Þar sem einfaldleikinn ræður ríkjum

Þau eru mörg skrímslin í íslensku barnaleikhúsi um þessar mundir. Fyrir skömmu fjallaði ég um hina ljómandi góðu barnasýningu Þjóðleikhússins um góðkunningja íslenskra barna, litla skrímslið og stóra skrímslið, og nú um helgina var frumsýnt glænýtt barnaleikrit sem kallast Skrímslið litla systir mín. Þetta nýjasta sköpunarverk leikhússins Tíu fingra er sett upp í sal í kjallara Norræna hússins, sem er afskaplega skemmtilegt umhverfi fyrir barnaleikhús en fyrir sýningu er upplagt að skoða bækur og eiga notalega stund á bókasafninu. Helga Arnalds er einn höfunda sýningarinnar og jafnframt flytjandi hennar, og segir áhorfendum sögu af litlum dreng sem eignast systur; í fyrstu er systirin enginn aufúsugestur í lífi drengsins og við fáum að fylgjast með þroskasögu hans, hvernig hann smám saman lærir að meta þetta litla skrímsli sem hefur lagt undir sig heimilið. Frásagnarmátinn er myndrænn og fallegur; mikil nákvæmnisvinna sem falin er undir að því er virðist einföldu yfirborði. Helga og leikstjóri sýningarinnar, Charlotte Böving, notast við pappír, málningu og ljós til að segja söguna, en lýsing Jóhanns Bjarna Pálmasonar er einmitt einstaklega vel heppnuð. Pappírinn er skemmtilegur efniviður og býður upp á fjölbreytt blæbrigði, áferð og hljóð. Eivör Pálsdóttir semur og flytur fallega tónlist sem á vel við þetta ævintýralega en þó æsingslausa andrúmsloft. Það er alltaf gaman þegar börnum er treyst til að upplifa stílfærða sögu og beita skilningarvitunum á skapandi hátt. Skorið er á bönd raunsæisins og hið bókstaflega lagt til hliðar; persónur verða til úrsamanvöðluðum pappír eða fingrum leikkonunnar, á sviðinu verða til dularfullir hellisskútar og fljúgandi drekar. Sami hluturinn getur gegnt hinum ýmsu hlutverkum; stórt verður lítið, lítið stórt. Sagan hefði á köflum mátt vera þéttari og þræðirnir í textanum skýrari; eins má Helga gæta sín á því að slíta ekki setningar of mikið í sundur, heldur fylgja hverri hugsun alla leið og vinna þannig gegn taktinum sem er svo auðvelt að festast í þegar rím og knappur texti er annars vegar. Hins vegar var ljómandi skemmtilegt að fylgjast með þessari glettnislegu en fallegu frásögn; mér til trausts og halds hafði ég fjögurra ára áhorfanda sem eignaðist einmitt nýlega litla systur, en verkið er upplagt fyrir ung börn sem eru að glíma við systkinahlutverkið eða eiga það í vændum. Þegar sýningu lýkur er boðið upp á vinnusmiðju í rými bókasafnsins, en þar fengu frumsýningargestir að búa til pappírsdreka eins og sést í sýningunni. Þetta er vel til fundin viðbót við upplifunina og tryggir henni lengri líftíma í huga barnanna, auk þess sem barnaleikhús sem hvetur áhorfendurna til sköpunar fær alltaf stóran plús í mínum kladda. Hin sýningin sem er til umfjöllunar í dag á það sameiginlegt með Skrímslinu litlu systur minni að beita einfaldleikanum sem eins konar brellu og setja frásögn í stílhreint, afgerandi form. Leikfélagið Sómi þjóðar sýnir um þessar mundir í Þjóðleikhúskjallaranum verkið Ég er vindurinn eftir norska leikskáldið Jon Fosse, en sá virti og afkastamikli höfundur hefur notið talsverðra vinsælda meðal leikhúsfólks hér á landi sem og víðar. Meðal annars var í Þjóðleikhúsinu haldin sérstök Jon Fosse-hátíð árið 2006. Ég er vindurinn er nýjasta leikrit hans en er orðið tæplega 5 ára gamalt; Fosse mun hins vegar hafa lýst því yfir að hann sé hættur að skrifa fyrir leikhús og því gæti þessi tveggja manna einþáttungur reynst hans síðasta sviðsverk. Á sviðinu standa þeir Hannes Óli Ágústsson og Hilmir Jensson, og það er lagt upp í bátsferð; tveir menn halda út á háskalegt hafið og undir niðri kraumar hræðsla, einsemd og löngun til að gefa sig óendanleikanum á vald. Ferðalagið er teiknað upp með orðum; í handriti Fosse ku vera að finna fyrirmæli þess efnis að ekki skuli leika siglinguna eða framvinduna á sviðinu heldur sé ferðalagið hugrænt. Leikstjórinn Ingibjörg Huld Haraldsdóttir er trú þessum fyrirmælum og allar hreyfingar á sviðinu eru markvissar, eins sjónlínur leikaranna og uppstilling þeirra í rýminu, en Anna María Tómasdóttir býr til fallega órætt rými sem minnir þó á lögun báts og afmarkar þröngan flöt fyrir leikarana. Hér eru það smáatriðin sem gefa uppfærslunni gildi og þeir Hilmir og Hannes fara vel með efniviðinn, koma textanum til skila og takast óhræddir á við stílfært form. Það var helst í upphafi verks sem vantaði einhverja meiri hreyfingu – það er að segja hreyfingu innan textans og í spennunni milli persónanna á sviðinu, sem hefði gefið áhorfandanum sterkari tilfinningu fyrir því að ýtt væri úr vör og ferðalag að hefjast. Hilmir er einnig þýðandi verksins; þýðingin er að miklu leyti ágætlega heppnuð en stundum fullerlend í setningabyggingu og orðavali, eða ekki nógu nákvæm. „Eg liker“ hefur til að mynda ekki nákvæmlega sömu merkingu og „mér líkar“, og það er undarlegt að tala um rólegt haf í stað þess að það sé lygnt eða stillt. Að flestu leyti er þó uppfærslan falleg og sterk.Tónlist Völu Gestsdóttur leikur mikilvægt hlutverk og er eins og táknræn fyrir verkið sjálft; undir yfirborðinu liggur eitthvað uggvænlegt og óafturkræft. Spennan á sviðinu stigmagnast eftir því sem líður á þessa klukkustundar löngu sýningu, og uppsetningin sýnir á áhrifaríkan hátt hversu skýran heim er hægt að draga upp með lítilli en úthugsaðri umgjörð.

Ertu með athugasemd vegna fréttarinnar? Sendu á frettir@ruv.is