herstöðvarinnar á íslenskar bókmenntir en mörg skáld gerðu veru hers á Íslandi og stríð að yrkisefni sínu áratugum saman. Einar Ólafsson skáld og bókavörður segir frá. Og stríð og bókmenntir halda svo áfram í lokin - við förum býsna langt aftur í vestrænni bókmenntasögu, eins langt og hægt er mætti alveg segja. Í lok þáttar fjöllum við um söguljóð Hómers, Ilíonskvðu. Gottskálk Jensson prófessor í bókmenntafræði kemur til mín og segir frá heiftarreiði Akkilesar, orsök og afleiðingum, meðal annars í samhengi við bókina Akkiles í Víetnam eftir bandaríska sálfræðinginn Dr. Jonathan Shay. Hvernig tala Hómerskviður til fólks næstum 3000 árum síðar? Viðmælendur: Einar Ólafsson og Gottskálk Jensson Upplestur: Svava Jakobsdóttir les úr Leigjandanum, Arnar Jónsson les ljóðið Stríð eftir Ara Jósefsson og Erlingur Gíslason les upphafið að Ilíonskviðu Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 25 Jan 2025 16:05:00 -00000:52:30false61fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5448303D0.mp3„Heimska fólks felst í því að eiga svör við öllu. Viska skáldsögunnar felst í því að eiga spurningar við öllu,“ sagði Milan Kundera á einum stað. Og í þættinum í dag munu eflaust vakna ýmsar spurningar. Þessa vikuna verðum við með hugann við karnivalíska skáldsögu um réttláta reiði, útlegð og ofbeldi en líka samhygð og mennsku. Við rýnum í nýja skáldsögu eftir Almar Stein Atlason, Mold er bara mold – litla systir mín fjöldamorðinginn. Almar sem hefur hingað til verið áberandi í myndlistinni og sem gjörningalistamaður en kemur skeiðandi á ritvöllinn með skáldsögu og það í þremur bindum saman í kassa. Við drögum fram sparistellið, Mikail Bakhín og kenningar um gróteskuna og karnívalið af þessu tilefni. Mold er bara mold er rússíbani, saga full af hasar, ádeilu og íróníu. Í lokin fylgjum við því eftir með samtali við Heiðu Vigdísi Sigfúsdóttur sem veltir með mér vöngum yfir undiröldu í menningarefni nútímans, meðal annars bók Almars, þar sem dregnar eru fram í dagsljósið afleiðingar hinna ströngu hefða og viðmiða vestrænna samfélaga, um miðjuna og jaðarinn, hvað við erum oft félagslega nærsýn og gleymin – og já hvernig listin sýnir „normið“ í nýju ljósi. Viðmælendur: Almar Steinn Atlason og Heiða Vigdís Sigfúsdóttir Lesari: Jóhann Egill Jóhannsson Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos / Bang bang (My baby shot me down) - Nancy Sinatra / I'm Kin - Colleen Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 18 Jan 2025 16:05:00 -00000:50:02false60fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331406D0.mp3Í þessum fyrsta þætti ársins verðum við í notalegum gír og við ætlum að ræða við nokkra lesendur um þetta ævaforna áhugamál og ástríðu - að lesa. Hingað í hljóðstofu í lok þáttar koma þau Guðlaug Guðmundsdóttir, Valgerður Jónsdóttir og Þórhallur Runólfsson og ræða um sinn eigin lestur, áhugaverðar bækur og hvernig þetta allt er að þróast. Í byrjun þáttar ætlum við að renna stuttlega yfir bókaárið 2024 og glugga í tvær nýendurútgefnar bækur eftir Gyrði Elíasson og upplestur hans úr þeim. Viðmælendur: Guðlaug Guðmundsdóttir, Valgerður Jónsdóttir og Þórhallur Runólfsson Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 11 Jan 2025 16:05:00 -00000:50:31false59fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331405D0.mp3Í þessum þætti lítum við aðeins yfir farinn veg og fjöllum um lestur og bækur almennt. Tökum stöðuna, nú á áramótum. Við rifjum upp umfjallanir úr þáttum ársins þar sem sagt var frá lestri yngri kynslóðanna og bókaáhrifavöldum á samfélagsmiðlum. Eru þetta einfaldlega tískutrend eða almennilegar umræður um bókmenntir? Eru þetta bækur sem stóru útgefendurnir í Ameríku eru að ýta að fólki eða eitthvað sem fólk grefur örlítið meira til að finna. Á fyrrihluta ársins grúskuðum við í Góða hirðinum og kynntumst hugtakinu bókasóun. Nytjamarkaðir eru að fyllast af gömlum bókum því fólk grysjar bókahillurnar heima, vill ekki bækur eða það er bara nóg um og heilu dánarbúin enda stundum á haugunum. Og hvað svo? Inn á milli geta leynst faldar perlur í hillunum ef enginn fer í gegnum þetta, áritaðar, fágætar eða merkilegar útgáfur sem fara í urðun. Það þarf að ráða bókmenntafræðinga á Sorpu sagði Fríða Þorkelsdóttir bókmenntafræðingur og safnari sem komst í fréttir þegar hún keypti ljóðabók á klink í hirðinum sem hefði undir venjulegum kringumstæðum átt að kosta tugi þúsunda. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 28 Dec 2024 16:05:00 -00000:51:19false58fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331404D0.mp3„Sjáum við ekki allt í brotum þegar við lítum aftur?“ segir Pétur, presturinn og sögumaðurinn í nýjustu skáldsögu Jóns Kalmans Stefánssonar Himintungl yfir heimsins ystu brún. Það slær rétta tóninn fyrir þátt vikunnar þar sem tíminn, minnið, og sagan er í forgrunni. Skálsaga Jóns Kalmans gerist í upphafi 17. aldar, eftir siðaskipti, fyrir vísindabyltingu og á Íslandi gerist atburður á Vestfjörðum sem þjóðin horfðist lengi vel ekki í augu við. Baskavígin eru firnastór svartur blettur á sögu Íslendinga, þegar tugir baskneskra hvalveiðimanna voru myrtir með köldu blóði. Bók Jóns Kalman fjallar einum þræði um þessa atburði en líka svo margt annað - þetta er saga um sjálft ritmálið og skrásetningu, sannleikann og lygina, átök, grimmd en líka ást og von. Nýjasta bók Braga Ólafssonar er sjálfsævisöguleg, einum þræði minningarbók, öðrum hugleiðingar, safn útúrdúra, nokkuð nærri fyrirbæri sem kallast auto-theory eða sjálfskenning. Faðir Braga vaknar eina nótt við að ókunnugur maður stendur í svefnherbergisdyrunum á heimili hans við Skólavörðustíg. Aldarfjórðungi síðar rifjar sonurinn upp þessa reynslu förðurins og styðst við heimildir sem óvænt tengdust atvikinu. Samhliða því fer hann á stefnulaust flakk um fortíð og nútíð frá miðbæ Rvk upp á Mýrar og út í heim með viðkomu í hugarheimi annarra höfunda. Viðmælendur: Jón Kalman Stefánsson og Bragi Ólafsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 21 Dec 2024 16:05:00 -00000:50:25false57fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345018D0.mp3Þessa vikuna pælum við í bókmenntum fyrir yngri lesendur. Í lok þessa þáttar ræðum við aðeins lista Breska ríkisútvarpsins yfir 100 bestu barnabækur allra tíma. Ritstjórar menningarvefsins Lestrarklefinn, Rebekka Sif Stefánsdóttir Díana Sjöfn Jóhannsdóttir koma til mín og rýna í listann. Og svo splunkunýjar bækur. Rán Flygenring, norðurlandameistari í barna- og ungmennabókmenntum 2023 var að senda frá sér bókina Tjörnin. Við stingum okkur til sunds. Ævar Þór Benediktsson og Bergrún Íris Sævarsdóttir koma til mín og segja frá nýju bókunum sínum Skólaslit 3: Öskurdagur og Nammidagur. Þetta eru unglingabækur, hrollvekjur með tilheyrandi uppvakningum, heimsslitum og mannáti en líka hetjudáð og ást. Við veltum fyrir okkur af hverju fólk elskar hrollvekjur í þætti dagsins. Viðmælendur: Rán Flygenring, Rebekka Sif Stefánsdóttir Díana Sjöfn Jóhannsdóttir, Ævar Þór Benediktsson og Bergrún Íris Sævarsdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 14 Dec 2024 16:05:00 -00000:50:25false56fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345017D0.mp3Ljóð eru í forgrunni þessa vikuna. Við förum í heimsókn til Sigurbjargar Þrastardóttur sem var að gefa út tíundu ljóðabókina sína, Flaumgosar, og fjöllum líka um Aðlögun eftir Þórdísi Gísladóttur og Slög eftir Jón Knút Ásbjörnsson. Það er líka eitt og annað sem tengir þessar bækur - þær eru allar um tímann í einhverjum skilningi og tengsl okkar við hið liðna, við megum ekki gleyma en hverju eigum við að muna eftir og hvernig nýtist það þegar við síðan nýtum það til að tengjast nýjum kynslóðum. Það er þessi brú, þetta samfélagslega samhengi. Viðmælendur: Jón Knútur Ásmundsson, Sigurbjörg Þrastardóttir og Þórdís Gísladóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 07 Dec 2024 16:05:00 -00000:50:01false55fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331471D0.mp3Við byrjum á að fara í heimsókn til Guðrúnar Evu Mínervudóttur sem var að gefa út skáldsöguna Í skugga trjánna - skáldævisögu í anda Skeggs Raspútíns sem kom út árið 2016. Guðrún tekst í nýju bókinni á við veruleikann og úr verður skáldleg og djúpvitur úrvinnsla sem er bæði áhrifamikil og þrælfyndin. Svo hittum við Braga Pál Sigurðarson í þröngu húsasundi og spyrjum hann hvers vegna hann er upptekinn af meltingarfærum mannsins. Næstsíðasta líf Jens Ólafssonar Olsen er skáldsaga sem fjallar um mann sem býr við hrakandi heilsu og slæma magaflóru. Í örvæntingu sinni gerir hann allt til að rétta úr kútnum og finnur til þess óhefðbundnar leiðir sem hafa óvæntar afleiðingar. Viðmælendur: Guðrún Eva Mínervudóttir og Bragi Páll Sigurðarson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 30 Nov 2024 16:05:00 -00000:50:01false54fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345015D0.mp3Framtíðin er þema þáttarins þessa vikuna. Hvað ber hún í skauti sér? Möguleikar hins ókomna tíma. Þeir eru óteljandi. Og spádómar um framtíðina fylla upp í eyður stóru frásagnarinnar um manninn – hvert stefnum við? Framtíðin, þetta snýst allt um hana - framtíðin er úr sama efni og nútíðin sagði franski heimspekingurinn Simone Weil. Framtíðin er ekki einhver sérstakur, óháður veruleiki að hennar mati. Hún er hrein framlenging á því sem skapað er í núinu. Já, til eru allskonar kenningar um framtíðina. Er heimurinn hringrás eða getur hann endað? Slíkar kenningar eru líka ótæmandi. Rithöfundar hafa ótal oft gert sér mat úr þessu, hvernig gæti þetta allt saman litið út? Við opnum nýjar bækur sem sem segja framtíðarsögur, sem spá í spilin og setja hið mögulega og hugsanlega á svið. Tvær skáldsögur komu út fyrir skemmstu hjá Benedikt útgáfu, fyrstu skáldsögur tveggja höfunda á svipuðu reki. Það eru bækurnar Friðsemd eftir Brynju Hjálmsdóttur og Breiðþotur eftir Tómas Ævar Ólafsson. Tvær ólíkar bækur sem báðar kíkja í kristalskúluna og spegla samfélagsins nú í þáinu. En við förum líka út í geim, horfum á jörðina utan frá - hvað sjáum við þegar plánetan blasir við í heild sinni? Við rýnum aðeins í skáldsöguna Orbital eftir Samönthu Harvey sem hlaut Booker-verðlaunin nýverið. Viðmælendur: Árni Matt, Brynja Hjálmsdóttir og Tómas Ævar Ólafsson. Lesarar: Lóa Björk Björnsdóttir og Ari Páll Karlsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 23 Nov 2024 16:05:00 -00000:49:53false53fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345014D0.mp3Í jólabókaösinni er að mörgu að huga í bókabransanum á Íslandi en þá þurfa dagskrárgerðarmenn líka að huga að hátíðardagskrá Rásar 1 yfir jólin. Á meðan sú vinnsla stendur yfir er þáttur vikunnar helgaður efni sem kann að hafa farið fram hjá hlustendum í byrjun hausts en við höldum svo áfram að tína upp úr flóðinu fljótlega. Við rifjum upp viðtöl við erlenda höfunda sem gerðu sér ferð hingað til lands, annars vegar Ia Genberg sem hingað sótti hinsegin bókmenntahátíðina Queer Situations og Salman Rushdie sem tók á móti alþjóðlegum bókmenntaverðlaunum Halldórs Laxness. Og örlítið af bókafréttum utan úr heimi. Enski rithöfundurinn Samantha Harvey hlaut í vikunni hin virtu Booker-verðlaun fyrir skáldsöguna Orbital, sem fjallar um sólarhring í lífi geimfara um borð í Alþjóðlegu geimstöðinni. Þetta er næststysta skáldsagan sem hlotið hefur Bookerinn og sú fyrsta sem gerist í geimnum. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 16 Nov 2024 16:05:00 -00000:49:50false52fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345013D0.mp3Í sinni fyrstu skáldsögu, Kul, fjallar Sunna Dís Másdóttir um Unu sem er á barmi kulnunar. Una er send vestur á firði í svartasta skammdeginu í nýstofnað meðferðarúrræði sem nefnist Kul. Þar dvelur hópur fólks í þorpi við sjávarsíðuna í leit að bata og jafnvægi í lífinu. Fyrir vestan fer fortíðin að sækja á Unu, minningar frá æskuárunum með mömmu og Magga bróður. Við heimsækjum Sunnu Dís Másdóttur á skrifstofuna og fáum að heyra um hugmyndir bókarinnar. Við þysjum svo inn í smæstu agnir sem vitað er um og finnum svör við eðli alheims sem eru svo stór að okkur fallast hendur og við hættum hreinlega að skilja. Þegar við hættum að skilja heiminn eftir Benjamin Labatut var að koma út í íslenskri þýðingu Sigrúnar Ástríðar Eiríksdóttur sem segir okkur frá. Valur Gunnarsson segir okkur frá Berlín, borg sem hefur séð tímana tvenna. Framtíðin tilheyrir Berlín, sem er í sífelldri endurnýjun og sífelldu niðurrifi. En við erum líklega of sein fyrir Berlín, eins og allir aðrir. Valur var að gefa út bókina Berlínarbjarmar, langan doðrant um þessa margslungnu og klofnu borg. Viðmælendur: Sigrún Á. Eiríksdóttir, Sunna Dís Másdóttir og Valur Gunnarsson. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 09 Nov 2024 16:05:00 -00000:54:30false51fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345012D0.mp3Jónas Reynir Gunnarsson býður í kaffi og segir frá fimmtu skáldsögunni sinni, Múffu, fagurbleikri 130 síðna sögu um nútímafjölskyldu, um tengslarof, eftirsjá og afstöðu til lífsins. Falleg og heimspekileg saga um fólk sem týnist í tómarúminu og reynir að þræða sig til baka. Tvær nýjar ljóðabækur voru að koma út undir merkjum nýs bókaforlags sem heitir Pirrandi útgáfa. Það eru Bara Edda eftir Daníel Daníelsson og Ógeðslegir hlutir eftir Sunnevu Kristínu Sigurðardóttur, skáldin hitta okkur í Skáldu bókabúð og segja frá útgáfunni og bókunum sínum. Og við fjöllum aðeins meira um bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs, sem búið er að afhenda formlega. Árni Matthíasson menningarblaðamaður fer yfir stöðuna og rýnir í þræðina sem liggja á milli nokkurra tilnefndra bóka. Viðmælendur: Árni Matthíasson, Sunneva Kristín Sigurðardóttir, Daníel Daníelsson og Jónas Reynir Gunnarsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 02 Nov 2024 16:05:00 -00000:51:07false50fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345011D0.mp3Niels Fredrik Dahl frá Noregi sem hlaut bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs fyrir bókina Fars rygg. Föðurhryggurinn. Árni Matthíasson segir stuttlega frá bók og höfundi og einnig er minnst á sigurvegara í barna- og unglingabókaflokki, Jakob Martin Strid frá Danmörku fyrir bókina Den fanstaskiske bus, Rútuna ótrúlegu. Danska ljóðskáldið Ursula Andkjær Olsen sótti Ísland heim á dögunum. Mit Smykkeskrin eða Skartgripaskrínið mitt var að koma út í íslenskri þýðingu Brynju Hjálmsdóttur. Fyrir hana var Olsen tilnefnd til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2021. Við lítum við í Mengi og heyrum upplestur og spjall um skartgripaskrínið. Mikilvægt rusl er fimmta skáldsagan sem Halldór Armand Ásgeirsson gefur út og hjá sinni sjálfsútgáfu, Flatkökunni. Sagan hefst örlagadaginn 6. október 2008 þegar Geir H. Haarde forsætisráðherra þáverandi flutti sjónvarpsávarpið fræga þar sem hann bað guð um að blessa land og þjóð. Þennan sama dag finnur öskukallinn og aðalsöguhetja bókarinnar Gómur Barðdal, afskorið nef í ruslatunnu við glæsihýsi í Þingholtunum. Við hittum Halldór Armand í Góða hirðinum og ræðum við hann um hugmyndirnar í bókinni. Viðmælendur: Ursula Andkjær Olsen og Halldór Armand Ásgeirsson. Tónlist: Man in me - Bob Dylan, Nose - Íkorni, Pista (Fresh Start) - Los Bitchos. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 26 Oct 2024 16:05:00 -00000:51:48false49fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345010D0.mp3Margrét Lóa Jónsdóttir hlýtur Bók­mennta­verðlaun Tóm­as­ar Guðmunds­son­ar í ár fyr­ir hand­ritið Pólstjarnan fylgir okkur heim. Margrét Lóa er Reykvíkingur, fædd 1967 og enginn nýgræðingur í ljóðaútgáfu landsins, hún gaf út sína fyrstu ljóðabók Glerúlfa árið 1985 og síðan þá hefur hún gefið út 11 ljóðabækur. Við ræðum við verðlaunaskáldið um nýju bókina, innblástur og ljóðalestur. Heil öld er frá útgáfu Bréfs til Láru eftir Þórberg Þórðarson, bók sem hristi svo hressilega upp í íslenskum bókmenntum að við erum enn að horfa á ofanfallið. Forlagið var að endurútgefa þessa áhrifamiklu bók Þórbergs og það er Soffía Auður Birgisdóttir sem skrifar inngang og skýringar við hitt og þetta sem Þórbergur minnist á eða vísar í. Við heyrum af nýrri bókaútgáfu, Þúfunni sem stofnað var af vinkonunum Þórdísi Þúfu Björnsdóttur, Mörtu Guðrúnu Jóhannesdóttur, Kristínu Björk Kristjánsdóttur og Elín öglu Briem. Fyrsta bókin sem Þúfan sendir frá sér er Þín eru sárin eftir Þórdísi Þúfu, einlæg og ögrandi saga byggð á erfiðri reynslu Þórdísar, sem setur hana saman í skáldævisögulega frásögn og sér speglun í atburðum fortíðar. Þórdís Þúfa og Kristín Björk koma í heimsókn segja frá bókinni og Þúfunni. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Rainfall - Caoilfhionn Rose, Changing Winds - Alexandra Stréliski, Draumalandið - Einar Scheving. Viðmælendur: Margrét Lóa Jónsdóttir, Þórdís Þúfa Björnsdóttir, Kristín Björk Kristjánsdóttir og Soffía Auður Birgisdóttir. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 19 Oct 2024 16:05:00 -00000:54:53false48fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345009D0.mp3Fjallað um nýjan handhafa Nóbelsverðlaunanna í bókmenntum, Han Kang. Við heyrum hvað Ingunn Snædal þýðandi Grænmetisætunnar eftir Kang og Brynja Hjálmsdóttir sem er ástríðufullur aðdáandi verka hennar hafa að segja um nýja nóbelsskáldið. Við flettum einnig í nýrri þýðingu á bók eftir þýska rithöfundinn Michael Ende, höfund barnabókastórvirkjanna Sögunnar endalausu og Mómó. Bókin heitir Der Spiegel im Spiegel á frummálinu eða Spegillinn í speglinum í þýðingu Sólveigar Thoroddsen, sem þekkir vel til verka Ende og alin upp við barnabækur hans. Sólveig segir betur frá þessari draumkenndu bók sem höfundurinn sjálfur kallaði „Söguna endalausu fyrir fullorðna“. Og Gerður Kristný kemur í heimsókn í lok þáttar og segir frá sinni tíundu ljóðabók sem var að koma út - Jarðljós. Viðmælendur: Sólveig Thoroddsen, Ingunn Snædal, Brynja Hjálmsdóttir, Gerður Kristný. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 12 Oct 2024 16:05:00 -00000:54:00false47fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345008D0.mp3Hlaupavargur eftir einn stærsta samtímahöfund svía, Kerstin Ekmann, kom út í svíþjóð 2022 og hlaut fyrir tilnefningu til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs, sem nú styttist óðfluga í að verði veitt. Ekman sem er komin á tíræðisaldur kom mörgum á óvart með bókinni, hún hafði ekki gefið út skáldsögu í rúman áratug. Hlaupavargur er athyglisverð saga um samband manns við tímann og umhverfi sitt, annað fólk og sjálfan sig. Við ræðum við Skúla Thoroddsen þýðanda í þættinum og heyrum brot úr bókinni. Ljóðakollektívan Svikaskáld var að gefa út nýtt ljóðverk, Ég er það sem ég sef. Það er fjórða ljóðbók hópsins á sjö árum sem hefur líka gefið út skáldsöguna Olíu 2021. Við förum á fund svið Svikaskáld í Gröndalshúsi í lok þáttar og ræðum um samvinnuljóðagerð, endurnýjun og listina að láta sér leiðast. En við byrjum í Bandaríkjunum og rennum yfir nokkrar áhugaverðar bækur á stuttlista National book awards. Viðmælendur: Skúli Thoroddsen, Svikaskáld #3 og Svikaskáld #4 Lesari: Þorgeir Ólafsson Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 05 Oct 2024 16:05:00 -00000:51:47false46fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345007D0.mp3Hér á landi hefur geisað glæpafár í bókmenntum í aldarfjórðung eða svo. Hið íslenska glæpafélag fagnar 25 ára afmæli á árinu, félag sem stofnað var þegar glæpasagnabylgjan var að hefjast skömmu fyrir aldamótin, eitthvað sem þykir sjálfsagður hluti af jólabókaflóðinu í dag. Hvernig var landslagið fyrir þessa bylgju, hvað olli henni og hvað kemur næst? Ævar Örn Jósepsson formaður íslenska glæpafélagsins fer yfir stöðuna. Geir Sigurðsson heimspekingur og prófessor í kínverskum fræðum við Háskóla Íslands var að gefa út sína fyrstu skáldsögu sem kallast Óljós. Hún segir frá Leifi, háskólaprófessor á leið á eftirlaun sem ætlar að fara til Kína, en sú ákvörðun kemur flatt upp á börn hans tvö. Þetta er einum þræði ferðasaga en inn í frásögnina er fléttað minningum af konu Leifs, Petru, sem fallin er frá sökum veikinda, auk heimspekilegra samræðna við samferðarfólk um tilgang og sannleika. Það leynast ýmis leyndarmál þegar litið er yfir ævi Leifs og óljósar minningar af hversdagslegum en afdrifaríkum atvikum fljóta upp á yfirborðið. Geir segir betur frá í þættinum. Sjónvarpsþáttaröð birtist á Netflix í sumar sem byggð er á Tídægru eftir ítalska endurreisnarskáldið Giovanni Boccaccio frá 14. öld. Tídægra gerist á Ítalíu á tímum svarta dauða, plágunnar sem stráfelldi stóran hluta Evrópubúa á 14. öld. Ungt, ríkt og ættsterkt hefðafólk flýr skelfilega plágu, einangra sig á sveitasetri til þess að sukka og segja sögur. En hvers vegna er Tídægra að dúkka upp í Hollywood núna og af hverju er þetta merkilegt bókmenntaverk? Viðmælendur: Geir Sigurðsson og Ævar Örn Jósepsson Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 28 Sep 2024 16:05:00 -00000:52:51false45fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331461D0.mp3Ný bók með fræðigreinum um rithöfundinn Sjón var að koma út hjá breska bókarisanum Routledge, þetta sætir tíðindum því langt er síðan að alþjóðlegt fræðiverk var ritað um íslenskan rithöfund, síðast um Halldór Laxness. Úlfhildur Dagsdóttir bókmenntafræðingur og bókaverja segir frá útgáfunni en hún ritstýrði því ásamt Lindu Badley, prófessor emerita í ensku og kvikmyndafræði hjá Middle Tennessee ríkisháskólanum og Gitte Mose, aðjúnkt emerita frá Oslóarháskóla. Orðabækur eru líka bækur! Björn Halldórsson rithöfundur segir okkur hvernig það er að semja orðabókaskilgreiningar en Árnastofnun vinnur að gerð nýrrar íslensk-enskrar orðabókar á netinu. Veðurfregnir og jarðarfarir heitir fyrsta skáldsaga Maó Alheimsdóttur sem áður hefur fengist við ljóðlist, pistla og gjörninga. Sagan segir frá veðurfræðingnum Helenu eða Lenu og flæðir frásögnin í tíma og milli landa, aðallega Íslands, Póllands og Frakklands en einnig upp í skýin. Lena, sem rannsakar veður og loftslag, sér skýrt hvað blasir við mannkyni, hrakandi heilsu loftslags á jörðu, hvernig það mun hafa áhrif á okkur og hefur áhrif á okkur. Veðrið speglar líka sálarlíf Lenu og ástar- og fjölskyldusambönd hennar. Innra með okkur öllum eru sviptingar í veðri og stundum loftslagsbreytingar. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 21 Sep 2024 16:05:00 -00000:56:00false44fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331390D0.mp3Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness hafa nú verið afhent í fjórða skiptið og að þessu sinni var það Salman Rushdie sem tók á móti þeim við hátíðlega athöfn í Háskólabíó. Rushdie er stórstjarna meðal rithöfunda hins enskumælandi heims. Nýjasta bók hans kom út fyrr á þessu ári Knife eða Hnífur: Hugleiðingar í kjölfar morðtilraunar þar sem hann lýsir lífshættulegri hnífaárás sem hann varð fyrir árið 2022. Þetta er í senn sjálfsævisaga og hugleiðing um dauðann, listina og hamingjuna. Við ætlum að rýna í þessa bók með Guðmundi Andra Thorssyni og Margréti Tryggvadóttur. Orðskjálfti heitir stórt norrænt ljóðaverkefni þar sem ungir ljóðaunnendur í Svíþjóð, Noregi, Danmörku og Íslandi velja það besta í ljóðagerð hvers lands og birta saman í úrvali. Sólin sem sefur og Hæ stóri eldfugl eru tvær nýjustu bækurnar, þriðja og fjórða bindið í seríu undir regnhlíf Orðskjálfta og taka þær fyrir árin 2022 og 23. Unnar Ingi Sæmundarson og Ása Þorsteinsdóttir sátu í sitthvorri nefndinni og segja okkur frá þessu viðamikla verkefni, að velja bestu ljóðin. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 14 Sep 2024 16:05:00 -00000:50:05false43fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345004D0.mp3Sænski rithöfundurinn Ia Genberg var gestur á hinsegin bókmenntahátíðinni Queer situations. Nýjasta skáldsaga hennar, Smáatriðin (Detaljerne), kom henni rækilega á kortið árið 2022. Smáatriðin er metsölubók sem þýdd hefur verið á fjölda tungumála, meðal annars ensku í fyrsta sinn og hefur hún vakið gríðarlega athygli, komst á stuttlista alþjóðlegu Booker verðlaunana í ár og hlaut einnig hin virtu Augustpriset verðlaun. Smáatriðin kom út í íslenskri þýðingu Þórdísar Gísladóttur hjá Benedikt bókaútgáfu árið 2023. Ia Genberg er gestur þáttarins. Við segjum líka aðeins frá hulduhöfundi í íslenskri bókmenntasögu, Eiríki Laxdal Eiríkssyni, sem uppi var á 18. öld og byrjun þeirrar nítjándu. Undanfarna áratugi hefur betra ljósi verið brugðið á verk Eiríks sem lengst af voru bara til í handritum. Haldin var ráðstefna á dögunum í Eddu húsi íslenskunnar - „Óland kortlagt: Skáldskapur Eiríks Laxdals í íslensku og alþjóðlegu samhengi“ sem Árnastofnun og Bókmennta- og listfræðistofnun Háskóla Íslands stóðu fyrir. Þar var markmiðið var að vekja athygli á vanmetnu framlagi Eiríks Laxdal til bókmenntanna og bregða skýru ljósi á samhengi hans í bókmenntasögunni. Við ræðum við Lenu Rohrbach, prófessor við Háskólann í Basel í Svissog doktorsnemann Maditu Knöpfle en rannsóknir þeirra beggja hafa beinst að Eiríki og þróun skáldsögunnar á 18. öld. Viðmælendur: Ia Genberg, Lena Rohrbach og Madita Knöpfle Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 31 Aug 2024 16:05:00 -00000:51:10false42fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5345003D0.mp3Efni þáttarins í dag er hinsegin, í brennidepli eru hinsegin bókmenntir og fræði. Splunkuný bókmenntahátíð, Queer Situations, setti svip sinn á vikuna sem leið. Á þessari stuttu hátíð var stórglæsileg dagskrá sem ég ætla að reyna að gera sem mest skil í þessum þætti og eitthvað í komandi þáttum. Hingað komu nokkur þeirra sem þykja mest spennandi rithöfundar hinsegin bókmenntasenu samtímans á vesturlöndum, t.a.m. Maggie Nelson og Ia Genberg. Höfundarnir sátu fyrir svörum, lásu upp og röbbuðu við gesti. Við mælum aðeins hitastigið á upphafi hátíðar. Og svo verður líka fjallað um risa í bandarískum hinsegin bókmenntum á 20. öld, James Baldwin. Fyrsta íslenska þýðingin á verkum hans er komin út, það er hans þekktasta skáldsaga, Giovanni’s Room eða Herbergi Giovanni eins og hún heitir í glæsilegri þýðingu Þorvaldar Kristinssonar. Viðmælendur: Sólveig Ásta Sigurðardóttir, Unnur Steina K. Karls og Þorvaldur Kristinsson Lesarar: Þorvaldur Sigurbjörn Helgason (eigin ljóð) og Felix Bergsson (úr Herbergi Giovanni) Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 24 Aug 2024 16:05:00 -00000:50:23false41fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331457D0.mp3Við lítum yfir dagskrá vetrarins og tínum til brot úr athyglisverðum viðtölum. Í dag verða íslenskar bókmenntir í fyrirrúmi. Þórdís Helgadóttir svikaskáld kemur og segir frá fyrstu skáldsögunni sinni Armeló, við ræðum við Jakub Stachoviak um Stjörnufallseyjur, við förum í bíltúr með Þórdísi Gísla hún segir frá smásögunum í Aksturslagi innfæddra og Bragi Páll Sigurðarson sneiðir nokkrar vænar kótilettur fyrir okkur - tölum við hann um skáldsöguna Kjöt. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 13 Jul 2024 16:05:00 -00000:52:59false40fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331456D0.mp3Það verða valin brot úr athyglisverðum viðtölum vetrarins. Við rifjum upp vettvangsferð á bókasafnið þar sem við kynnum okkur líftíma bóka og afskriftir. Erlend samtímaljóð verða líka á dagskrá: Íransk ameríska ljóðskáldið Kaveh Akbar var staddur hér á landi síðasta haust. Hann leit við í Efstaleitinu og við ræddum lífið og listina. Þýðingar verða líka í brennidepli undir lokin, annars vegar þýðing Helgu soffíu einarsdóttur á skáldsögunni Fóstur eftir Claire Keegan og ný dönsk þýðing á Halldóri Laxness eftir Nönnu Kalkar. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 06 Jul 2024 16:05:00 -00000:53:00false39fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331455D0.mp3Við verðum á heimshornaflakki þættinum í dag, við förum í leiðsögn þýsk-svissneska nóbelshöfundarins Hermann Hesse til Indlands og Nepal á tímum Búddha í skáldsögunni frægu Siddharta. Áratugir eru liðnir frá því að sagan var þýdd af Haraldi Ólafssyni en hún er nú fyrst að líta dagsljósið á prenti. Ræðum við Harald í þættinum. Svo höldum við til Suður-Ameríku, til nágrannaríkjanna Argentínu og Síle. Tvær nýlegar skáldsögur þaðan komu út í íslenskum þýðingum hjá Benedikt bókaútgáfu, Hrein eftir Aliu Trabacco Zerán og Drottningarnar í garðinum eftir Caliu Sosa Villada. Við fáum til okkar Hólmfríði Garðarsdóttur prófessor í spænsku og bókmenntum og menningu rómönsku-ameríku og ræðum við hana um báðar þessar bækur. Lesarar: Haraldur Ólafsson, Ingibjörg Fríða Helgadóttir og Anna Marsibil Clausen. Viðmælendur: Hólmfríður Garðarsdóttir og Haraldur Ólafsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 29 Jun 2024 16:05:00 -00000:52:19false38fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331454D0.mp3Franz Kafka hefur verið bókmenntaáhugafólki víða um heim ráðgáta í rúma öld. Ef horft er yfir bókmenntasögu tuttugustu aldar er nafn hans meira en lítið áberandi og þótt Kafka hafi dáið ungur, aðeins fertugur að aldri árið 1924 og gaf lítið út í lifanda lífi þá skildi hann eftir sig heilu bunkana af óútgefnum textum sem, eins og frægt varð snemma eftir dauða hans, hann bað um að yrði eldsmatur. Hið þveröfuga gerðist og nær hvert blaðsnifsi sem Kafka stakk niður penna á hefur verið útgefið, rýnt í og túlkað. Kafka er fyrir vikið býsna afhjúpaður höfundur, hvers dagbækur og bréf eru fyrir allra augum en á sama tíma er hann lokaður og leyndardómsfullur höfundarverk hans er brotakennt. Þegar Kafka dó 3. júní 1924 var hann síður en svo heimsfrægur rithöfundur og alls ekki á þeim stalli sem hann er á í dag, 100 árum síðar. Það hefur verið deilt um það, meira að segja í réttarsal, hver á höfundarverk Kafka og handrit hans. Hverjum ef einhverjum tilheyrir Franz Kafka? Tónlist þáttarins var eftir tékkneska tónskáldið Leoš Janáček, lesari var Guðni Tómasson og Ástráður Eysteinsson og Arnór Ingi Hjartarson voru viðmælendur.Sat, 22 Jun 2024 16:05:00 -00000:51:17false37fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344998D0.mp3Sonurinn heitir nýútkomin þýðing frá Uglu úgáfu. Þetta er stutt en áhrifamikil skáldævisaga eftir franska tónlistarstjórann og rithöfundinn Michel Rostain sem fjallar um eitt hræðilegasta áfall sem hugsast getur fyrir foreldri, að missa barn. Bókin hreppti hin virtu Goncourt-verðlaun árið 2011 og varð metsölubók í Frakklandi auk þess sem hún hefur verið þýdd á ýmis tungumál. Við ræðum við þýðanda verksins, Friðrik Rafnsson. Alphonse Daudet var einn þekktasti rithöfundur Frakka á ofanverðri nítjándu öld þótt. Í landi sársaukans er afar sérstök bók, einskonar dagbókaskrif höfundar sem gefin var út að honum látnum. Þar hugleiðir Daudet dauðann og áralanga baráttu við banvænan sjúkdóm en um leið lífið sjálft. Færslurnar voru hugsanlega aðeins efniviður í meira unninn skáldskap en stendur eftir sem áður sem merkileg samtímaheimild og hugleiðingar um tilveruna. Joanna Rubin Dranger frá Svíþjóð hlaut Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 2023 fyrir myndaskáldsöguna Ihågkom oss till liv. Dranger var stödd hér á landi í byrjun maí og var haldinn viðburður í Norræna húsinu þar sem Tinna Ásgeirsdóttir tók við hana viðtal. Við heyrum glefsur úr því viðtali í þættinum. Viðmælendur: Friðrik Rafnsson og Joanna Rubin Dranger. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 01 Jun 2024 16:05:00 -00000:49:40false36fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344997D0.mp3Í þættinum verður grúskað í bókum í Góða hirðinum og fjallað um bókasóun og faldar perlur sem leynast stundum í hillum nytjamarkaða. Fríða Þorkelsdóttir bókmenntafræðingur og safnari segir frá forvitnilegum fundi þegar hún keypti ljóðabók í hirðinum á klink sem hefði undir venjulegum kringumstæðum átt að kosta tugi þúsunda. Við minnumst kanadíska nóbelshöfundarins og drottningar smásögunnar Alice Munro sem lést fyrir skemmstu. Þá rifjum við upp erlent viðtal við Munro sem Jórunn Sigurðardóttir þýddi í þættinum Orð um bækur árið 2014. Og ný rödd Forlagsins, Ragnhildur Þrastardóttir, segir okkur frá nýútkominni nóvellu sem kallast Eyja. Viðmælendur: Fríða Þorkelsdóttir og Ragnhildur Þrastardóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 25 May 2024 16:05:00 -00000:50:24false35fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344996D0.mp3Gyrðir Elíasson hlaut í vikunni ljóðabókabókaverðlaunin Maístjörnuna fyrir ljóðabókatvennuna Meðan glerið sefur og Dulstirni. Rithöfundasamband Íslands og Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn veita verðlaunin árlega fyrir útgefna ljóðabók. Verðlaunin, Þau var afhent í áttunda sinn við hátíðlega athöfn í Þjóðarbókhlöðunni og við ræðum stuttlega við verðlaunahafann. Er brátt kominn tími til að kveðja genið? Það er stór spurning sem hvílir yfir í síðari hluta þessa þáttar. Öld gensins eftir Evelyn Fox Keller kom út í íslenskri þýðingu Kristjáns G. Arngrímssonar í Lærdómsritröð hins íslenska bókmenntafélags síðasta haust. Keller var einn fremsti vísindasagnfræðingur, heimspekingur og hugsuður samtímans sem nálgaðist vísindin af sterkri réttlætiskennd og heiðarleika. Skúli Skúlason líffræðingur og prófessor við háskólann á hólum skrifar inngang að bókinni og kemur til okkar í lok þáttar og segir okkur betur frá erfðavísindum á tímamótum. Viðmælendur: Gyrðir Elíasson og Skúli Skúlason. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 18 May 2024 16:05:00 -00000:49:23false34fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344995D0.mp3Rætt verður við Torfa Tulinius bókmenntafræðing og prófessor í íslenskum miðaldafræðum um bandaríska rithöfundinn Paul Auster og heyrum brot úr þætti sem Torfi gerði um Auster árið 1996. Rithöfundurinn Sjöfn Asare kemur í heimsókn og segir frá nýjustu hljóðbók sinni, Ég elska þig meira en salt, sálfræðitrylli úr íslenskum veruleika. Og erum við öll að lesa vitlaust? Fjallað verður um grein í tímaritinu The Atlantic um lestur og kosti þess að lesa upphátt. Viðmælendur: Torfi H. Tulinius og Sjöfn Asare. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 11 May 2024 16:05:00 -00000:50:38false33fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344994D0.mp3Við hugum að stolnum bókum, glötuðum, gleymdum og illfáanlegum í þætti dagsins. Ritmálið hefur verið menningarmiðja öldum saman, en allt er þetta viðkvæmt og það þarf að treysta á að handrit og bækur og það sem í þeim stendur geymist. Bækur brenna við 451 fahrenheit, svo mikið er víst. Svo eru það bókaþjófarnir. Við veltum fyrir okkur tilgangi þess að stela bók, hvort sem það er vegna gróða eða söfnunaráráttu. Við rifjum líka upp innslag um illfáanlega bókaröð. Í ár eru 70 ár frá fyrstu útgáfu háfantasíubóka J.R.R Tolkiens, The Lord of the Rings, Hringadróttinssögu en fyrsta bindið Fellowship of the ring, kom út sumarið 1954. Íslensku þýðingarnar eftir Þorstein Thorarensen komu út á 10. áratugnum en hafa verið nær ófáanlegar síðan, hvers vegna? Viðmælendur: Dagný Hulda Erlendsdóttir, Guðvarður Már Gunnlaugsson, Friðgeir Einarsson, Björn Thorarenssen, Gunnar Theodór Eggertsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 04 May 2024 16:05:00 -00000:52:18false32fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344993D0.mp3Ilmhúsið Fischersund og myndlistarmaðurinn Jón Albert báru saman bækur sínar á Hönnunarmars í nýju verkefni. Þar veltir Jón fyrir sér bókunum sem hlut, bókum sem minningum og í samstarfi hans við Fischersund fanga þau lykt af gömlum bókum. Við flettum líka í nýrri þýðingu Helgu Soffíu Einarsdóttur á Fóstri eftir írska rithöfundinn Claire Keegan. Og í lokin fáum við Benedikt Hjartarson í heimsókn til okkar. Hann hefur verið að velta fyrir sér Rauðum heimsbókmenntum síðustu misseri og segir frá þeim og gróskumikilli útgáfu þýðinga á millistríðsárunum á Íslandi. Viðmælendur: Benedikt Hjartarson, Helga Soffía Einarsdóttir, Ingibjörg Birgisdóttir, Jón Albert Guðrúnar-Carlosson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 27 Apr 2024 16:05:00 -00000:50:38false31fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331377D0.mp3Norski rithöfundurinn Marie Aubert verður gestur þáttarins í dag. Bækur Marie Augbert hafa notið mikillar velgengni, hlotið lof gagnrýnenda og verið þýddar um víða veröld. Sögur hennar spretta úr hversdagslegum veruleika og lýsa þær afskaplega vel flóknum fjölskyldusamböndum og tilfinningalegum glundroða tilveru samtímans. Aubert lítur á sig sem smásagnahöfund, hún kann vel við styttri frásagnir þar sem mannleg samskipti er í forgangi og flæða skrif hennar gjarnan út frá samtalinu. Nóvellan Fullorðið fólk var þýdd af Kari Ósk Grétudóttur og kom út hjá Benedikt bókaútgáfu 2023. Við förum svo til Indlands og flettum í skáldsögunni Saga af svartri geit eftir Perumal Murugan. Aðalsögupersóna er geit eins og titillinn gefur til kynna og vinnur Murugan með ævintýra minnið og táknsöguna. Bókin hefst þegar nýborin agnarsmá geit kemst óvænt í hendur fátæks, aldraðs bónda sem ásamt konu sinni fórnar öllu til að koma huðnukiðinu á legg. Það reynist erfitt í hörðum heimi þar sem fátækt, kúgun og uppskerubrestur eru veruleiki manna og dýra. Þetta er bók um geit en líka um samfélag manna, stéttaátök, kærleika og kraftaverk. Perumal Murugan er fyrsti tamílski rithöfundurinn sem gefinn er út á íslensku. Hann hefur hlotið fjölmörg verðlaun og viðurkenningar fyrir verk sín en einnig valdið fjaðrafoki í heimalandi. Viðmælendur: Marie Aubert, Giti Chandra og Maríanna Clara Lúthersdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 20 Apr 2024 16:05:00 -00000:50:07false30fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331446D0.mp3Undanfarin misseri hefur þó nokkuð borið mannáti sem viðfangsefni í skáldskap og menningarefni. Í jólabókaflóðinu hér á landi 2023 voru t.a.m. fjórar bækur sem fjölluðu um mannát, þessa helstu og hrikalegustu bannhelgi mannsins sem hefur fylgt okkur öldum og árþúsundum saman. Í þessum þætti veltum við fyrir okkur hvers vegna sögur af mannáti rata reglulega inn í menninguna, á ólíkum tímum. Tekið skal fram að í þessum þætti verður fjallað um mannát og ofbeldi og birtingarmyndir þess í menningarefni, aðallega bókmenntum. Rétt er að vara viðkvæma við að hlusta. Viðmælendur: Áslaug Áslaug Ólafsdóttir, Bragi Páll Sigurðarson, Magnús Jochum Pálsson, Guðrún Steinþórsdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 13 Apr 2024 16:05:00 -00000:52:59false29fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331445D0.mp3Vorið segist vera komið og páskabókasprænan er hafin eins og einn viðmælenda minna komst að orði. Einar Lövdahl var að gefa út sína fyrstu skáldsögu, Gegnumtrekk, að vori. Samanborið við jólabókaflóðið sem telur tugi bóka er páskabókasprænan ögn viðráðanlegri. Við ætlum að ræða við hann um ýmislegt, unga fólkið, angist, hversdagsleikann og leitina að beinu brautinni. Einar hellir upp á könnuna fyrir okkur í lok þáttar. Aprílgabbið kemur við sögu í þættinum, það kemur aftan að sumum sem trúa og hlaupa apríl. Eitt mest áberandi aprílgabb sem ég sá í ár kom frá bókasafni Kópavogs sem plataði eflaust marga bæði upp úr sokkum og skóm þegar tilkynnt var að safnið hefði ákveðið að afnema hið rótgróna Dewey-flokkunarkerfi og innleiða í staðinn litakerfi. Sagt var að rannsóknir sýndu að fólk myndi eftir lit bókakápu betur en nokkru öðru og því væru bláar bækur komnar saman í hillu, rauðar í aðra, gular í enn aðra og svo framvegis. Nú væri hafin ný öld í flokkun bókasafnsbóka. En hvað er þetta Dewey-kerfi? Við leitum svara á Landsbókasafninu og ræðum við Kristínu Lilju Thorlacius Björnsdóttur, gæðastjóra Gegnis. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 06 Apr 2024 16:05:00 -00000:50:59false28fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331374D0.mp3Ilya Kaminsky er eitt allra athyglisverðasta ljóðskáld samtímans. Hann er fæddur árið 1977 í Odessa sem var þá hluti af Sovétríkjunum en tilheyrir nú Úkraínu. Skömmu eftir fall Sovétríkjanna fluttist Kaminsky ásamt fjölskyldu sinni til Bandaríkjanna, þar sem þau fengu pólitískt hæli. Hann kynntist ljóðlistinni ungur og fór að skrifa ljóð á rússnesku en fyrstu ljóðabókina, Musica Humana frá 2001 skrifaði Kaminsky á ensku. Verðlaunabókin Dansað í Ódessa kom svo út örfáum árum síðar. Sú bók var síðasta verkið sem Sigurður Pálsson vann að en náði ekki að ljúka við að þýða áður en hann lést og Sölvi Björn Sigurðsson lauk við. Ilya Kaminsky var meðal stofnenda samtakanna Skáld í þágu friðar, sem hefur beitt sér fyrir ljóðalestri og útgáfu víða um heim til stuðnings hjálparsamtökum á borð við Lækna án landamæra. Hann hefur fengist við ljóðaþýðingar í samstarfi við aðra, ritsýrt ljóðasöfnum og tímaritum og verið ötull talsmaður ljóðlistarinnar. Nýjasta ljóðabók hans, Heyrnarlaust lýðveldi, kom nýverið út í þýðingu Aðalsteins Ásbergs Sigurðssonar. Ljóðin í henni eru afar nýstárleg og áhrifamikil þótt viðfangsefnið sé sígilt, stríðsátök og tilvist mannsins. Bókin fjallar á einstakan hátt um ást og umhyggju andspænis hatrömmum átökum og hörmulegar afleiðingar þeirra. Rætt verður við Ilya Kaminsky í þætti dagsins. Það hefur orðið rof, einhverntíma fyrir löngu, gerðist það að rofnaði milli manns og náttúru. Maðurinn hefur sigrast á áskorunum náttúrunnar, yfirbugað hana og flokkað í kerfi. Við erum sjálf dýr, þau eru ekki bara hús- eða gæludýr. Þetta á það til að gleymast. Tvær bækur eftir sama höfund sem komu út með stuttu milli bili, sitt hvorumegin við áramót, kljást við manninn í náttúrunni og andspænis henni; skáldsagan Hrím og nóvellan Mandla eftir Hildi Knútsdóttur. Við förum í heimsókn til Hildar í dag og ræðum við hana um furðusögur og hrollvekjur, að lifa af í harðneskjulegri náttúru, hjátrú, dauða og goðsögur. Viðmælendur: Hildur Knútsdóttir og Ilya Kaminsky. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 23 Mar 2024 16:05:00 -00000:50:14false27fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344988D0.mp3Í dag gerum við eins og á vídjóleigunum í gamla daga, tökum eina nýja og eina gamla. Tvær skáldsögur sem báðar fjalla um fólk á fyrri öldum, um og eftir aldamótin 1900, og ekki á ósvipuðum slóðum. Skáldsagan Dúnstúlkan í þokunni eftir Bjarna M. Bjarnason kom út fyrir jólin og var hún tilnefnd til íslensku bókmenntaverðlaunanna. Þar fer Bjarni með okkur í ferðalag í tíma og rúmi, austur á Langanes á 19. öld og fram yfir aldamót en þar segir frá draumförum Jóhannesar Jónssonar, Drauma-Jóa, sem uppi var í raun og veru og sagður búa yfir mikilli fjarskyggnigáfu. Bjarni kemur og heimsækir okkur í síðari hluta þáttar og segir frá þessum einstaka manni og örlögum hans. Svo verður eitt stykki Sjálfstætt fólk eftir Halldór Laxness hér á borðum. Hún er skrifuð um það leyti sem útrás Halldórs var að hefjast og þýðingar á skáldsögum hans fóru að birtast hér og þar. Dönsk þýðing á Sjálfstæðu fólki var gefin út um ári eftir að hún kom út hér og var hún eftir fræðimanninn og jafnaldra Halldórs Jakob Benediktsson. Nú hefur bókaforlag í Árósum þýtt verkið upp á nýtt á dönsku, þýðandinn Nanna Kalkar var hér á landi og við hittum hana og spyrjum hvað það þýði fyrir bækur að vera endurþýddar og hvernig Sjálfstætt fólk ber sig í dag en 90 ár eru í ár frá fyrstu útgáfu hennar. Viðmælendur: Bjarni M. Bjarnason og Nanna Kalkar. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 16 Mar 2024 16:05:00 -00000:50:06false26fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344987D0.mp3Bókin er dauð eða á grafarbakkanum. Þetta hefur heyrst á torgum í nokkurn tíma. Það er einhver þörf fyrir að lýsa yfir dauða hlutanna, kannski einmitt með því haldast þeir á lífi. Fyrir fáeinum vikum var fjallað hér um að bókin væri sprelllifandi, að með tilkomu samfélagsmiðla og áhrifavalda hefði áhugi ungs fólks sérstaklega á lestri og bókmenntum snaraukist og bóksala væri í hæstu hæðum. Er það tilfellið og á það sama við hér heima? Eru samfélagsmiðlar bandamenn bókmenntaumræðu eða bara armur markaðsafla? Hversu djúpt ristir þessi áhugi? Það er komið að öðrum kafla í rannsókn á bókaóðri Z-kynslóð - við rýnum í kilina, þessa sem eru að trenda á samfélagsmiðlum, og veltum fyrir okkur stöðunni hér á Íslandi. Mér líður ágætlega en gæti liðið betur er nafnið á smásagnaúrvali eftir bandaríska rithöfundinn Lydia Davis sem kom út í íslenskri þýðingu nú fyrir jólin. Það er í fyrsta sinn sem Davis er þýdd á íslensku en hún er einhver mest spennandi og frumlegasti samtímahöfundur Bandaríkjanna. Hún skrifar hnyttnar ör- og smásögur en þrátt fyrir smæð eru viðfangsefnin stór og margar þeirra átakanlegar og heimspekilegar. Við förum í heimsókn til Berglindar Ernu Tryggvadóttur sem valdi og þýddi sögur þessa merkilega höfundar. Viðmælendur: Berglind Erna Tryggvadóttir, Heiðar Ingi Svansson, Jón Heiðar Gunnarsson og Embla Rún Hall. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 09 Mar 2024 16:05:00 -00000:54:03false25fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344986D0.mp3Við byrjum á að segja frá vandræðagangi í heimi furðusagna og vísindaskáldskapar. Hugo-verðlaunin eru stærstu og virtustu verðlaun heims á því sviði bókmenntanna og hafa verið veitt árlega áratugum saman. Nú liggur fyrir að einhverjum höfundum og bókum þeirra, sem þóttu jafnvel sigurstranglegar, var stungið undir stól. Allt var það gert viljandi hefur nú komið í ljós og það af pólitískum ástæðum. Á undanförnum árum hefur bókaútgáfan Kvistur endurútgefið og endurþýtt sígildu barnabækurnar um þá félaga Pétur og köttinn Brand eftir sænska mynd- og rithöfundinn Sven Nordqvist. Þessar myndríku og fjörugu bækur komu út undir lok síðustu aldar hér á landi í þýðingu Þorsteins frá Hamri og notið vinsælda hjá ungum sem öldnum. Héðan eru hugsanlega engar undankomuleiðir, sama hvað við mokum og mokum sandi, sama hvað við prílum upp á bakkana. Þeir molna stöðugt undan okkur og sandurinn þjarmar að. Þetta undarlega og martraðarkennda ástand er sögusviðið í einni frægustu skáldsögu japanska rithöfundarins Kōbō Abe sem við rýnum í hér á eftir, Sunna no onna, The woman in the Dunes. Kōbō Abe hefði fagnað aldarafmæli um þessar mundir og við höldum upp á það með því að rýna í þessa frábæru skáldsögu sem kom Abe rækilega á heimskortið. Viðmælendur: Kári Tulinius, Ásta Halldóra Ólafsdóttir, Þorbjörg Karlsdóttir og Brynja Hjálmsdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 24 Feb 2024 16:05:00 -00000:50:37false24fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344985D0.mp3„Lestur er lostafullur,“ heyrist sagt á Bretlandi um þessar mundir. „Reading is so sexy“ heitir nýlegt greinarkorn á vef breska blaðsins The Guardian þar sem sett eru fram gögn um það að Z-kynslóðin er að lesa. Z-kynslóðin, fólk fætt á árunum 1997 til 2012, hefur í auknu mæli snúið sér að bókum og það á pappír. Bóksala í Bretlandi hefur sannarlega blómstrað undanfarin misseri og ungir lesendur eru að hörfa frá frá mettaðri og hávaðasamri veröld samfélagsmiðla, frá hinu villta stafræna vestri. Á síðasta ári seldust tæplega 700 milljón bækur, bara í Bretlandi og þessi unga kynslóð á um það bil 80% prósent af heildarsölu bóka frá nóvember 2021 til 2022. Við ræðum um bókaæði unga fólksins við Kolbrúnu Maríu Másdóttur, nema í málvísindum við Háskóla Íslands og bókaorm. Minnið er dyntótt og lævíst, það er sennilega alveg rétt. Það er opnunarlínan í fyrstu bók Sigtryggs Baldurssonar, tónlistarmanns og trommuleikara. Hann var að senda frá sér bókina Haugalygi sem er samantekt af sögum úr öllum áttum, af honum sjálfum og ættingjum. Þær eru ekki haugalygi, þær eru hvorki alsannar né upplognar. Við röltum til Sigtryggs Baldurssonar og spyrjum hann aðeins út í sögur og sagnalist almennt og hvað maður man, minnið það er víst dyntótt og lævíst. Við ætlum líka að halda áfram að kynna okkur bækur um stríð. Síðustu tvo þætti höfum við flett í nýjum íslenskum og erlendum bókum sem glíma við stríðssagnfræði og reyndar líka um yfirstandandi stríð því stríðin virðast vera ævarandi ástand því miður. Kynlegt stríð - ástandið í nýju ljósi heitir ný bók eftir Báru Baldursdóttur sagnfræðing þar sem hún dregur upp mynd af ástandinu svokallaða hér á hernámsárunum. Bára hefur lengi rannsakað þetta tímabil í sögu þjóðarinnar og í þessari nýju bók rýnir hún í nýopnuð skjöl, heimildir um ástandið sem lágu í læstum skúffum í hálfa öld. Viðmælendur: Kolbrún María Másdóttir, Sigtryggur Baldursson og Bára Baldursdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 17 Feb 2024 16:05:00 -00000:52:36false23fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344984D0.mp3"Við erum stödd á milli tikk og takk. Þar sem lífið sjálft felur sig." Tilvistin er föst í klukkunni. Við skyggnumst inn í huga sögupersónu sem vill útrýma mælingum tímans. Davíð Wunderbar er önnur skáldsaga Hákonar J. Behrens og þar segir frá manni með hugmyndir, kannski einhverjar ranghugmyndir líka. Þetta er skáldsaga sem flæðir hratt, hún hvellspringur í höndunum á manni og eyrir engu. Aðalpersóna sögunnar telur sig útundan, skilinn eftir og þarf að flýja á ný mið til þess að öðlast einhvern samastað í tilverunni. Þar kynnist hann konu og með þeim takast ástir, en breytir það einhverju? Alltaf hvílir á honum stóra hugmyndin um að nákvæm mæling tímans sé rót alls vanda. Allt frá landbúnaðarbyltingu höfum við verið hneppt í vistarband við tímann. Og stríðið heldur áfram. Sögur af stríði hér á Íslandi eru vissulega til og reglulega skjóta upp kollinum bækur þar sem þær eru sagðar. Þegar Ísland var hernumið af Bretum í síðari heimsstyrjöld breyttist margt en það þurfti ekki vopnuð átök til þess og enginn kom og reyndi af hafa af þeim Ísland með vopnum. En stríðið hafði ýmsar afleiddar afleiðingar í för með sér. Í Bókinni Afi minn stríðsfanginn greinir Elín Hirst frá sannri sögu úr sinni eigin fjölskyldu af því þegar breski herinn handtók afa hennar, Karl Hirst, í upphafi hernámsins, fyrir það eitt að vera Þjóðverji. Hann var fluttur ásamt fleirum í fangabúðir á eyjunni Mön. Næstu ár voru öll samskipti þeirra hjóna, Karls og Þóru Mörtu ömmu Elínar, ritskoðuð og Þóra sem var kraftmikil og hugmyndarík kona þurfti að sjá ein fyrir fjölskyldunni. Að stríði loknu tók við önnur barátta - að heimilisfaðirinn fengi að snúa aftur heim til eiginkonu og barna. Viðmælendur: Elín Hirst og Hákon Jens Behrens. Lesari: Lóa Björk Björnsdóttir. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 10 Feb 2024 16:05:00 -00000:48:01false22fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331438D0.mp3„Svo heldur heimsstyrjöldin áfram til sívaxandi blessunar fyrir land og þjóð, enda af mörgum aldrei nefnd annað en blessað stríðið,“ segir í Sjálfstæðu fólki. Þegar kemur að stríðsátökum hefur litla herlausa þjóðin hér á Íslandi upplifað stríðstíma úr fjarlægð en þó ekki mikilli því þeir rata oft heim á endanum og það vitum við. Við ætlum að taka fyrir tvær bækur sem komu út í lok síðasta árs og glíma við stríð. Önnur er um örlagaríka atburði kalda stríðsins og hin er skrifuð um atburði sem standa okkur nær í tíma, og gerast nánar til tekið í rauntíma: stríð í Úkraínu. Við rýnum í bækurnar Kúbudeilan eftir Max Hastings í þýðingu Magnúsar Þórs Hafsteinssonar, og Stríðsbjarmar eftir Val Gunnarsson. Magnús og Valur verða gestir þáttarins. En hefjum leika á allt öðru: sögum af fólki, sögum fjarri stríði. Þórdís Gísladóttir skáld og þýðandi sendi frá sér nýtt smásagnasafn á síðasta ári, Aksturslag innfæddra sem geymir sjö smásögur sprottnar úr raunveruleikanum. Þórdís sendi þar að auki frá sér tvær þýðingar á síðasta ári: Smáatriðin eftir Ia Genberg og Gift eftir Tove Ditlevsen. En í Aksturslagi innfæddra má finna glefsur inn í líf fólks úr ólíkum áttum frá ólíkum tímum. Við fyrstu sýn eru atburðirnir í Aksturslagi innfæddra hversdagslegir og jafnvel smávægilegir en þeir endurspegla stærri hliðar tilverunnar og vekja upp spurningar um það hver við erum og hvort við þekkjum aðrar manneskjur til fulls. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 03 Feb 2024 16:05:00 -00000:50:00false21fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331367D0.mp3Guð er að finna víða í bókmenntunum og leitina að guði. Einhverjir hafa fundið guð og halda sér fast í faðminn - aðrir hafa glatað honum af ótal ólíkum ástæðum. Guð bókmenntanna er margvíslegur og fer það alveg eftir því hvar maður drepur niður fæti - hvort það þyki almennt fínt að yrkja um guð. Og þá hvaða guð, eða guði? Guð í einhverri mynd verður einn af lyklum okkar að efni þáttarins í dag. Við ætlum að dýfa okkur í höfundarverk íslensks skálds sem við heyrðum í hér áðan tala um hvernig það er að yrkja um guð, í viðtali árið 2011... Ísak Harðarson komst í snertingu við guð á sínum ferli og fann ljóðræna, róttæka leið til þess að tjá sig um þetta tilvistarlega og trúarlega ferðalag á guðs vegum. Ísak Harðarson var afkastamikið og fjölhæft skáld, skáld íróníu og glettni en kljáðist líka við stóru spurningarnar í leit íhugull innávið. Nýtt ljóðasafn eftir Ísak leit dagsins ljós nýlega og við flettum í því. Svo hverfum við líka rúm 350 ár aftur í tímann og höldum til Englands þar sem John Milton, skáldið blinda orti söguljóðið Paradísarmissi, lykilverk enskra bókmennta, ljóð sem ort var á miklum tímamótum og markaði líka tímamót. Ljóðið var fyrst þýtt á íslensku af Jóni Þorlákssyni á Bægisá en splunkuný þýðing kom til jarðar fyrir skemmstu eftir Jón Erlendsson. Paradísarmissir fjallar um stóru sögu kristninnar, söguna sem enn er verið að segja, af syndafallinu, freistingum og breyskleika, englum og djöflum, upphafinu og endinum. Viðmælendur: Þórður Sævar Jónsson, Kristín Svava Tómasdóttir, Ástráður Eysteinsson og Jón Erlendsson. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 27 Jan 2024 16:05:00 -00000:52:57false20fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344981D0.mp3„Orðin láta ekkert uppi, svipt höfundi sínum. Þau standa bara fyrir sig sjálf núna. Lesið og þér munið finna,“ stendur skrifað í nýjustu bók Magnúsar Sigurðssonar, Lexíurnar, stafrófskver, bók um lestrarlistina, lærdóm, orð og notkun þeirra til að öðlast skiling á tilverunni. Við ætlum að ræða við Magnús í þætti dagsins um lexíur og ljóðaformið. Land næturinnar er nýjasta skáldsaga Vilborgar Davíðsdóttur sem heldur áfram þar sem frá var horfið í bókinni Undir yggdrasil frá 2020. Örlögin leiða Þorgerði Þorsteinsdóttur, sonardóttur Auðar djúpúðgu, í Austurveg um Garðaríkin svokölluðu. Sögusviðið eru fljótin og árnar sem báru norræna menn suður til Svartahafs og alla leið til Konstantínópel. Við kynnum okkur slóðir víkinga í Austur-Evrópu í lok þáttar og förum í heimsókn til Vilborgar Davíðsdóttur.Sat, 20 Jan 2024 16:05:00 -00000:50:06false19fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344980D0.mp3Við hefjum þáttinn á Auði Haralds sem lést í byrjun árs, höfund sem gerði allt vitlaust í bókmenntunum 1979 með bókinni Hvunndagshetjan. Auður var rithöfundur og grínisti sem með sínum flugbeitta blýanti horfðist í augu við kvaðir og tepruskap borgarastéttarinnar og hæddist að úreltum hugmyndum um hvað má og á að gera við líkama sinn og hugsanir. Fyrsta skáldsaga Auðar, Hvunndagshetjan: þrjár öruggar aðferðir til að eignast óskilgetin börn, kom út árið 1979 og vakti strax mikla athygli. Hún opnaði umræðu í samfélaginu um heimilisofbeldi og kvennakúgun. Á útgáfuári bókarinnar gerði Silja Aðalsteinsdóttir bókmenntafræðingur og ritstjóri útvarpsþátt hér í ríkisútvarpinu þar sem lesið var upp úr nýjum bókum og ræddi við höfundana. Auður var þar meðal upplesara og við ætlum að hefja þáttinn á litlu broti úr þessum þætti, förum á útvarpsbylgjunum aftur til 1979 þegar Hvunndagshetjan reið um héruð… Næst opnum við nýja ljóðabók sem Draumey Aradóttir var að senda frá sér og kallast Einurð - þar heldur lesandinn inn í móðurlíf þaðan sem ljóðmælandi er staddur í flestum ljóðanna. Þetta er bók um upphafið, um það sem við erfum, kynslóðaáföll, og um hughrif og kenndir sem móta einstaklinginn á fyrsta og viðkvæmasta skeiði ævinnar í móðurlífinu. Þetta eru heimspekileg ljóð um það hvernig persóna verður til, ekki aðeins af holdi og blóði heldur allar þær óteljandi breytur sem gera okkur okkur. Einurð er sjöunda bók Draumeyjar Aradóttur og með Einurð og Varurð ljóðabók frá 2022 kemur Draumey fílefld inn á ljóðasviðið eftir nokkuð hlé en hún hefur verið að gefa út þýðingar og ljóð jöfnum höndum auk barna- og unglingabóka. Ég settist niður með Draumeyju og vitandi það að hún er logophile eða orðaunnandi, orðafíkill nánast fannst mér liggja beinast við að spyrja út í nafn bókarinnar, Einurð. „Megir þú lifa áhugaverða tíma,“ segir kínverska bölbænin fræga og var það eitt af því sem skaust upp í hugann við að sjá titilinn á nýrri bók Bjarna Þórs Péturssonar, Megir þú upplifa, sem er jafnframt hans fyrsta bók. Bjarni Þór hafði áður stungið niður penna, til að mynda í blöð og tímarit en hér tekst hann á við form stuttu skáldsögunnar, nóvelluna. Sagan er fremur hefðbundin athugun á huga karls í krísu, tilvistarlegt ferðalag hans í leit að sjálfum sér og fegurðinni. Textinn er snarpur og fullur af vísunum í poppmenningu, tónlist og skáldskap sem dregur upp mynd af manni á krossgötum sem þráir frelsi æskunnar og fegurð innan um harm, missi og gráan hversdagsleika.Sat, 13 Jan 2024 16:05:00 -00000:50:42false18fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344979D0.mp3Ágætu hlustendur, árið 2024 hefst á ljóðum og ást. Skortur er á rannsóknum á samtímaljóðum að mati Soffíu Auðar Birgisdóttur, bókmenntafræðings og gagnrýnanda sem nýlega tók við ritstjórn SÓN tímarits um ljóðlist og óðfræði. SÓN hefur verið gefið út af Óðfræðifélaginu Boðn frá árinu 2003 eða í 20 ár og við setjum niður með Soffíu Auði hér rétt á eftir, kynnumst þessu rótgróna tímariti sem samt hefur verið viss kafbátur í íslenskri ljóðalögsögu en framtíðarsýn nýja ritstjórans er skýr og kallar Soffía eftir aukinni umfjöllun og umræðu um samtímaljóðlist. ?Eitt er það orð sem losar okkur undan öllum þunga og sársauka lífsins. Þetta orð er ást,? sagði forngríska leikskáldið Sófókles. Ástarsögufélagið er nýr hópur höfunda og áhugafólks um ástarsögur sem hefur gefið út lítið rit sem kallast Munnbiti og geymir sögur ljóð og prósa eftir 30 höfunda. Þar eru dregnar upp ótal birtingarmyndir ástarinnar; ást á ostum, djamminu, árabátum, ástleysi og sjálfsást, svo eitthvað sé nefnt. Þetta er fyrsta bókaútgáfa félagsins en meðlimir þess segjast rétt að byrja í sínum athugunum á ástina í gegnum skáldskap. Sem er nauðsynlegt mótvægi við öllu því öllu því þunga, erfiða og óréttláta í heiminum segja þau Guðrún Friðriksdóttir og Andri Freyr Sigurpálsson, sem koma til mín og segja mér frá Munnbita. Og loks er það ekki bara ást á ljóðum heldur upplestri þeirra. Fátt fer betur í eyrað en vel lesið ljóð. Arnar Jónsson stórleikari hefur lengi haft þann draum að gefa út ljóðaplötu og nú fyrir skemmstu kom út tvöföld vínylplata, Ljóðastund með Arnari þar sem hlusta má á leikarann raddmikla lesa valin ljóð. Hlýðum á ljóð hér undir lokin og viðtal við Arnar um plötuna. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 06 Jan 2024 16:05:00 -00000:52:05false17fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344978D0.mp3Auður Aðalsteinsdóttir, doktor í bókmenntafræði, var að senda frá sér nýja bók. Hamfarir í bókmenntum og listum - Náttúra og loftslag jarðar eru þegar farin að umbreytast vegna loftslagsbreytinga, fjöldaútry?mingar tegunda og annarra tengdra umhverfisógna. Í nýju bókinni fjallar Auður um það hvernig aukin meðvitund um þessar umhverfiskrísur og um víxlverkun allra þátta í vistkerfi okkar, mennskra og ekki-mennskra, birtist í samtímabókmenntum og -myndlist. Umhverfishugvísindi og vistrýni hafa verið að setjast rækilega í sessi á sviði hugvísinda, grænn lestur á bókmenntir og listir. Við förum líka í Melabúðina í Vesturbæ Reykjavíkur. Ekki til þess að versla í matinn. Ástæðan er sú að eftirminnilegt atriði í nýju skáldsögu Braga Páls Sigurðssonar, Kjöt, gerist einmitt hér við kjötborðið þar sem aðalsögupersónan og útbrunni myndlistarmaðurinn, Sturlaugur fer í svokallað kjötrof. Það er allt í kjölfarið á og í tengslum við hugmynd hans að fremja listgjörning sem felst í því að éta stóran hluta af sjálfum sér. Eitthvað sem hristir upp í myndlistarheiminum, éta sjálfan sig og láta sig hverfa, éta sjálfan sig fyrir listina. Eitthvað sem Dúnkí, þaulreynd framakona úr myndlistarheiminum og klappstýra Stulraugs til margra ára grípur á lofti og hvetur listamanninn svanga áfram til að gera. Viðmælendur: Auður Aðalsteinsdóttir bókmenntafræðingur og Bragi Páll Sigurðarson rithöfundur. Tónlist: Lotus Flower - Radiohead, Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Plateau - Meat Puppets. Lesari: Guðmundur Pálsson. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 30 Dec 2023 16:05:00 -00000:50:00false16fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331362D0.mp3Ljóðabókin Flagsól kom út fyrir skemmstu og beinir hún sjónum sínum að íslenskum sveppum. Það eru þær Melkorka Ólafsdóttir skáld og Hlíf Una Bárudóttir teiknari sem gefa yfir 30 íslenskum sveppum rödd á afar listrænan hátt. Þar fléttast saman ljóð, teikningar og náttúruvísindi. Hvert ljóð er um eina sveppategund og endurspeglar ljóðið hugsun um sveppinn en speglar líka okkur mannfólkið og náttúruna sem heild. Sveppirnir, þessir hlutar vistkerfanna sem við gefum ekki endilega nægan gaum, eins og svo margt í mannlegu samfélagi sem við veitum ekki athygli. Eitur er nýjasta glæpasaga Jóns Atla Jónassonar, handritshöfundar og leikskálds. Í nýju bókinni heldur Jón Atli áfram sögu utangarðslöggana og ólíkindatólana Dóru og Rado. Þau fá í hendur morðrannsókn sem leiðir lesendur inn í heim fíkninnar og lyfjaiðnaðarins, sem hefur gríðarleg áhrif og völd. Það eru fáir sem ekki hafa heyrt minnst á þann skaða sem ópíóðalyf af ýmsum gerðum hafa haft á samfélag víða um heim, líka hér á okkar litlu eyju. Viðmælendur: Melkorka Ólafsdóttir, Hlíf Una Bárudóttir og Jón Atli Jónasson. Tónlist: Changing Winds - Alexandra Stréliski, XI - Magnús Jóhann, Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Gnomes - Made in M & Walterwarm, Ullblekill - Kammersveitin. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 16 Dec 2023 16:05:00 -00000:50:00false15fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331431D0.mp3Skáldkonurnar Kristín Arngrímsdóttir og Sigrún Björnsdóttir gefa á þessu hausti út smáprósa- og ljóðabækur. Kristín með prósabókina Glampar sem byggð er á endurminningum hennar frá uppvaxtarárunum á prestsetrinu Odda á Rangárvöllum, þar sem dregin eru upp myndbrot af staðnum, fjölskyldu og nágrönnum, af hversdagsleika og hátíðum. Sigrún Björnsdóttir sendi frá sér Veltigrjót, sem er hennar fimmta ljóðabók. Í ljóðunum fléttar hún saman ljóðabálki, sem spratt upp úr fylgiseðlum með lyfjum og eru nokkurs konar særingar, við önnur ljóð og hugleiðingar um steina, lífsháskann, ástina og gleymsku. Og svo er það guðinn í tölvunni. Í nýjustu skáldsögu Sigríðar Hagalín Björnsdóttur, Deus, er fjallað um sögur fólks úr ekki svo fjarlægri framtíð eða bjöguðum samtíma fléttaðar saman í hugleiðingum um gervigreind, guð og allt. Við byrjum á viðtali við Emblu Bachmann sem hlaut tilnefningu til Íslensku bókmenntaverðlaunanna í flokki barna- og ungmennabóka fyrir fyrstu skáldsögu sína Stelpur stranglega bannaðar! Embla, sem er 17 ára, er yngsta manneskjan til að hljóta slíka viðurkenningu. Anna María Björnsdóttir settist niður með Emblu og spurði hana út í þessa vel heppnuðu spútník frumraun. Viðmælendur: Kristín Arngrímsdóttir, Sigrún Björnsdóttir, Sigríður Hagalín Björnsdóttir og Embla Bachmann. Lesendur: Alexander Kristjánsson og Kristján Freyr Halldórsson. Tónlist: Pista (Fresh) - Los Bitchos, Space Song - Beach House. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 09 Dec 2023 16:05:00 -00000:50:00false14fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331430D0.mp3Þýska stórvirkið Effí Briest eftir Theodor Fontane sem kom út 1895 var að koma út í íslenskri þýðingu í fyrsta sinn eftir Arthur Björgvin Bollason. Bókin er stór og mikill samfélagsspegill af 19. öldinni í Prússlandi og lífi og tilveru hinnar ungu Effí Briest og fólkinu í kringum hana. Bókin er gjarnan sett í hillu með Önnu Karenínu eftir Leó Tolstoj og Madam Bovarí eftir Gustave Flaubert. Arthur er búsettur í Þýskalandi en var staddur hér á landi þegar Bara bækur fengu hann í heimsókn til að segja betur frá Effí Briest. Við förum niður í miðbæ Reykjavíkur og hittum skáldið Hörpu Rún Kristjánsdóttur sem var að gefa út ljóðabókina Vandamál vina minna. Það er stór og kröftug, femínísk ljóðabók sem hverfist um áföll og erfðir. Talsvert óheflaðri og beittari bók en Harpa hefur áður sent frá sér. Við fáum líka Árna Matthíasson menningarblaðamann til þess að segja frá skáldsögunni Prophet Song sem hlaut Booker-verðlaunin í ár og voru afhent í vikunni. Það var írinn Paul Lynch sem hreppti verðlaunin í ár fyrir sína rammpólitísku dystópíu. Viðmælendur: Árni Mattíasson, Harpa Rún Kristjánsdóttir og Arthúr Björgvin Bollason. Lesari: Þorgerður Ása Aðalsteinsdóttir. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 02 Dec 2023 16:05:00 -00000:50:00false13fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331359D0.mp3Já, það verður auðn og myrkur í þætti dagsins. Bæði óhugnarlegt myrkur og það sem umlykur fólk í kvikmyndahúsum. Og það verður dálítið um tímaflakk, við verðum mest á 19. og 20. öldinni. Við opnum nýja íslenska skáldsögu eftir Ágúst Guðmundsson sem er þekktastur fyrir kvikmyndaleikstjórn en hann er að skrifa um dramataískan og stormasaman kafla í lífi sænska kvikmyndaleikstjórans Ingmar Bergmans. Kvikmyndaleikstjóri notar skáldsögu til að rýna í höfuð kvikmyndaleikstjóra sem er að rýna í eigið líf, þetta er margbrotið og athyglisvert púsluspil. Og sagna- og kvæða úrval eftir bandaríska rithöfundinn og gotneska rómantíkerinn Edgar Allan Poe hefur í fyrsta sinn litið dagsins ljós, um 200 ára gamlir, sígildir og áhrifamiklir textar sem hafa legið brotakenndir í þýðingarsögu íslands á Poe en hana má rekja til 19. aldar. Edgar Allan Poe var brautryðjandi á sviði smásagnagerðar og segja má upphafsmaður glæpasögunnar sem 200 árum síðar hefur nánast aldrei haft það betra. Sögurnar hans hafa líka haft gríðarleg áhrif á furðusögur og hrollvekjur áratugum saman. En í þessu nýja safnriti frá Dimmu útgáfu eru íslensku þýðingarnar, gamlar og nýjar teknar saman í fyrsta sinn, spennandi tímar fyrir þau sem kunna vel við drungarlegar sögur við kertaljós og dragsúg í skammdeginu. Ástráður Eysteinsson og Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson eru ritstjórar verksins og meðal þýðenda setjast niður með mér og rýna í myrkið og ævi Poe. Viðmælendur: Ágúst Guðmundsson, Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson og Ástráður Eysteinsson. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Devil's Trill Sonata - Fritz Kreisler. Lesarar: Guðni Tómasson og Viðar Eggertsson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 25 Nov 2023 16:05:00 -00000:50:00false12fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344973D0.mp3Áslaug Agnarsdóttir þýðandi er nýr handhafi verðlauna Jónasar Hallgrímssonar sem veitt voru á degi íslenskrar tungu 16. nóvember. Áslaug er gestur þáttarins í dag og segir frá tvítyngdum uppvaxtarárum, ást á rússneskum bókmenntum og menningu og sjálfu tungumálinu. Við förum í heimsókn til Sigrúnar Pálsdóttur rithöfundar og sagnfræðings sem var að senda frá sér nýja skáldsögu, MEN - Vorkvöld í Reykjavík. Bókin er stutt en í henni er heilmikill farmur og fjallar á ærslafullan hátt um blaðaviðtal sem fer úr böndunum á svo margan hátt, hún fjallar um útskúfun, hugleysi og hugrekki en líka pólitísk leyndarmál með skírskotun í raunverulega atburði. Og bandarísku bókmenntaverðlaunin The National Book Awards voru afhent voru afhent í 74. sinn við fína gala athöfn í New York á dögunum. Það er stærstu bókmenntaverðlaun Bandaríkjanna ásamt Pulitzer verðlaununum og fá verðlaunabækurnar iðullega mikla athygli. Af fimm verðlaunaflokkum eru það óskálduðu bækurnar og skáldsögurnar sem mest er rætt um, í skáldsagnaflokki var það Justin Torres sem fékk verðlaun fyrir skáldsöguna Blackouts. Við förum yfir það helstu tíðindi hátíðarinnar, þar á meðal yfirlýsingu sem lesin var upp í lokaræðunni um vopnahlé á Gaza. Viðmælendur: Áslaug Agnarsdóttir og Sigrún Pálsdóttir. Lesari: Guðni Tómasson. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Vorkvöld í Reykjavík - Ragnar Bjarnason með hljómsveit Svavars Gests, Kvällar i Moskvas förstäder - Jan Johansson. Umsjón: Jóhannes Ólafsson.Sat, 18 Nov 2023 16:05:00 -00000:50:00false11fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344972D0.mp3Skáldsagan Umbrot barst með nýjum bókavindum nú á dögunum eftir Sigurjón Bergþór Daðason. Þetta er þriðja bók höfundar en Sigurjón hefur áður sent frá sér Hendingskast og Óbundið slitlag. Umbrot segir frá Pétri sem lifir afskaplega venjulegu og tilbreytingarlitlu lífi og starfar við það að smíða gervilimi, hendur fætur og jafnvel andlit. Hann segist ekki kynnast þeim sem fá þessa útlimi en það er eitthvað persónulegt við að smíða eftirlíkingar af líkamshlutum. En þetta kyrrláta líf Péturs tekur svo skyndilega beygju sem leiðir hann í leit að uppruna sínum, hann þarf að huga að systur sinni sem burðast með fortíðina á bakinu og svo er það kona sem kemur aftur óvænt inn í líf hans en óvíst er með framtíð hennar. Bergþóra Snærbjörnsdóttir var að gefa út skáldsöguna Duft sem segir frá Veróníku, einkadóttur vellauðugra líkamsræktafrömuða á Íslandi. Duft er saga konu, saga fjölskyldu og um félagsmótun, áhrif uppeldis, fordóma og gildismat. En í duftinu má finna stóran samfélagsspegil, hvernig hugmyndir geta orðið að þráhyggju, og hvernig við lítum á okkur, á líkama okkar og tengjumst öðrum - eða tengjumst ekki? ?Þægindi eru hið nýja krabbamein í vestrænu samfélagi,? segir á einum stað. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, My body is a Cage - Arcade Fire, Miss Modular - Stereolab Lesari: Lóa Björk Björnsdóttir Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 11 Nov 2023 16:05:00 -00000:50:21false10fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344971D0.mp3Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs voru veitt í óperuhúsinu í Osló í vikunni. Joanna Rubin Dranger frá Svíþjóð fékk verðlaunin fyrir bókina Ihågkom oss till liv, sem er í fyrsta sinn frá upphafi verðlaunanna sem myndasaga hreppir þau í þessum flokki. Stóra fréttin fyrir okkur Íslendinga var auðvitað í barna og ungmennaflokki en Rán Flygenring var verðlaunuð fyrir sína myndrænu sögu, Eldgos. Við fáum viðbrögð Jórunnar Sigurðardóttur dagskrárgerðarkonu við hátíðinni og þessum tveimur bókum en Jórunn gerði 8 þætti á Rás 1 um allar tilnefningar til Norðurlandaverðlaunanna í bókaflokkunum tveimur. Við lítum aðeins inn á ritþing Gerðubergs um ska?ldskap og listferil Kristínar Ómarsdóttur, Sjáðu fegurð þína, sem fram fór 28. október í Tjarnarbíói í Reykjavík. Og Steinunn Sigurðardóttir var að senda frá sér sína 11. skáldsögu, Ból, mikla átakasögu konu sem gerir upp ævi sína og örlög, þetta er skáldsaga um ofurást sem getur spillt, áföll og uppgjöf en líka styrk og mátt tungumálsins til þess að ná utan um það sem er svo miklu stærra en við sjálf. Viðmælendur: Jórunn Sigurðardóttir og Steinunn Sigurðardóttir. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Noktúrna í b-moll ópus 9 númer 1 eftir Frédéric Chopin Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 04 Nov 2023 16:05:00 -00000:50:18false9fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344970D0.mp3Fjallað er um prósaverkið Stjörnufallseyjur eftir Jakub Stachowiak. Draumkennd frásögn um söknuð og sorg sem dregur fram andstæður í hverfulum heimi. Líkamar skjálfa, borgir verða að lófum, hornlausir einhyrningar birtast og gamlar konur baða sig við ljósið í myrkrinu. Marta María Jónsdóttir myndlýsti bókina og Jakub segir okkur allt um verkið í lok þáttar. Við hugum líka að bókaútgáfu og það sérstökum kima hennar útgáfur sem flokkast sem örforlög. Ana Stanichevic sem hefur um árabil kennt við íslensku og menningardeild Háskóla Íslands hefur nýlega lokið doktorsprófi frá skólanum en hún rannsakaði örforlög á Norðurlöndum, aðallega hér á Íslandi og Danmörku. Hún segir okkur frá skilgreiningum og einkennum slíkra útgáfa. Einar Kári Jóhannsson hefur fengist við bóksölu, ritstjórn og útgáfu um nokkurt skeið. Útgáfa sem hann kom að stofnun, Una útgáfuhús náði góðu flugi fyrir nokkrum árum sem flokka má sem örútgáfu en hefur nú sameinast öðru stærra forlagi, Benedikt. Einar Kári segir okkur frá tilurð þess og hugsjónum nýsameinaðs Benedikts. Viðmælendur: Ana Stanicevic, Einar Kári Jóhannsson og Jakub Stachowiak. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Fall - Sigur Rós. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 28 Oct 2023 16:05:00 -00000:50:00false8fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344969D0.mp3Það streyma fram nýjar bækur þessa dagana, þær eru farnar að hlaupa í stafla. Meðal þess sem kom út í vikunni er skáldsagan Armeló eftir Þórdísi Helgadóttur og smásagnasafnið Sara, Dagný og ég eftir Ísak Regal. Þessar bækur eru afar ólíkar en undir báðum liggur samtími okkar eins og hann blasir við, áskoranir fólks, kvíði, margbrotin sjálfsmynd og fleira. Við flettum í þessum tveimur í þætti dagsins og hlýðum á nýja tónlist eftir tónlistardúettinn Ingibjargir sem vinna með ljóð Ingibjargar Haraldsdóttur. Viðmælendur: Þórdís Helgadóttir og Ísak Regal. Tónlist: Lag 1 - Tómas R. Einarsson, Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Paradise Circus - Massive Attack, Chained to a Cloud - Slowdive. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 21 Oct 2023 16:05:00 -00000:50:00false7fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5344968D0.mp3Við verðum í djúpinu í þætti dagsins. Við förum á Mýrina, alþjóðlega barnabókmenntahátíð sem er nýlokið og ræðum við verkefnastjóra hátíðarinnar Veru Knútsdóttur og einn þeirra höfunda sem voru gestir á hátíðinni, bandaríska rithöfundinn, leikarann og myndhöfundinn Jessica Love. Og í djúpinu finnum við líka ítalska rithöfundinn Italo Calvino. 100 ár eru frá fæðingu hans og ný íslensk þýðing er væntanleg á bók hans Borgirnar ósýnilegu frá Brynju Cortes Andrésdóttur. Við ræðum við hana og fleiri um höfundinn og verk hans. Viðmælendur: Vera Knútsdóttur, Jessica Love, Stefano Rosatti, Björn Halldórsson og Brynja Cortes Andrésdóttir. Lesari: Tómas Ævar Ólafsson Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Innan handar - Skúli Sverrisson og Magnús Jóhann. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 14 Oct 2023 16:05:00 -00000:52:19false6fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331422D0.mp3Bókatíðindi eru árlegur gleðigjafi fyrir bókmenntaáhugafólk. Þessi mikla skrá er nauðsynlegt hjálpartæki þegar kortleggja á flóðið, ná utan um hvað er að koma út og hvað hefur komið út undanfarin misseri. Útprentaða útgáfan er væntanleg en hún er komin á vefinn. Það er Félag íslenskra bókaútgefenda sem gefur út bókatíðindin, skrá yfir útgefnar bækur og má rekja útgáfu þeirra til ársins 1890 sem þá hétu Skrá yfir eignar og umboðssölubækur Bóksalafélagsins í Reykjavík. Skráin spannar sum sé þrjár aldir og nú verður auðveldara að fletta upp í gömlum bókatíðindum. Við heyrum í Bryndísi Loftsdóttur, framkvæmdastjóra FÍBÚT. Við skoðum viðbragð rithöfunda við fjármálahruninu en 15 ár eru liðin frá örlagaríkum upphafsdögum þess haustið 2008. Á þessum árum hafa bókmenntafræðingar rannsakað eitt og annað sem einkennir bókmenntirnar á árunum eftir. Við gröfum í gullkistu Ríkisútvarpsins til að átta okkur betur á því. Og loks förum við í heimsókn til Emils Hjörvar Petersen rithöfundar sem hefur gefið út sína 10. skáldsögu. Höfundur sem hóf sinn ritferil einmitt á árunum eftir hrun, hann skrifar á mörkum bókmenntagreina og á mörkum miðla, prents og hljóðs, við hittum Emil Hjörvar í lok þáttar og rekjum úr honum garnirnar svo notað sé myndmál sem er eins og beint upp úr einhverri subbulegri hrollvekjunni. Viðmælendur: Bryndís Loftsdóttir, Bergljót Kristjánsdóttir, Guðrún Baldvinsdóttir, Viðar Þorsteinsson, Vera Knútsdóttir, Alaric Hall og Emil Hjörvar Petersen. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Crash - Högni Egilsson, Triennale - Brian Eno. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 07 Oct 2023 16:05:00 -00000:50:00false5fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331421D0.mp3Við verðum með hugann við ljóðalist í þættinum. Það skiptist á með skini og skúrum í heimi ljóðsins og hefur gert það áratugum og öldum saman. Þórður Helgason íslenskufræðingur gaf hér í skyn í byrjun þáttar að það væri ekki búið að gera upp alla bókmenntasöguna. Þórður var að gefa frá sér stóra og mikla bók Alþýðuskáldin á Íslandi sem ber undirtitilinn Saga um átök. Þar rekur hann bleki drifna sögu, átök milli lærðu skáldanna og þeirra leiku frá fyrri hluta 19. aldar til upphafs þeirrar 20., baráttu um stöðu, pláss, gildismat og fagurfræði. Við rifjum líka upp nýrri deilur, kúltúrbörn, strætó- og spíttljóð og dauða ljóðsins. Í lokin ræðum við svo splunkunýja ljóðabók, Bakland, við Hönnu Óladóttur. Viðmælendur: Þórður Helgason og Hanna Óladóttir. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos og Good Morning Midnight - Jóhann Jóhannsson Lesari: Pétur Grétarsson Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 30 Sep 2023 16:05:00 -00000:50:00false4fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331420D0.mp3Bara bækur fara í heimsókn til rithöfundarins Sigurlín Bjarneyjar Gísladóttur. Það verður reglulegur liður í þættinum að ræða við rithöfunda sem lesendur, gramsa í bókahillunni þeirra og fá að vita hvað þeir eru að lesa. Íransk-bandaríska ljóðskáldið Kaveh Akbar verður einnig gestur í þættinum. Kaveh er stórstjarna á sviði ljóðlistar vestanhafs en bækur hans Calling a wolf a wolf og Pilgrim bell hafa slegið í gegn og fengið frábærar viðtökur lesenda og gagnrýnenda. Kaveh var staddur hér á landi og í þætti dagsins ræðir hann ljóðlist og bænir, tungumálaskilning, baráttu við fíkn og leitina að guði. Við fáum líka lestur á ljóði hans My Empire eða Heimsveldið mitt eins og það heitir í þýðingu Þórdísar Helgadóttur sem snarað hefur nokkrum af ljóðum Kaveh yfir á íslensku. Viðmælendur: Sigurlín Bjarney Gísladóttir, Þórdís Helgadóttir og Kaveh Akbar. Tónlist: Pista (Fresh Start) - Los Bitchos, Speak softly now - Skúli Sverrisson og Óskar Guðjónsson. Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 23 Sep 2023 16:05:00 -00000:50:00false3fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331349D0.mp3Í þessum þætti veltum við fyrir okkur frásögnum flóttafólks og rannsóknum á þeim á sviði bókmenntafræðinnar. Í því samhengi flettum við í bókinni Vanþakkláti flóttamaðurinn eftir Dinu Nayeri, sem var gestur bókmenntahátíðar í Reykjavík í vor, en hún skrifar þar um eigin reynslu og annarra af flótta. Við opnum líka splunkunýja skáldsögu eftir Sverri Norland sem kallast Kletturinn, veltum fyrir okkur samskiptum karlmanna, gömlum leyndarmálum og brengluðu gildismati samtímans. En að geyma bók eða ekki geyma, þar er efinn. Við veltum fyrir okkur afskrifuðum bókum á bókasöfnum, hver ákveður hver á að reka bækur á dyr? Eiga bókaunnendur að safna í stafla eða losa sig við bók eftir fyrsta lestur? Viðmælendur: Guttormur Þorsteinsson bókavörður, Sverrir Norland Rithöfundur og Gunnþórunn Guðmundsdóttir prófessor í almennri bókmenntafræði við Háskóla Íslands. Lesari: Karitas Mörtudóttir Bjarkadóttir Umsjón: Jóhannes ÓlafssonSat, 16 Sep 2023 16:05:00 -00000:50:00false2fullhttps://ruv-radio.akamaized.net/opid/5331418D0.mp3Í þessum fyrsta þætti er fjallað um tvennt sem má vel tengja saman; Skáldskapur rithöfunda sem búa ekki í sínu fæðingarlandi og skrifa jafnvel verk sín ekki á sínu móðurmáli. Á Íslandi hafa nýir vindar borist um bókmenntalífið á undanförnum árum með tilkomu æ fleiri skálda af erlendum uppruna sem fest hafa hér rætur og yrkja bæði á íslensku og öðrum málum. Við fjöllum um þessa þróun og lítum inn á ljóðasamkomur sem hófu göngu sína í sumar, Reykjavík Poetics. Þá förum við líka til meginlands Evrópu og skoðum feril skáldsagnarisans Milan Kundera sem féll frá á þessu ári og hans flóknu tengsl við sínar heimaslóðir. Auk þess verður vöngum velt yfir nafni þáttarins og viðhorfi fólks til bóka og lesturs í gegnum tíðina. Viðmælendur: Jón Karl Helgason, Friðrik Rafnsson, Mao Alheimsdóttir, Natasha S. og Kjartan Már Ómarsson. Umsjónarmaður: Jóhannes Ólafsson.Sat, 09 Sep 2023 16:05:00 -00000:53:31false1full