Lágverðslíf og lággjaldatilvera
Á Spáni horfa æ fleiri orðið í eyrinn í kreppunni og spara við sig í öllu sem hægt er að spara. Lífið og tilveran semsagt að breytast í lágverðslíf og lággjaldatilveru, segir Kristinn R. Ólafsson í vikulegu Spánarspjalli sínu.
****
Hér suðrá Spáni eru 5,3 milljónir manna atvinnulausar. Og þær eru enn fleiri milljónirnar sem eru það sem Spánverjar kalla „mileuristas,“ þ.e. þúsundevrungar, svo að tilraun sé gerð til að þýða orðið. Þúsundevrungar eru semsagt þeir sem hafa þó vinnu en þéna þúsund evrur eða minna á mánuði og gengur illa að ná endum saman. Það er því engin furða þó að Spánverjar séu að verða æ meiri sparverjar með hverjum deginum sem líður, horfi æ meir í eyrinn, eða sentið öllu heldur. Og lífið orðið lágverðslíf og tilveran lággjaldatilvera.
Þessi vaxandi sparneytni Spánverja speglast í könnun sem Félagsrannsóknasetur Spánar gerði í desember. Ríflega sex af hverjum tíu aðspurðra sögðust hafa breytt neysluvenjum til að minnka útgjöld vegna fatnaðar, rafmagns, vatns, gass, tómstunda og fría. Menn reyna líka að minnka matarkostnað og borða og skemmta sér heldur heima en að fara út. Velta veitinga- og öldurhúsa hefur dregist saman um 16 af hundraði frá 2008. Atvinnurekendur í greininni kenna ekki bara kreppunni um heldur algjöru reykbanni sem gekk í gildi fyrir rúmu ári. Eigendur dansstaða og diskóteka berja sér líka yfir miklu minni aðsókn og minni neyslu; færri fái sér aftur í glasið.
En Spánverjar geta þó látið eftir sér einhverja uppbót úr því að burðast er við að borða heima, leyft sér eitthvert góðgætið svona í og með. Smásala á spænskri gæðaskinku hefur t.a.m. ekki dregist saman.
Niðurskurðarhnífnum er samt skellt á næstum allt, jafnvel atriði sem varða beinlínis heilsuna. Þetta geta spænskir tannlæknar staðfest. Veltan hjá þeim er sögð hafa minnkað um 20 – 25 prósent.
Og „slökktu ljósið á eftir þér,“ heyrist æ oftar í spænskum híbýlum ef marka má könnunina. Spanjólar spara ljósið.
Spánverjar hafa orðið minni efni á að eiga eða nota bíl. Fjórir af hverjum tíu hafa breytt háttum sínum til að komast um á ódýrari hátt. Umferðaryfirvöld segja löngum bílferðum hafa fækkað, og þarámeðal vöruflutningum, slíkar ferðir komnar niðurfyrir það sem var fyrir sex árum. Bílasala er komin niðrí það sem var fyrir 19 árum. Eldsneytisverð líka himinhátt. Fólk notar því bílinn minna en áður. Það hefur komið fram í minni notkun almennra bílageymslna í stórborgum Spánar. Kreppan hefur að þessu leyti góð áhrif á umferðina.
Niðurstöður könnunarinnar benda til þess að 41 prósent Spánverja hafi breytt neysluvenjum til að lækka matarreikninginn. Og þeim virðist hafa tekist það að einhverju leyti. Frá desember í hittifyrra og til nóvemberloka árið sem leið urðu matarútgjöld spænskra heimila um 0,6 prósentum minni en sama tímabil á undan, segir landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytið. Og það kveður Spánverjar halla sér æ meir að frystri matvöru og ódýrara kjöti. Ráðuneytið segir að í fyrra hafi landsmenn neytt minna af kjöti og ferskfiski en árið á undan en aukið neyslu á niðursoðinni matvöru. Og allskonar ódýrar staðmerkisvörur renna út einsog heitar lummur. Þessar staðmerkisvörur eru vörur sem eru seldar undir merki viðkomandi dreifanda, verslunar eða verslunarkeðju en ekki merktar framleiðanda; vörur keyptar inn í stórum stíl og auðkenndar á þennan hátt. Staðmerkisvörur geta verið allskonar, alltfrá hrísgrjónum, bjór, víni eða þvottaefni uppí þvottavélar.
Neytendur hafa breytt venjum sínum, segja sölumenn. Nú er miklu meira horft í verðið en áður og það orðið mikilvægara en gæðin eða a.m.k. óþarfagæði. Til að mynda þegar bifreið er keypt. Viðkvæðið er orðið: Hversvegna ætti ég að vera að kaupa mér bíl með öllum þessum aukahlutum og fíniríi ef ég hef í raun ekkert við þetta að gera?
Spurning hvort þessi lágverðs- og lággjaldalifnaður breyti hinum spænska neytanda til frambúðar eða hvort hann verði fljótur að fara í fornu gólfin þegar og ef kreppunni linnir?
Spánarspjall, Síðdegisútvarpinu, 7. febrúar 2012.
Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is