Blóð rennur í Þjóðmenningarhúsinu

Ungur starfsmaður í Þjóðmenningarhúsinu leitar til geðlæknis vegna fíknar sinnar í ofbeldisfullan tölvuleik. Heimsóknir hans til læknisins fara á annan veg en hann ætlaði og áhöld eru um hvar ofbeldið leynist, hvað er leikur og hvað er alvara, hvað ímyndun og hvað veruleiki?

Fyrr en varir streymir blóðið um gólf og veggi Þjóðmenningarhússins og líkin hrannast upp í íslensku samfélagi.

Þannig hljómar í stuttu mái söguþráður pólitíska gamanleiksins SKYLDAN KALLAR, eftir Hermann Stefánsson sem verður fluttur í Útvarpsleikhúsinu á sunnudaginn, 15. janúar, kl. 14:00 á Rás 1.

Með hlutverk unga mannsins fer Guðjón Davíð Karlsson og geðlækninn leikur Erla Ruth Harðardóttir. auk þeirra fara með hlutverk þær Halla Margrét Jóhannesdóttir, Tinna Hrafnsdóttir og Margrét Kaaber.

Tónlistin er eftir Einar Sigurðsson. Hljóðvinnslu annaðist Ragnar Gunnarsson og leikstjóri er Hallmar Sigurðsson.

Stund óraunveruleikans

Hvernig væri það ef stund óraunveruleikans, sem maður upplifir eftir tölvuleikinn, myndi endast lífið? Hvað tæki það mann langan tíma að verða geggjaður? spyr Hermann Stefánsson höfundur  leikverksins, Skyldan kallar, í viðtali við Morgunblaðið. Þar segir ennfremur:

Á vinnustað Hermanns Stefánssonar hefur tíðkast að spila tölvuleik sem heitir Call of Duty. Þetta er stríðsleikur og gengur út á að drepa andstæðingana. Þegar Hermann stendur upp frá þessum leik finnst honum í smástund sem skilin á milli leiks og raunveruleiks séu ekki alveg skýr. „Maður fer kannski að fá sér kaffi en finnst eins og maður þurfi að skjóta alla nærstadda.“

Um þessa tilfinningu fjallar leikrit Hermanns, Skyldan kallar, sem flutt verður í Útvarpsleikhúsinu á Rás 1 á sunnudag, kl. 14.

Verkið segir frá ungum starfsmanni í Þjóðmenningarhúsinu sem leitar til geðlæknis vegna fíknar sinnar í ofbeldisfullan tölvuleik. Heimsóknir hans til læknisins fara á annan veg en hann ætlaði og áhöld eru um hvar ofbeldið leynist, hvað er leikur og hvað er alvara, hvað ímyndun og hvað veruleiki. Fyrr en varir streymir blóðið um gólf og veggi Þjóðmenningarhússins og líkin hrannast upp í íslensku samfélagi.

Ofbeldisþröskuldurinn lækkar

Undirtitill verksins er Pólitískur gamanleikur. Hermann segir leikritið vera könnun á ofbeldi.

„Stundum er ofbeldi réttlætanlegt, jafnvel nauðsynlegt, til dæmis ef ráðist er á börnin þín niðri í bæ þá hlýtur þú að bregðast við. Og menning samtímans er ofbeldismiðuð, en jarðvegur fyrir enn meira ofbeldi er að verða til í íslensku samfélagi. Það verður líklegra með hverjum degi að friðsamlegur staður eins og Þjóðmenningarhúsið eigi eftir að verða löðrandi í blóði.“

En nú er varla til jafnfriðelskandi þjóð á vesturhveli jarðar og Íslendingar.

„Ja, við eigum reyndar Sturlungaöldina.“ Já, fyrir sjö hundruð árum.

„Undanfarið hefur ofbeldisþröskuldur okkar lækkað og hann heldur áfram að lækka. Maður heyrir það á tali fólks. Maður sér hvatt til ofbeldis í umræðunni. Enn hefur einungis eggjum verið kastað og einum steini. En þetta á líklega eftir að breytast. Einmitt það gerist í leikritinu. Mörkin færast skyndilega til.“

Draumur Bobbys

Hermann sendi frá sér skáldsöguna Algleymi fyrir jól sem er síðasta bókin í þríleik hans um hjónin Guðjón Ólafsson og Helenu. Sjúklingurinn og læknirinn í leikritinu hétu þessum nöfnum í fyrstu gerð verksins. En Hermann henti henni.

„Ég sá að þetta voru ekki þau. Og ég er satt að segja dauðfeginn að vera laus við þetta fólk.“

En það eru snertifletir í umfjöllunarefni leikritsins og skáldsagnanna.

„Já, leikritið fjallar líka um mun og skörun á milli veruleika og óraunveruleika. Hvernig væri það ef stund óraunveruleikans, sem maður upplifir eftir tölvuleikinn, myndi endast lífið? Hvað tæki það mann langan tíma að verða geggjaður?“

Er þessi skörun jafnáríðandi umfjöllunarefni nú og hún hefur verið undanfarna áratugi?

„Ég held þetta hafi verið umfjöllunarefni bókmennta um aldir, eða allt frá Cervantesi. Já, ég held að þessi skörun hafi alltaf skipt okkur máli en með nýjum og nýjum hætti. Baggalútur kom inn á þetta þegar hann stakk upp á því að leysa kreppuna með því að fara Dallasleiðina, eftir fimmtíu þætti vaknaði Bobby og áttaði sig á því að þetta var bara draumur. Maður fær það oft á tilfinninguna þessa dagana að þetta gæti gerst. Að maður vaknaði.“

Grundvöllur fyrir byltingu

Það sem hefur gerst núna er að það sem við héldum að væri veruleiki voru bara skýjaborgir og þegar þær eru hrundar blasa rústir veruleikans við okkur. Fjármálakerfið var okkar Matrix.

„Það trúðu ekkert allir á þennan veruleika sem var búinn til fyrir okkur þar sem Íslendingar voru alltaf að gera það gott í útlöndum og verðbréfin héldu áfram að hækka. Og það fáránlega er kannski að ef einhver væri að vakna núna eftir fjögurra mánaða svefn myndi hann sennilega ekki taka eftir neinum breytingum. Enn er allt á sínum stað á götunum.“

Nema hvað það hefur hægt á byggingu Tónlistarhússins.

„Það standa reyndar enn álíka margir byggingarkranar í borginni, þeir hreyfast bara ekki mikið. En þegar heilmyndin af veruleikanum hverfur, eins og þú ert að lýsa, þá skapast grundvöllur fyrir byltingu. Við þurfum að skapa okkur nýja hugmynd um veruleikann.“

Og í byltingu rennur blóð.

„Sumar byltingar verða án blóðsúthellinga. Í augum Grikkja líta mótmæli okkar undanfarna mánuði sennilega út eins og fólk sé bara að hoppa í snjónum til þess að halda á sér hita. En það er eigi að síður hugsanlegra núna að það verði blóðbað.“

(Viðtal við höfundinn Hermann stefánsson um leikritið skyldan kallar í morgunblaðinu, janúar 2009)

Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is