Athugið þessi frétt er meira en 2 ára gömul.

Leggja 67 kílómetra rafstreng meðfram Kjalvegi

26.04.2019 - 16:50
Mynd með færslu
 Mynd: Björgvin Kolbeinsson - RÚV
Í sumar verður lagður um 67 kílómetra rafstrengur í jörð meðfram Kjalvegi. Stefnt er að því að framkvæmdir hefjist um mánaðamótin júlí, ágúst og að verkinu verði lokið í haust. 24 kílóvatta jarðstrengurinn verður lagður í jörð frá Bláfellshálsi norðan við Gullfoss í Árbúðir, Gíslaskála, Kerlingarfjöll og að Hveravöllum. Áætlað er að plægja ljósleiðara niður samhliða rafstrengnum. Verkefnið hefur verið nefnt „Orkuskipti á Kili“. Þetta kemur fram í tilkynningu frá RARIK.

Kostar um 300 milljónir króna

Rafstrengurinn kostar um 270 milljónir króna. Við þá upphæð bætast svo 25 milljónir vegna spennistöðva og tengibúnaðar við Brúarhvamm austan Geysis. Framkvæmdin er fjármögnuð með tengigjöldum þeirra viðskiptavina, sem nú tengjast, og með tekjum af áætlaðri framtíðarnotkun og tengigjöldum ásamt fyrirheitum um framlög úr ríkissjóði. Auk þess hafa sveitarstjórnir Bláskógabyggðar, Hrunamannahrepps og Húnavatnshrepps nýverið samþykkt að taka þátt í kostnaði með stofnframlögum. Sveitarstjórnirnar telja framkvæmdina mikilvægt umhverfisverkefni sem skapi stóraukna möguleika til orkuskipta, útivistar á hálendinu og hitunar fjallaskála allan ársins hring.

Ánægjulegur áfangi í loftslagsmálum

Tryggvi Þór Haraldsson, forstjóri RARIK, segir að lagning rafdreifikerfis um langar leiðir inn á öræfi sé kostnaðarsamt verkefni auk þess að flutningsgeta sé takmörkuð. Því þurfi alltaf að nýta vel þá orku sem aðgangur er að á hálendinu. „Með lagningu jarðstrengs upp á Kjöl fá ferðaþjónustuaðilar, Neyðarlínan og fjarskiptafyrirtæki aðgang að veiturafmagni sem ætti að anna þörf þeirra til næstu framtíðar. Einnig opnast möguleikar á uppsetningu hraðhleðslustöðva fyrir rafbíla. Þessir aðilar geta þar með valið sér orkusölufyrirtæki til að kaupa raforku af, í stað þess að brenna olíu til raforkuframleiðslu“, segir Tryggvi.

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, segir þetta áfanga í loftslagsmálum sem vert sé að fagna. „Tími aðgerða í loftslagsmálum er runninn upp. Stjórnvöld sem og samfélagið allt þarf að taka mið af þeirri staðreynd þegar ákvarðanir eru teknar sem hafa áhrif á losun. Þannig tryggjum við að Ísland nái markmiðum Parísarsamningsins til 2030. Orkuskipti á Kili hafa sannarlega áhrif og þess vegna er ánægjulegt að þessum áfanga er náð, “ er haft eftir Katrínu

Rafstrengur með fram Kili.
 Mynd: Sigurður Kristján Þórisson

 

Rafknúin umferð um Kjalveg

Með lagningu jarðstrengsins gætu olíuflutningar til hálendismiðstöðva í Kerlingarfjöllum, á Hveravöllum og sjö skálasvæða við Kjalveg senn heyrt sögunni til. Veiturafmagn muni leysa af hólmi dísilrafstöðvar á svæðinu sem annars hefði þurft að stækka verulega vegna vaxandi umsvifa. Þá nýtist rafmagnið sendum Neyðarlínunnar og endurvarpsstöðvum farsíma. Með ljósleiðaranum kemur internet í stað örbylgjusambands á Hveravöllum og í Ásgarðsfjalli í Kerlingarfjöllum. Það nýtist til öruggari samskipta í þágu ferðafólks og skapar forsendur til að stýra rafhleðslustöðvum á fullkominn hátt. Rafstrengurinn er með flutningsgetu sem í náinni framtíð verður hægt að nýta til að setja upp hleðslustöðvar fyrir rafknúna umferð um Kjalveg, að því fram kemur í tilkynningunni.

Eykur öryggi fjarskipta

Neyðarlínan hafði forgöngu að samstarfi við RARIK, Bláskógabyggð og tvö ferðaþjónustufyrirtæki með rekstur á Geldingafelli, um lagningu rafstrengs frá Brúarhvammi á Bláfellsháls árið 2017. Rafmagnið knýr meðal annars sendistöð Neyðarlínunnar á Bláfelli. Þórhallur Ólafsson, framkvæmdastjóri, segir að framlenging strengsins upp á Kjöl hafi mikla þýðingu.

„Neyðarlínan tekur þátt í þessu verkefni meðal annars til þess að stuðla að orkuskiptum með notkun innlendra vistvænna orkugjafa í stað brennslu jarðefnaeldsneytis. Náðst hefur að draga meir en 90% úr brennslu olíu á fjarskiptastöðvum undanfarin ár, eða sem nemur um 130 þúsund lítrum á ári. Í öðru lagi er tilgangurinn að auka öryggi í rekstri fjarskipta með tengingu við dreifiveitu rafmagns í stað dísilrafstöðva. Með því er dregið úr útföllum og möguleikar auknir á því að ná ávallt í 112. Þar með eru viðbragðsaðilar alltaf í sambandi. Í þriðja lagi er um það að ræða að auka öryggi fjarskipta með lagningu ljósleiðara samhliða rafstrengnum. Þá verður hægt að leggja af rekstur á örbylgjum en hann er erfiður á háfjöllum og truflanir tíðar. Auk þess mun fjarskiptaöryggi aukast verulega með tengingu milli Suður- og Norðurlands, “ segir Þórhallur

Bylting fyrir ferðaþjónustu á svæðinu

Ferðamannastaðirnir Árbúðir, Gíslaskáli, Hveravellir og Kerlingarfjöll munu strax njóta góðs af rafstrengnum. Frá honum má síðar tengja skálasvæðin Hvítárnes, Þverbrekknamúla, Fosslæk, Leppistungur og Svínárnes með lagningu viðbótarstrengja, á kostnað eigenda. Vilborg Guðmundsdóttir frá Myrkholti rekur þrjá skála við Kjalveg. Hún segir rafstrenginn boða byltingu. „Skála og önnur mannvirki við Kjalveg er þá hægt að kynda árið um kring og enginn þarf lengur að koma að þeim köldum og saggafullum utan mesta hlýindatímans. Þetta skapar alveg nýja möguleika og tækifæri fyrir fólk til að njóta útivistar á hálendinu. Það verður bylting að reka þessa staði þegar veiturafmagnið kemur, “ segir Vilborg

solveigk's picture
Sólveig Klara Ragnarsdóttir
Fréttastofa RÚV