Hlýtur sænsk verðlaun fyrir baráttu gegn spillingu

21.04.2021 - 10:13
Mynd með færslu
 Mynd: Stefán Drengsson - RÚV
Jóhannes Stefánsson, fyrrum starfsmaður Samherja í Namibíu og uppljóstari, hlýtur sjálfbærniverðlaun Gautaborgar, WIN WIN, 2021. Þema verðlaunanna í ár er barátta gegn spillingu.

Í rökstuðningi dómnefndar segir: 

„Á árunum 2011 til 2016 gegndi Jóhannes Stefánsson stjórnunarstöðu hjá íslenska sjávarútvegsfyrirtækinu Samherja. Eftir einhvern tíma varð það Jóhannesi ljóst að fyrirtækið viðhafði spillingu við störf í tengslum við fiskkvóta í Namibíu. Með þúsundir gagna á tölvunni sinni, sagði hann upp stöðu sinni í mótmælaskyni. 2019 birti WikiLeaks upphafið á „The Fishrot Files”, uppljóstrun sem hristi upp í viðskiptafrömuðum og stjórnmálaelítu. Þrátt fyrir að Jóhannes hafi verið áreittur, honum ógnað og eitrað fyrir honum, sýndi hann að einstaklingurinn getur barist gegn spillingu í fyrirtækjaheiminum.“

Kærður vegna fullyrðingar um manndrápstilraun

Jóhannes hefur fullyrt að hann sé fórnarlamb manndrápstilraunar sem átti sér stað í Höfðaborg í Suður-Afríku snemma árs 2017 og að vinnuveitandi hans hafi haft fulla vitneskju um hana. Hann hóf fjársöfnun til að mæta kostnaði af heilsubresti vegna hennar.

Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, kærði Jóhannes í mars til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu fyrir rangar sakargiftir vegna fullyrðinga sinna um tilraun til manndráps og frelsissviptingar þar sem hann kunni að hafa gefið í skyn að forstjóri Samherja hafi á einhvern hátt tengst meintri eitrun og tilraunum til að nema hann á brott.

Ítalski saksóknarinn Gratteri og aðgerðarsinninn Lawal einnig tilnefndir

Verðlaunin eru ein milljón sænskra króna, jafnvirði um 15 milljóna íslenskra, og verða þau veitt í október. Verðlaunin hafa verið veitt í Gautaborg frá árinu 2000. Einnig voru tilnefndir Nicola Gratteri, ítalskur saksóknari sem hefur saksótt um 350 manns vegna tengsla við glæpasamtökin Ndrangheta á Suður-Ítalíu; Hamzat Lawal, aðgerðarsinni frá Nígeríu sem stofnaði samtökin Connected Development og Follow the Money sem berjast gegn spillingu er varða opinber útgjöld í Nígeríu; samtökin Integrity Watch í Afganistan og alþjóðleg samtök rannsóknarblaðamanna, International Consortium of Investigative Journalists.