Hljóðlátu hústökumennirnir
Hljóðlátum hústökumönnum fer fjölgandi á Spáni í kreppunni. Þetta eru þeir sem ekki eiga í önnur hús að venda en í annarra manna mannlaus hús.
****
Þýski listamaðurinn Hans Haacke, sem aðhyllist svonefnda stofnanaádeilustefnu í list sinni, heldur sýningu þessa dagana í Reina Sofía, nýlistasafni Spánar hér í Madríd. Kjarni hennar nefnist Loftkastalar og spratt fram þegar Haacke kom hingað til Madrídar í fyrra og rak augun í ný byggðahverfi í útjaðri borgarinnar. Þar má sumstaðar sjá berar beinagrindur byggingabólunnar, stoðir húsa sem ekki urðu til, hálfkaraðar byggingar eða mikla blokkaklasa þar sem margir áttu að búa en fáir eða engir gera það í raun. Borgir sem urðu að rúst áður en þær risu.
Spænskir fjölmiðlar tala um að nýjar óseldar íbúðir í landinu séu nú í kringum 700 þúsund en alls séu 5 til 6 milljónir íbúða sem standi ónotaðar. Þetta er hin mikla þversögn ástandsins.
Og margir sem keyptu sér íbúð í góðærinu geta ekki staðið í skilum í kreppu og atvinnuleysi. 175 útburðargerðir voru framkvæmdar á dag hér á Spáni í fyrra, þ.e. nær 64 þúsund allt árið.
Hér í landi er 23 prósenta atvinnuleysi, samkvæmt opinberum tölum, en nemur nánast 50 af hundraði meðal ungmenna. Rúmlega fimm milljónir manna eru atvinnulausar. Og litlar líkur á að úr rætist næstu misserin svo að sumir óttast jafnvel að í árslok verði fjöldi atvinnulausra farinn að nálgast sex milljónirnar. Það er því engin furða þó að fleiri en einn sjái ekki aðra leið en að leggja undir sig ónotaða íbúð frekar en að lenda á götunni.
Hér í Madríd eru hundruð fjölskyldna sem hafa látið til skarar skríða, brotið sér leið inní mannlausa íbúð og lagt hana undir sig svo að lítið bæri á og stundum jafnvel með samþykki viðkomandi húsfélags. Þetta er haft eftir götuandófshreyfingunni 15-M og svonefndum samtökum fórnarlamba veðlána. Hinir hljóðlátu hústakar séu fólk sem hefur verið borið út, einstæðar mæður, atvinnulausir eða ungt fólk með ótrygga vinnu. Og fæst þessa fólks vilji láta á sér bera, geri þetta í kyrrþey og hafi ekki áhuga á að komast í fjölmiðla.
Götuandófshreyfingarnar hér í Madríd flokka hústökur í þrennt. Í fyrsta lagi séu það hústökur sem beinlínis séu ætlaðar til að vekja athygli fjölmiðla málstaðnum til framdráttar. Dæmi um það hafi verið þegar götuandófsmenn og veðlánafórnarlömb lögðu undir sig hótel hér í miðborg Madrídar í október í haust; hótel sem hætt var að nota og í niðurníðslu. Í öðru lagi séu teknar ónotaðar og/eða afdankaðar byggingar til að gera úr þeim félagsmiðstöðvar hústökuhreyfingarinnar. Og loks séu það hinar hljóðlátu hústökur þar sem fólk leiti sér einfaldlega að þaki yfir höfuðið. Slíkt hafi tíðkast lengi en sú breyting sé að verða að nú með kreppunni séu það ekki bara félagslega róttæk ungmenni eða utangarðsfólk sem þarna séu að verki heldur fjölskyldufeður eða mæður sem fyrr brjótist inn og hreiðri um sig en að eiga hvergi höfði sínu að að halla.
Og hugur almennings virðist vera að snúast í þessum efnum. Til þessa hefur hústökuhreyfingin og hústaka verið litin hornauga. Sumir félagsfræðingar telja nú að samfélagið sé farið að hafa skilning á illri nauðsyn hinna hljóðlátu hústökumanna. Spænskt dagblað sagði sögu hústökukonu á dögunum. Formaður húsfélagsins í byggingunni þar sem íbúðin er sem hún lagði undir sig kom til hennar og bað hana um bankanúmer svo að hún gæti farið að borga rafmagnið. Héraðssamband húsfélaga hér í Madríd segist ekki hafa fengið neina kvörtun vegna hljóðlátrar hústöku. Og er fylgjandi þessu í raun, segir dagblaðið, með því skilyrði að um sé að ræða fjölskyldur sem eigi bankareikning til að geta tekið þátt í sameiginlegum útgjöldum. Þær raddir heyrast líka sem telja þetta algjörlega lögmæta aðgerð sem spænska stjórnarskráin verji í raun en 47. grein hennar viðurkennir rétt sérhvers Spánverja til sómasamlegs húsnæðis.
Spánarspjall, Síðdegisútvarpinu, 22. febrúar 2012
Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is