Ástin á tímum fésbókar

Ástin á tímum Fésbókar, var fyrirsögn í Fréttatímanum sem kom út fyrir helgi. Þar var vitnað í færslur nokkurra velþekktra para sem kjósa að deila all persónulegu efni með vinum sínum á fjölmiðlinum facebook; ástarjátningar þjóta um síðurnar, líkt og um tveggja manna tal sé að ræða, það er lækað, og aftur kemur læk, og svo fylgja nokkur hjörtu. Í Fréttatímanum fyrir helgi mátti lesa reynslusögur frægra íslenskra turtildúfna, vitnað var í færslur um bóndadagsdekur og funa á fiskifélaginu, í færslunum eru menn trítaðir, og elska miklu heitar strax á eftir, allt kemur þetta fram á Facebook eða Fésbók, og allt kom þetta fram í Fréttatímanum fyrir helgi. Þar var litið yfir síður þriggja landsþekktra para, sem virðast með öllu ófeimin, við að tjá ást sína frammi fyrir alþjóð – þau skammast sín ekki fyrir tilfinningar sínar, eins og komist er að orði í inngangsorðum greinarinnar í Fréttatímanum.

Já, ástin hefur skotið rótum á fésbók, að minnsta kosti á meðal þeirra sem kjósa að lifa lífi sínu því sem næst í beinni útsendingu.    

Fésbókin er mikið furðufyrirbæri. Hún er vettvangur pólitískra skoðana, en hún er líka bein útsending úr persónulega lífinu, þar má lesa um gönguferðir með hundum, sigra í ræktinni, sumarhúsaferðir, og yfirlýsingar af ýmsum toga; fésbókin er sjálfsmyndalbúm, en hún er líka dagbók, dagbók í þeirri undarlegu stöðu að birtast opinberlega jafnóðum og hún er skrifuð. Hið einkalega og opinbera fléttast með furðulegum hætti saman á fésbókinni, menn búa sig til, sýna heiminum hverjir þeir eru, eða kannski öllu heldur, hvernig þeir vilja vera, og svo inn á milli, gjósa upp umræður um pólitík, oftar en ekki undir merkjum hneykslunar. Menn ögra á fésbók, en þó er tilhneigingin til samlögunar sterkari, menn vilja falla í kramið, fá læk, að ég tali nú ekki um, hjörtu. Það er lítið pláss fyrir blús á Fésbókinni, þetta er meira svona: sjáið hvað líf mitt er ljómandi fínt, smekkurinn góður, og hvað ég hef fínar skoðanir, og þær allar réttar.                

Sumir hafa haldið því fram að það gerist ekkert í lífi manns fyrr en maður segir frá því. Dagbókarskrifarinn staðfestir tilvist sína í lok dags, en aðeins fyrir sjálfum sér. Í fésbókinni er þetta flóknara, því um leið og þú staðfestir tilvist þína þar, ertu að segja við fjölda manns: svona er ég, þetta er það sem ég er að hugsa.

Menn lifa sumir hverjir í gegnum fésbókina, raunar eru sumir svo duglegir að setja inn færslur að það er engu líkara en þær nái utan um allt líf viðkomandi eins og það leggur sig, með færslum sem spanna allt frá klósettferðum, til tilkynninga um trúlofun á fjallstindi í svissnesku ölpunum. Um daginn las ég færslu eftir mann, sem sagðist hafa bakað köku fyrir kálf sem hann á, og var ársgamall. Þarna er lífið í allri sinni dýrð, en líka fáfengileika.

Fésbókin er fiskabúr. Þeir sem svamla vita að þeir sjást. En nú virðist vera komið í tísku að loka augunum fyrir hinni opinberu hlið fésbókarinnar, það sýnir tilhneiging fólks til að taka þar upp tveggja manna tal, og það af einkalegum toga. Það sást í Fréttatímanum fyrir helgi. Ef maður varar sig ekki, getur maður lent í því ófaravarandis, að verða vitni að einhverju, sem manni finnst að maður ætti alls ekki, að vera vitni að.

Sigmund Freud mun hafa sagt einhvern tímann við unnustu sína: Það eina sem er óbærilegt eru aðstæður sem koma í veg fyrir að ég geti játað fyrir þér ást mína. Franski rithöfundurinn André Gide segir svipaða sögu í dagbókarfærslu, í orðastað skáldaðrar persínu, nota bene: Ég elskaði hana heitar en nokkru sinni fyrr, en var ekki lengur í aðstöðu til að sýna það, og það var það versta af öllu. En þessir náungar höfðu ekki fésbókina, þar sem ástin brennur við þúsund gráður í hjörtum æsilegustu para samtímans, Gunnars og Jónínu, Karls og Tobbu, Björns og Hlínar. Þetta fólk ávarpar hvert annað eins og enginn sé til vitnis - við fylgjumst með samdrættinum í fjölmiðlum, samlífinu á fésbók, og hver veit nema við fáum að fylgjast með því líka, þegar allt fer í háaloft, það er kannski illa sagt, en ekki ósanngjarnt, úr því sem komið er. Þarna er jú verið að segja manni einhvers konar sögu, sögu sem er í sann falin og opinber.  

Fésbókin minnir á á gamla sveitasímann, að því leyti til, að þar lá stundum einhver á hleri. Sá sem setur eitthvað inn á fésbók, getur gengið út frá því sem vísu, að það er einhver sem hlerar. En Fésbók er ekki sími, og hún er ekki saklaus bréfmiði sem elskendur lauma sín á milli, og vilja helst ekki að aðrir komist í. Að setja slíkan miða á forsíðu fésbókar gæti jafngilt í hugum einhverra einhvers konar sálarmorði, afhjúpun leyndar, og rofi á þeim trúnaði sem hlýtur ævinlega að vera fylgifiskur ástarinnar.

En við lifum ekki á tímum leyndar, heldur algers gegnsæis, allt skal upp á borðið og fyrir þann landsdóm sem fésbókarfíklar skipa; var trítaður sem höfðingi væri í hádeginu, enda einstaklega heppinn með kvonfang; segir í blaðinu fyrir helgi, og, læk á það. Tobba Marínósdóttir january 20, trítar bóndann á Fiskifélaginu – landsdómur hleypir því í gegn!  Elska þig, hjarta læk.

Læk á þig, og like á mig! Og Þrjú hjörtu hið minnsta á það allt saman!  

Það getur enginn tekið stöðu gegn ástinni, en það fer þó ekki hjá því að púkinn bæti örlítlu á sig, og hlæi með sjálfum sér, upphátt eða í hljóði, ekki síst þegar Jónína ávarpar Gunnar í Krossinum, og óskar honum til hamingju með föstuna, ég myndi ekki vitna í þetta nema af því að það birtist í blaðinu: Til hamingju með föstuna, ég er svo stolt af þér, og finn hvernig þú styrkist á hverjum degi, elskan mín. Þú verður næstum því sérkennilega yfirvegaður. Svo Guðlegur eitthvað, með stóru géi.

Læk á það!

Þetta er allt til marks, um eitthvað. Og skrítið, jafnvel óþægilegt, að vera kominn svona inn á gafl hjá fólki, þótt reyndar bara í Fréttatímanum sé. Kannski er þetta vottur af athyglissýki, sýniþörf,- ég veit það ekki; Fréttatíminn kveður reyndar ekki svo sterkt að orði, þótt þessi orð séu sannarlega nefnd, tíminn er ekki í vafa; þetta er bara sætt og jákvætt, segir þar, og við erum ekkert að fara gegn því, þótt þetta minni hvorki á Byron né Goethe hvað þá Gröndal og ástarsögurnar rýrar í roðinu enn sem komið er, dáldið flatt og banalt, nei nei við sjáum þetta í friði, nógu þungbúinn er hann samt, himinninn yfir Reykjavík þennan mánudaginn, og yfir nógu er að fárast, lífeyrissjóðum, og límmiðum, þó maður fari ekki líka á límingunum yfir Tobbu Marínós og hjörtum sem slá í takt, þetta er bara eins og annað í samtímanum, yfirborðskennt og athyglisvænt, við lækum bara á þetta allt saman eins og það leggur sig, sáldrum krömdum hjörtum í allar áttir, og trítum þetta eins og höfðingjar af fyllstu varfærni. Hún verður kannski ekkert hreinni ljóðlistin á þessum degi en einhvern veginn svona:  Monday, love you baby, læk á það.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is