Strikið í Kaupmannahöfn 50 ára
Þótt hann heiti fimm nöfnum þekkja flestir hann undir gælunafni sem honum var gefið fyrir löngu síðan. Allir Danir og útlendingar sem hafa komið til Kaupmannahafnar þekkja þennan vegspotta sem nú er fimmtíu ára.
Strikið, eins og göturnar fimm eru ætíð kallaðar einu nafni, hefur lengi verið ein helsta verslunargata Kaupmannahafnar. Strikið tengir saman Kóngsins Nýja Torg og Ráðhústorgið og myndar þar eins konar mannfljót, sem ólíkt öðrum fljótum rennur í báðar áttir samtímis. Yfir sumarmánuðina fara daglega um það bil 250 þúsund manns um Strikið, þá má þar heyra fjölmörg tungumál, sænska reyndar mjög áberandi. Helmingi færri fara daglega um götuna yfir vetrarmánuðina, nema í desember, þá er fjöldinn svipaður og á góðum sumardegi. Nokkur áhöld eru um nákvæma lengd Striksins, samkvæmt bókum Kaupmannahafnarborgar er það 1100 metra langt, nýlega tóku nokkrir verkfræðinemar sig til og lögðu spotta á götuna, þá leið sem flestir ganga, og fundu út að hún væri rúmir 1400 metrar. Sá hluti Striksins sem byrjar við Kóngsins Nýja Torg hefur löngum þótt fínni, þar er stórverslunin Illum og Illums Bolighus, postulínsverslunin Royal Copenhagen, Georg Jensen og Christensen pelsakaupmaður svo fátt eitt sé nefnt. Magasin du Nord er líka á þessum slóðum og blasir við frá Strikinu þótt það stóra verslunarhús standi í raun við aðrar götur.Fram til 1880 gengu göturnar fimm undir nafninu Ruten, leiðin, en var þá breytt í Strikið, það nafn festi sig strax í sessi.
Á nítjándu öld og framan af þeirri tuttugustu var það siður ýmissa úr hópi efnaðri borgara að ganga á sunnudögum spariklæddir um Strikið, karlarnir púuðu gjarna vindla og vindlailmurinn sló þá á ýmsa aðra og ófínni lykt sem barst úr nálægum götum, þar sem minna var um spariklæðnað.
Eftir að bílaöld gekk í garð fylltist Strikið af bílum og þar sem víða er fremur þröngt um urðu iðulega miklar umferðarteppur og flautandi bílakös, þarsem enginn komst leiðar sinnar, einkenndi götuna. Upp úr 1950 var Strikinu lokað fyrir bílaumferð í nokkra daga um jólaleytið á ári hverju.
Í nóvember 1962 var síðan ákveðið að loka Strikinu fyrir bílum um tveggja mánaða skeið, í tilraunaskyni eins og það var kallað. Sú tilraun stendur enn. Í upphafi voru margir svartsýnir á að loka þessari helstu verslunargötu borgarinnar fyrir bílum, forsvarsmenn kvenfataverslana höfðu til að mynda þungar áhyggjur af því að fínu frúrnar í bænum myndu ekki sætta sig við að geta ekki komið akandi að búðardyrunum. Allar svartsýnisspárnar reyndust hinsvegar algjörlega út í loftið, Strikið fylltist af fólki með tilheyrandi ys og þys og enginn hefur látið sér til hugar koma að opna aftur fyrir bílaumferð og nú eru margar aðrar götur í miðborginni lokaðar bílum og slíkum götum fjölgar með ári hverju.
En Strikið er ekki bara verslunargata, þar má daglega sjá ýmsa götulistamenn, trúða, tónlistarmenn, málara og töframenn leika listir sínar með söfnunarhattinn sér við hlið. Þar er líka fjöldi kaffihúsa og veitingastaða þar sem hægt að sitja úti þegar veður leyfir, njóta veitinganna og virða fyrir sér þá sem framhjá fara.
Mörgum finnst Strikið ekki sérlega merkilegt hvað húsin sjálf varðar. Ekki skal hér lagður dómur á það en hitt er rétt að ef horft er ofar en á götuhæðina blasir við mikið kraðak alls kyns húsa, í misgóðu ástandi.
Nokkrir kaupmenn sem lengi hafa haft aðsetur á Strikinu voru nýlega í einu blaðanna spurðir, hvað væri merkilegast við Strikið. Svar þeirra var einfalt: fólkið. Í öðru lagi nefndu þeir allir Karitasargosbrunninn á Gamlatorgi, hann er elsti gosbrunnur borgarinnar, frá árinu 1607.
Til eru þeir sem óttast að Strikið muni á næstu árum breytast. Í stað hinnar fjölbreyttu verslanaflóru muni í auknum mæli koma verslanakeðjur, þær sömu og sjá má í öllum heimsins kringlum.
Tíminn leiðir í ljós hvort þetta gengur eftir.
Hinn formlegi 50 ára afmælisdagur Striksins er 17. nóvember, en ekki er ráð nema í tíma sé tekið og fyrsta hrinan í hátíðahöldunum, ef svo má segja, fór fram um síðustu helgi.
Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is
