Heimastjórnir eystra fá deiliskipulagsvald

02.10.2019 - 08:29
Mynd með færslu
 Mynd: RÚV - Fjögur sveitarfélög á Austur
Við sameiningu Fljótsdalshéraðs, Seyðisfjarðar, Borgarfjarðar eystri og Djúpavogs er stefnt að því að hvert hinna sameinuðu sveitarfélaga fái sérstaka heimastjórn. Heimastjórnirnar munu fara með deiliskipulagsvald en sameinað sveitarfélag með aðalskipulagsvald.

Heimastjórn sveitarfélaga er ný tegund stjórnskipulags sem áætlað er að taka í gagnið ef af sameiningu sveitarfélaganna fjögurra á Austurlandi verður. Kosið verður um sameiningu Fljótsdalshéraðs, Seyðisfjarðar, Borgarfjarðar eystri og Djúpavogs í lok þessa mánaðar.

Framselja valdið til heimastjórna

Byggt verður á einfaldri og skilvirkri stjórnsýslu með valddreifingu til heimastjórna. Rætt var um þann möguleika fyrr á árinu, en það hefur nú verið ákveðið gangi sameining í gegn. Markmiðið sé að tryggja áhrif íbúa á nærþjónustu og bregðast við þeirri gagnrýni að jaðarbyggðir missi áhrif í sameinuðum sveitarfélögum.

Samkvæmt nýja skipulaginu framselur ellefu manna sveitarstjórn hluta af valdi sínu til heimastjórna en þessi tilhögun byggir á tilraunaákvæði um stjórn og stjórnskipulag einstakra sveitarfélaga í sveitarstjórnarlögum frá árinu 2011. Ef af sameiningu verður er það í fyrsta sinn sem þetta ákvæði er nýtt.

Tveir heimastjórnarmenn kjörnir beint

Heimastjórnir verða fjórar og munu þrír fulltrúar sitja í hverri heimastjórn, tveir sem kosnir eru beinni kosningu af íbúum á hverju svæði fyrir sig og einn sem á sæti í bæjarstjórn. Fulltrúarnir þrír eru allir jafn réttháir.

Heimastjórnir munu sinna ýmsum nærþjónustuverkefnum og fara meðal annars með afgreiðslu deiliskipulags á sínu svæði. Aðalskipulag verður hins vegar áfram í höndum bæjarstjórnar.

Mynd með færslu
 Mynd: Samstarfsnefnd um sameiningu sve

Í bæjarstjórninni sjálfri sitja ellefu kjörnir fulltrúar og verða starfandi þrjú fagráð. Fimm fulltrúar verða í byggðarráði, sjö í fjölskylduráði og sjö í umhverfisráði. Þar að auki verða fjórar heimastjórnir og ýmis notendaráð, svo sem ungmenna-og öldungaráð.

Samkvæmt núverandi skipulagi sitja 113 fulltrúar í stjórnum, ráðum eða nefndum á vegum sveitarfélaganna fjögurra. Með nýja skipulaginu verður fulltrúum fækkað niður í 42 og verður hlutverk þeirra og ábyrgð veigameira en áður. Hvert ráð fundar vikulega en hugmyndin með ráðunum er að stytta boðleiðir og flýta afgreiðslu mála.

Þá mun bæjarstjórnin setja umhverfisstefnu fyrir sameinað sveitarfélag í heild sinni en verkefni náttúruverndarnefnda verða á hendi heimastjórna á hverju svæði fyrir sig. Í því felst meðal annars að heimastjórnir hafa mikil áhrif á ákvarðanir um friðlýsingar og framkvæmdir í nærumhverfinu.