Brasilía staðnar
Brasilía er ekki heldur ónæm fyrir kreppunni. Eftir langt góðæri, stöðugan hagvöxt og bjartar vonir gætir nokkurra stöðnunarmerkja sem valda þarlendum stjórnvöldum áhyggjum. Þessvegna hyggur Dilma Rousseff, forseti landsins, á opinberar fjárfestingar til að örva hagkerfið á ný.
****
Það hefur árað vel í Brasilíu undanfarið. Og augu heimsins beinast að landinu næstu árin. Stórviðburðir á íþróttasviðinu sjá til þess: heimsmeistaramótið í karlaknattspyrnu árið 2014 og Ólympíuleikarnir tveimur árum síðar. Auðugar olíulindir hafa fundist undan ströndum við Río de Janeiro og São Paulo. Fasteignabrjálæði gripið um sig í landinu. Einkaneysla aukist gífurlega. Peningalykt í lofti. Samt hafa stöðnunarmerki látið á sér kræla síðan í fyrra. Og Dilma Roussef forseti með nokkrum böggum hildar þessvegna.
Síðustu ár og alveg til ársloka 2010 óx hagur Brasilíu stöðugt. Árlegur hagvöxtur var vel yfir 5 prósentum vergrar landsframleiðslu ef undan er skilið árið 2009 þegar 0,3 prósenta samdráttur varð vegna alþjóðakreppunnar. Mestur varð vöxturinn í hittifyrra: 7,5 af hundraði. En árið 2011 hófst með greinilegum merkjum þess að umsnúningur væri að verða. Ríalið, gjaldmiðill Brasilíumanna, gerðist of sterkt. Útflutningur tók að dragast saman. Um leið fór neysla innanlands smámsaman minnkandi. Í stað þess að þurfa að gera ráðstafanir til að kæla hagkerfið hóf Brasilíustjórn að beita aðgerum til að örva það. Gengi ríalsins var lækkað. Vextir hafa líka verið lækkaðir stig af stigi. Og skattar voru lækkaðir á grunngreinar. En allt hefur komið fyrir ekki. Verg innanlandsframleiðsla heldur áfram að minnka. Hagvöxtur var ekki nema 2,7 prósent um síðustu áramót. Allar líkur eru á að hann rétt merji að verða 1,75 af hundraði í ár. Mörg ríkisstjórnin í Evrópu yrði reyndar kát með það. Spár gera að vísu ráð fyrir því að hagur Brasilíu vænkist eitthvað næsta ár. Hagvöxtur verði um fjögur prósent.
Brasilía hefur ýtt Bretlandi úr sæti sem sjötta mesta hagveldi heims, segir Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn. Og sjóðurinn spáir því að Brasilíumenn stökkvi í fimmta sætið árið 2015; flæmi Frakka úr því. Dilma Roussef forseti og stjórn hennar telja hinsvegar að þessi góðu tíðindi gerist þegar eftir tvö ár, þegar Brasilía heldur heimsmeistaramótið í knattspyrnu.
Hagvöxtur í Brasilíu byggist annarsvegar á útflutningi hráefna, einkum landbúnaðar- og námuvara. Þar eru Kínverjar helstu kaupendur. Iðnaðarframleiðsla nær sér ekki á strik og því spáð að hún dragist saman um 1,5 prósent í ár.
Eitt brýnasta verkefni næstu ára er að Brasilía hætti að vera hráefnaútflytjandi og láti að sér kveða á alþjóðamörkuðum með fullunnum og virðisauknum vörum.
Annar helsti hreyfill hagkerfisins er neyslan innanlands, sérílagi neysla hinna efnaminni stétta sem til skamms tíma hafa ekki haft aðgang að tilteknum gæðum, einsog fasteignum, bifreiðum eða heimilistækjum -en hafa nú margar efni á þeim. Þetta má rekja til þess að tekjur á mann í Brasilíu hafa rúmlega tvöfaldast á fimm árum. Eigi að síður er áðurnefnt sjötta sæti Brasilíu á hagveldalista heimsins í æpandi ósamræmi við stöðu landsins ef litið er á þróunarstuðul Sameinuðu þjóðanna. Þróunarstuðullinn er mælikvarði á velsæld þjóða útfrá landsframleiðslu á mann, menntunarstigi og langlífi. Í þessu lífsgæðabókhaldi þjóðanna er Brasilía aftarlega á dróginni, í 84. sæti.
Með það fyrir augum að örva hagkerfið á ný og ýta undir fjármagnsflæði til Brasilíu kynnti Rousseff forseti nýlega fjárfestingaáætlun til að bæta samgöngur á jörðu niðri. Tilgangurinn er að einkageirinn taki að fullu þátt í að leggja nýja vegi og járnbrautir. Með þessu verða gildir almenningssjóðir færðir einkaframtakinu til þessara samgöngubóta. Stjórnin hyggst einnig innan skamms víkka þessa áætlun út til þess að endurnýja ófullnægjandi og úrelt hafnar- og flugvallarmannvirki landsins. Þessi fjárfestingaáform hafa verið túlkuð sem svo að Rousseff herði þar á hagvaxtaráætlun þeirri sem Lula da Silva, fyrirrennari hennar í forsetaembætti, hratt af stað árið 2007. Þessari nýju þróunaráætlun er einnig ætlað að minnka orkuhalla landsins með risavirkjunum á Amason-svæðinu og vindorkugörðum.
Speglinum, 6. september 2012
Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is
