Dæmdur frá dómarastarfi
Hinn þekkti spænski rannsóknardómari, Baltasar Garzón, var í gær fundinn sekur um að leyfa ólöglegar hlerarnir á samtölum lögmanna og fangelsaðra skjólstæðinga þeirra. Af þessum sökum dæmdi Hæstiréttur Spánar hann óhæfan til að gegna dómarastöðu næstu 11 árin þó að hann megi starfa áfram sem lögmaður. Tvö önnur mál hafa verið höfðuð gegn honum fyrir hæstarétti.
****
Sjö manna dómur hér í Madríd dæmdi Baltasar Garzón einum rómi frá dómaraembætti. Ellefu ár eru langur tími og ekki líklegt að hann eigi afturkvæmt í rannsóknardómarasæti við Landsrétt Spánar þó að hann missi ekki lögmannsréttindin. Nú er komin upp sú staða að sá fyrsti dæmdi vegna þess máls sem hann var að rannsaka þegar hann braut af sér í embætti að áliti hæstaréttar, er hann, dómarinn. Þetta mál snýst um víðtæka fjármálaspillingu sem tengist háttsettum mönnum í Lýðflokknum, flokki nýkomnum til valda hér á Spáni. Garzón skipaði lögreglu að hlera og hljóðrita samtöl grunaðra í gæslufangelsi og lögmanna þeirra. Hann kvaðst hafa gert þetta vegna þess að hinir fangelsuðu hefðu legið undir grun um fjármálaspillingu sem snerti háttsetta menn og sakir þess að hann grunaði lögmennina um að þvætta peninga fyrir skjólstæðinga sína. Garzón taldi þessar hleranir heimilar. Spænska stjórnarskráin leyfir því aðeins að slík trúnaðarsamtöl lögmanns og skjólstæðings séu hleruð að um sé að ræða mjög alvarleg mál, og þá einvörðungu að fyrirskipun dómara. Áður hafði þessu aðeins verið beitt þegar hryðjuverk eða alþjóðlegar fíkniefnamafíur komu við sögu.
Þó að það sé tiltekinn skilningur á þessari málssókn á hendur dómaranum, bæði hér á Spáni og í öðrum löndum, eru margir sagðir hafa á tilfinningunni að hér séu í gangi ofsóknir gegn honum. Sú meðferð sem hann hafi hlotið í þessu máli og sú staðreynd að önnur tvö mál eru fyrir dómstólum gegn honum hefur sannfært marga um það. Til eru þeir sem telja þessi málaferli mega rekja til þess hve Garzón hefur verið áberandi í spænsku þjóðlífi. Hann hefur oftar enn ekki verið kallaður ofurdómari og virðist ekki feiminn við sviðsljósið nema síður sé.
Garzón hefur lengstum verið umdeildur hér syðra, átt sér bæði formælendur og níðhöggva. Í embætti sínu sem rannsóknardómari hefur hann beitt sér gegn mafíuforingjum, hryðjuverkamönnum, jafnvel gegn sorastríði sósíalistastjórnarinnar gegn ETA á níunda áratugnum. Og hann hefur verið í fararbroddi þeirra sem telja dómara hafa alheimslögsögu í málum er varða mannréttindabrot og þjóðarmorð. Hann dæmdi t.a.m. argentínska flotaforingjann Adolfo Scilingo fyrir glæpi gegn mannkyni á tímum herforingjastjórnanna í Argentínu og hneppti hann í fangelsi hér á Spáni. Hann hefur rannsakað brot á mannréttindum í Gvatemala og í fangabúðunum í Guantánamo svo að eitthvað sé nefnt.
En þekktastur er Baltasar Garzón fyrir að hafa látið handtaka Augusto Pinochet, einræðisherra í Síle, í Lundúnum 1998 og vilja fá hann framseldan hingað til Madrídar svo að hann svaraði til saka fyrr glæpi sílesku herforingjastjórnanna. Af því varð hinsvegar aldrei.
Löngu fyrr var Garzón þó kominn í sviðsljósið hér á Spáni, m.a. fyrir að rannsaka fjármálaspillingu í valdatíð sósíalista.
Tvö mál gegn honum eru enn óútkljáð í hæstarétti, sem áður sagði. Annað þeirra er að hann hafi vísað frá máli gegn Emilio Botín, yfirbankastjóra hjá Banco Santander, eftir að bankinn styrkti námskeið við New York háskóla sem dómarinn á að hafa fengið greitt fyrir. Meðferð í hinu málinu lauk einmitt í gær. Það snýst um rannsókn Garzóns á glæpum og fjöldaaftökum sem Franco einræðisherra og fylgismenn hans hefðu staðið fyrir í spænska borgarastríðinu og árin eftir það. Garzón er m.a. ásakaður fyrir að hafa með þessari rannsókn sinni á hvarfi um það bil 114 þúsund manna hunsað lög frá 1977 um almenna sakaruppgjöf í þessum efnum og jafnframt seilst útfyrir valdsvið sitt. Hann sagði sig reyndar frá málinu og skaut því til héraðsdómstóla enda hefðu þeir lögsögu hver sínu umdæmi. Það voru hægriofsasamtök sem kærðu.
Baltasar Garzón er sagður ætla að áfrýja úrskurði gærdagsins til stjórnlagadómstóls Spánar og jafnvel Mannréttindadómstóls Evrópu ef þörf yrði á.
Speglinum, 10. febrúar 2012.
Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is