• ruv.is|
Bókmenntaþátturinn Seiður og hélog er nú að setja sig í vetrarstellingar í sjötta sinn. Í þættinum er fjallað um bókmenntir og bækur, um nýjar og bækur frá útlöndum en einnig eldgamlar bækur og íslenskar. Þar er fjallað um verðlaunabækur jafnt sem bækur sem lent hafa utan alfaraleiðar athyglinnar. Rætt er við höfunda, lesendur og annað áhugafólk og sagt frá bókum, ljóðabókum, sagnabálkum, smásögum og bókmenntum á netinu. Hlustendum er velkomið að hafa samband við umsjónarmenn þáttarins varðandi efni hans og tilhögun en netfang þáttarins er seiduroghelog@ruv.is

Alþjóðleg bókmenntahátíð í Reykjavík, 6. - 12. september setur væntanlega einhvern svip á þáttinn nú í haust en það verður líka haldið áfram að kalla til íslenska höfunda og fá þá til að segja frá nýjum og gömlum höfundum sem þeir hafa dálæti á. Í byrjun nýs árs verður að vanda fjallað um þær bækur sem tilnefndar eru til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.

Umsjónarmenn: Jórunn Sigurðardóttir og Marta Guðrún Jóhannesdóttir Þátturinn er endurtekinn á miðvikudögum kl. 15:25.


06.02.2010
Smásagan í núinu og vinningshafi Frank O' Connor verðlaunanna árið 2009

Þau hafa ekki verið mörg smásagnasöfnin sem komið hafa út það sem af er þessari öld. Smásagan virðist hafa vikið fyrir skáldsögunni eins og raunar víðast hvar annars staðar. Margir af athylglisverðustu rithöfundum íslenskra bókmennta á 20. öld sendu frá sér smásagnasöfn, sumir létu eitt nægja en aðrir voru forminu trúir og tóku það fram yfir skáldsöguna. Um miðbik síðustu aldar komu fram á sjónarsviðið rithöfundar sem gáfu söguþræðinum á kjaftinn eins og einn þeirra orðaði það. Það var ekki síst í smásögunni sem gerjun og nýjungar komu fram, nægir í því samhengi að nefna þær Ástu Sigurðardóttur og Svövu Jakobsdóttur sem ávallt voru trúar smásagnaforminu. Á seinni hluta 20. aldar urðu m.a. þau Gyrðir Elíasson, Kristín Ómarsdóttir og Elísabet Jökulsdóttir til þess að auðga hefðina. Þegar litið er til yngstu kynslóðarinnar kviknuðu nokkur vonarljós í lok 20. aldar þegar Guðrún Eva Mínervudóttir sendi frá sér frumraun sína smásagnasafnið Á meðan hann horfir á þig ertu María mey og Andri Snær Magnason Engar smá sögur.
Fáir af yngri kynslóð íslenskra rithöfunda hafa orðið til þess að senda frá sér fleiri en eitt smásagnasafn þó vissulega hafi stakar smásögur nokkurra þeirra birst til að mynda í bókmenntatímaritum.
Fyrir um ári síðan eða þann 17. janúar 2009 birtist grein í Lesbók Morgunblaðsins eftir Magnús Sigurðsson bókmenntafræðing og rithöfund um íslensku smásöguna. Magnús tekur upp þráðinn í þættinum og rekur m.a. ástæður þess að íslenska smásagan gæti horfið sem bókmenntategund í íslenskum bókmenntum.
Alþjóðlegu smásagnaverðlaunin kennd við írska sagnaskáldið Frank O' Connor (1903 -1966) hafa orðið rithöfundum víða um heim hvatning til þess að velja flókið form smásögunnar. Verðlaunin hafa ekki síður vakið athygli umheimsins á smásögunni sem spennandi bókmenntaformi. Meðal íslenskra rithöfunda sem hlotið hafa tilnefningu til verðlaunanna eru þeir Ólafur Jóhann Ólafsson fyrir Aldingarðinn árið 2007 og Gyrðir Elíasson fyrir Steintré árið 2009 en það var hinn írsk ættaði Simon Van Booy sem hlaut verðlaunin að þessu sinni fyrir smásagnasafnið Love Begins in Winter.
Simon Van Booy fæddist árið 1975 í London en ólst upp í Wales, hann er nú búsettur í New York. Van Booy hefur áður sent frá sér ljóð og eitt smásagnasafn, The Secret Lives of People in Love.
Love Begins in Winter inniheldur fimm smásögur sem allar hverfast á einn eða annan hátt um kærleikann og mátt hans til þess að sameina, jafnvel bjarga. Eins og títt er um hefðbundnar smásögur þá er tilvera söguhetja sagnanna fimm mörkuð sársauka og einsemd.
Þetta eru fínlegar sögur, hugað er að hverju smáatriði lykt, bragði, snertingu og hljóði. Sögurnar eru hefðbundnar að nær öllu leyti en höfundur leikur sér að því að setja sögur inn í sögur, og minnir okkur um leið á að tilvera okkar er sett saman úr mörgum sögum, minningum og sögum þeirra sem á einhvern hátt hafa haft áhrif á líf okkar.


Umsjónarmaður þáttarins er Marta Guðrún Jóhannesdóttir og lesari með henni er Sveinn Ólafur Gunnarsson. Rætt er við Magnús Sigurðsson og Sif Jóhannsdóttur í þættinum.

30.01.2010
Að vera stoltur af eigin lífinu
Í þættinum Seiði og hélogum verður að þessu sinni sagt frá nýjustu skáldsögu Ohrans Pamuk Safn sakleysins sem kom út í Tyrklandi árið 2008 og í enskri þýðingu hjá Faber og Faber undir titlinum Museum of Innocence árið 2009. Í bókinni er rakinn tragísk ástarsaga sem endar í stofnun safns sakleysins sem nýlega var opnað í Istanbul og gildir bókin sem aðgöngumiði fyrir einn að safninu.
Meira »
22.01.2010
Lýgin í tilverunni, hugðarefni franska rithöfundarins Emmanuel Carrère
Þátturinn Seiður og hélog verður í höndum gestastjórnanda að þessu sinni, Jórunn Tómasdóttir magister í kennslufræði frönsku sem erlends tungumáls auk þess sem hún hefur stundað nám í franskri menningarsögu. Jórunn segir frá einum athyglisverðasta rithöfundi í Frakka um þessar mundir Emmanuel Carrère. Nýjasta bók hans D´autres vies que la mienne (Önnur líf en mitt eigið) var valin ein af 20 bestu útgáfubókum í Frakklandi árið 2009. Sigurður Pálsson skáld hefur þýtt tvær af bókum Emmanuels yfir á íslensku, Skíðaferðina og Óvininn. Sagt verður frá öllum þessum bókum í þættinum og höfundinum Emmanuel Carrère sem meðfram ritstörfum vinnur við leikstjórn, kvikmyndagerð einkum heimildamyndir sem og handritsgerð.
Meira »
17.01.2010
Í ráðuneyti þjáningarinnar
Í þættinum að þessu sinni er hugað að verkum Dubrövku Ugresic sem fæddist Júgóslavíu en er nú Króati búsett í Amsterdam. Ugresic hefur vakið mikla athygli í bókmenntaheimi Vestur-Evrópu og Bandaríkjanna síðan verk hennar hófu að birtast í þýðingum. Sérstaka athygli vakti ritgerðasafnið Thank You for Not Reading sem inniheldur bráðsnjalla en jafnframt hárbeitta greiningu á bókmenntaheiminum hér í Vestri. Ritgerðasafnið hefur gert hana að umdeildum höfundi en þeir er margir sem hafa fagnað innleggi hennar. Dubravka Ugresic hefur síðan ferill hennar sem rithöfundur hófst sent frá sér skáldverk ætluð börnum og fullorðnum en fyrsta bókin hennar var barnabókin Mali plamen sem kom út árið 1971. Auk þessara skáldverka hefur Ugresic sent frá sér ritgerðasöfn og tekið virkan þátt í umræðu um bókmenntir og stjórnmál sem lausapenni fyrir dagblöð og tímarit á borð við Die Zeit og Vrij Nederland.
Meira »