Athugið þessi frétt er meira en 3 ára gömul.

Norðmenn bíða eftir afstöðu Íslands

23.03.2018 - 16:51
Mynd: Rúnar Snær Reynisson / RÚV
Norskir andstæðingar tilskipunar Evrópusambandsins í orkumálum sem gengur undir nafninu þriðji orkupakkinn horfa til afstöðu Íslands sem gæti ráðið miklu. Norska Stórþingið í Noregi samþykkti innleiðingu tilskipunarinnar í gær en mjög skiptar skoðanir eru um málið. Bæði Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur hafa lýst yfir andstöðu og búast má við að VG sé líka á móti.

Þriðju orkupakkinn

Íslendingar hafa þegar samþykkt fyrri tilskipanir ESB í orkumálum sem meðal annars kveða á um aðskilnað eða uppstokkun orkufyrirtækja í þá veru að skilja að flutning og framleiðslu orku. Nú er komið að svokölluðum þriðja orkupakka. Sameiningleg nefnd EFTA ríkjanna Íslands, Noregs og Liechtenstein hefur þegar samþykkt að innleiða tilskipunina en gerður er stjórnskipunarlegur fyrirvari. Innleiðingin felur í sér lagabreytingar, afsali fullveldis eða valdi. Á þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar er gert ráð fyrir að utanríkisráðherra leggi fram þingsályktunartillögu um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES nefndarinnar. Tillagan hefur ekki verið lögð fram. 


Ríkisstjórnarflokkarnir á móti?

En það er óvíst hvort hún verður samþykkt.  Landsfundur Sjálfstæðisflokksins ályktaði um þetta mál  þegar eftirfarandi klausa var samþykkt í ályktun atvinnuveganefndar.

  Sjálfstæðisflokkurinn hafnar frekara  framsali á yfirráðum yfir íslenskum orkumarkaði til stofnana Evrópusambandsins.

 Þarna er verið að vísaraun til þriðja orkupakka Evrópusambandsins.  Þá var ályktað um málið á flokksþingi Framsóknarflokksins í þessum mánuði. 

Framsóknarflokkurinn stendur vörð um fullveldi Íslands í orkumálum og hafnar því að orkulöggjöf Evrópusambandsins verði tekin inn í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið.

Vinstri græn hafa ekki tekið formlega afstöðu til málsins í sínum stofnunum en búist er við að það verði gert fljótlega. Hins vegar þykir líklegt að flokkurinn verði á móti eins og samstarfsflokkarnir tveir í ríkisstjórn. VG var á móti fyrri tilskipunum í orkumálum ESB sem fólu meðal annars í sér að raforkuverð væri háð framboði og eftirspurn eða sett á markað. Ef að staðan er svona að allir þrír stjórnarflokkarnir eru á móti  gæti farið svo að Alþingi hafnaði tilskipuninni. Það gæti skapað óvissu sem menn sjá ekki fyrir endann á eða vita hreinlega ekki hvaða afleiðingar muni hafa. Sú regla gildir um innleiðingu EES ríkjanna á tilskipunum eða reglum Evrópusambandsins að öll ríkin þrjú Ísland, Noregur og Liechtenstein verða að samþykkja innleiðinguna. Noregur samþykkti í gær og spurningin er hvað gerist ef Ísland hafnar henni. Við því fást ekki viðhlítandi svör. Líklegt er að eftirlitsstofnun EFTA ESA taki þá málið í sínar hendur. 

ECER með yfirþjóðlegt vald

Út frá sjónarhóli Íslands er málið tiltölulega einfalt því tilskipunin mun ekki hafa mikil áhrif hér á landi vegna þess að við erum ekki tengd við sameiginlega raforkumarkað Evrópusambandsins. Í stuttu máli snýst tilskipunin um sameiginlega stofnun innan ESB ACER sen hefur aðsetur í Ljubljana í Slóveníu. Hlutverk hennar er að hafa eftirlit með sameiginlegum raforkumarkaði ESB. Það verkefni er þó í höndum hvers lands en þegar ágreiningur kemur upp getur þessi stofnun kveðið upp úrskurð sem er endanleg niðurstaða. Hún hefur í raun yfirþjóðlegt vald. Innan EFTA landanna er þetta vald fært til EES en andstæðingar segja að dómstóllinn muni í raun taka við fyrirskipun eða afrita niðurstöðu ACER. Noregur er hluti af sameiginlega raforkumarkaði ESB í ljósi þess að lagðir hafa verið fjölmargir sæstrengir frá Noregi sem flytja rafmagn til og meginlandinu. Þetta yfirþjóðlega vald myndi ekki hafa áhrif hér á landi á meðan Ísland hefur ekki tengst Evrópu með sæstreng. Hér þó gert ráð fyrir að sett verði á laggirnar sjálfstæð stofnun í tengslum við Orkustofnun sem  ríkisvaldið gæti ekki haft áhrif á. 

 

Mynd með færslu
 Mynd: EU
Sameiginleg orkustofnun ESB

Hvers vegna?

Málið bar á góma í fyrirspurnatíma á Alþingi í gær.

„Hvað í ósköpum liggur mönnum á að komast undir sameiginlega raforkustofnun Evrópu á okkar einangraða land með okkar eigin raforkukerfi? Hvers vegna í ósköpunum hafa menn áhuga á því að komast undir boðvald þessarar stofnunar?, sagði Bjarni Benediktsson.

Bíða eftir Íslendingum

Andstæðingar tilskipunarinnar í Noregi hafa fullyrt að með samþykkt hennar muni verð á raforku hækka í Noregi. Sameininglega orkustofnunin ACER geti ráðskast með virkjaáform Norðmanna og skipað þeim að leggja sæstrengi. Þessu hafa stuðningsmenn vísað á bug, raforkuverðið hafi hækkað eða verið háð framboði og eftirspurn á hinum sameiginlega markaði strax og fyrsti sæstrengurinn var lagður og að Noregur munu hafa full yfirráð yfir virkjanaframkvæmdum og lagningu sæstrengja.

En þó að norska þingið hafi samþykkt í gær að innleiða þetta regluverk hafa andstæðingar þess ekki gefist upp því þeir horfa til hvernig málið fer á Alþingi. Bjørnar Moxnes formaður Rauða flokksins í Noregi segir í tölvupósti til norska ríkisútvarpsins. 

 " Við gefumst ekki upp. Við töpuðum þessum slag en á Íslandi er ríkisstjórnin á móti ACER. Ísland verður að samþykkja ACER ef Noregur ætlar að taka þátt,“ segir Bjørnar.

 

arnarph's picture
Arnar Páll Hauksson
Fréttastofa RÚV