Ódýrara en jólin
Hrekkjavakan er orðin að mjög vinsælli skemmtum víða um lönd, til dæmis á Norðurlöndunum. Samt eru bara fá ár síðan þessi siður festi rætur í okkar heimshluta. Gísli Kristjánsson Ósló fór að leita að skýringu á af hverju allir eru allt-i-einu svona uppteknir af þessari hrekkjavöku. Hann fann skýringuna.
Ég stóð bara sí sona með háan hatt og grænt nef og hugleiddi af hverju þessi hrekkjavaka er orðin að mjög útbreiddri hátíð eða skemmtun hér í hinu lúterska landi og það bara á fimm árum. Það eru ekki liðin meir en fimm ár - ef til vill sex-átta ár - síðan fólk fór að gera sér dagamun kvöldið fyrir Allraheilagramessu.
Siðurinn er að sjálfsöðu há-amerískur og hrekkir á þessari vöku hafa verið stundaðir þar um langt árabil. Vakan þangað komin frá Írlandi.
En af hverju loksins núna og hérna eftir að hrekkjavaka hefur verið skemmtun barna og unglinga vestanhafs í svo langan tíma?
Um þetta hugsaði ég meðan grímuklædd börnin gerðu óp að hinum fullorðnu og átu gotterí. Þá víkur kunningi minn sér að mér – hann líka grímuklæddur - og segir:
Heyrðu, þetta er miklu ódýrara en jólin!
Maðurinn er að sjálfsöðu norskur og þarna rann upp fyrir mér af hverju hrekkjavaka er orðin að jafnsterkri hefð og sjálf jólin. Yngstu börnin muna ekki annað en að alltaf hafi verið hrekkjavaka rétt eins og jólin hafa alltaf verið. Eini munurinn er að á jólunum fara feður í jólasveinabúninga og haga sér eins og fífl - en börnin heimta gotterí.
En þetta er einmitt málið. Hrekkjavakan er miklu ódýrari en jólin. Og kunningi minn rökstuddi mál sitt betur því ég leit víst eitthvað efins út með græna nefið í andlitu.
Jú, það er hægt að nota sama búninginn ár eftir ár. Og búningurinn þarf ekki að vera mjög flókinn eins og jólasveinabúningur og sumir þurfa lítið er gera því þeir líta hræðilega út hvort eð er.
Útbúnaðurin er því ekki stór útgjaldaliður og það þarf ekki að kaupa jóltré og jólagjafir og jólamat og jóladrykk. Á Hrekkjavöku er hægt að komast af með mjög lítið.
Smábland í poka til að gefa litlu greyjunum, sem banka uppá og segja grikk eða greiða. Hér hefur hið ameríska „trick or treat“ verið þýtt sem „knask eller knep“ þannig að jafnvel Norsk málnefnd er ánægð með hátíðina. Jólin eru í raun og veru orðin miklu amerískari hér en þessi ameríska Hrekkjavaka.
Nú og svo er mikill sparnaður í því að Hrekkjavakan stendur aðeins eitt kvöld; það er ekki þríheilagt með jólaboðum og vinnutapi. Þetta er bara einföld og ódýr hátíð. Að vísu er sagt að kaupmenn séu aðaldrifkraftar á bak við Hrekkjavökuna - rétt eins og jólin - en það er ekki satt. Þeir hljóta að harma hlutinn sinn hafi þeir ætlað að græða á þessari gleði. Fólkið kaupir ekkert.
Það er sem sagt sparnaðurinn við hátíðahöldin sem veldur því að þessi nýja skemmtun hefur náð svo miklum vinsældum. Hér ber þetta líka mikinn svip af grímuballi eða Öskudeginum á Íslandi. Það er búið að breikka svolítið grundvöll hátíðarinnar í samanburði við það sem er í Ameríku.
Og hér er fullorðna fólkið líka mjög ákaft í að skemmta sér. Allir sem vettlingi geta valdið eru með og kirkjunnar menn liggja undir grun um að vilja færa þessa skemmtun inn í guðshús. Fólk nennir ekki lengur í messu en ef boðið er upp á gotterí og góða draugasögu i kirkjunni kemur fólk. Eftir hálft árþúsund með strangri Lúterstrú er loksins farið að rofa til og birta og það í svartasta skammdeginu.
Og svo er hafið yfir allan efa að börnunum finnst fátt skemmtilega en hræðsla og hrekkir.
Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is